--- title: "Acele kamulaştırma nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/acele-kamulastirma" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Acele kamulaştırma **Kısaca:** Acele kamulaştırma, 7 kanunda 7 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - 2942 s. K. m.27 · acele kamulaştırma: Taşınmaza, kamulaştırma bedelinin kesinleşmesini beklemeden ve kıymet takdiri dışındaki işlemler sonraya bırakılarak mahkeme kararıyla el konulmasını sağlayan istisnai kamulaştırma usulüdür. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2942-sayili-kamulastirma-kanunu/madde-27) - 3213 s. K. m.8 · stratejik veya kritik madenler: Stratejik veya kritik madenlere ilişkin madencilik faaliyetleri için 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümleri uyarınca yapılabilen, taşınmazın hızlı biçimde kamulaştırılmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3213-sayili-maden-kanunu/madde-8) - 3218 s. K. m.5 · bölgenin düzenlenme esasları: Kamulaştırma bedelinin peşin ödenmesi ya da mahkeme kararına kadar taşınmazın idarece kullanılabilmesi gibi sonuçlar doğuran, Cumhurbaşkanı kararına bağlı hızlandırılmış kamulaştırma usulüdür. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3218-sayili-serbest-bolgeler-kanunu/madde-5) ## Kanunda nerede geçiyor ### Kamulaştırma Kanunu - Kamulaştırma Kanunu m.27 – Acele kamulaştırma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2942-sayili-kamulastirma-kanunu/madde-27): Taşınmaza, kamulaştırma bedelinin kesinleşmesini beklemeden ve kıymet takdiri dışındaki işlemler sonraya bırakılarak mahkeme kararıyla el konulmasını sağlayan istisnai kamulaştırma usulüdür. Olağan usulden farkı, el koymanın bedelin yatırılmasıyla mümkün olmasıdır. ### Maden Kanunu - Maden Kanunu m.8 – Stratejik veya kritik madenler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3213-sayili-maden-kanunu/madde-8#f5): Stratejik veya kritik madenlere ilişkin madencilik faaliyetleri için 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümleri uyarınca yapılabilen, taşınmazın hızlı biçimde kamulaştırılmasıdır. Yalnızca bu madenlerin faaliyetleri için öngörülmüştür. ### Serbest Bölgeler Kanunu - Serbest Bölgeler Kanunu m.5 – Bölgenin düzenlenme esasları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3218-sayili-serbest-bolgeler-kanunu/madde-5): Kamulaştırma bedelinin peşin ödenmesi ya da mahkeme kararına kadar taşınmazın idarece kullanılabilmesi gibi sonuçlar doğuran, Cumhurbaşkanı kararına bağlı hızlandırılmış kamulaştırma usulüdür. Maddede serbest bölge arazi ve tesisleri için Cumhurbaşkanının bu kararı verebileceği öngörülmüştür. ### Endüstri Bölgeleri Kanunu - Endüstri Bölgeleri Kanunu m.4 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4737-sayili-endustri-bolgeleri-kanunu/madde-4#f2): 2942 sayılı Kanunun 27. maddesine göre yapılan, taşınmazın hemen devralınmasına imkân veren kamulaştırma türüdür. Madde, bu yolun yalnızca endüstri bölgesi içindeki özel mülkiyetteki arazi ve arsalar için yatırım faaliyetlerine tahsis amacıyla kullanılabileceğini düzenler. ### Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun - Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun m.4 – Kaynak alanlarının belirlenmesi, korunması ve kullanılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5346-sayili-yenilenebilir-enerji-kaynaklarinin-elektrik-enerjisi-uretimi-amacli-kullanimina/madde-4#f3): Özel mülkiyete konu taşınmaz YEKA olarak belirlendiğinde 2942 sayılı Kanun m.27 uyarınca yapılabilen, normal kamulaştırma usulünden farklı hızlandırılmış kamulaştırma. Madde bu yetkiyi açıkça tanır. ### Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun - Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun m.6 – “Bakanlık” ibaresi “Başkanlık” şeklinde değiştirilmiş, beşinci fıkrasında yer alan “Bakanlık” ibareleri “Başkanlık” şeklinde, “Bakanlıkça” ibareleri “Başkanlıkça” şeklinde, fıkranın (e) bendinde yer alan “Bakanlığa tahsis edilen” ibaresi “Başkanlığa devredilen” şeklinde, üçüncü cümlesinde yer alan “Bakanlığın” ibaresi “Başkanlığın” şeklinde değiştirilmiş, fıkranın altıncı ve yedinci cümlelerinde yer alan “Hazine” ibareleri “Başkanlık” şeklinde değiştirilmiş, yedinci fıkrasında yer alan “Bakanlık” ibaresi “Başkanlık” şeklinde değiştirilmiş, sekizinci fıkrasında yer alan — “Bakanlıkça” ibaresi “Başkanlıkça” şeklinde değiştirilmiş, onbirinci fıkrasında yer alan “Bakanlığa tahsis edilerek tasarrufuna bırakılan” ibaresi “Başkanlığa devredilen” şeklinde, “Bakanlığın” (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6306-sayili-afet-riski-altindaki-alanlarin-donusturulmesi-hakkinda-kanun/madde-6#f2): Otuz günlük anlaşma süresinin sonunda salt çoğunlukla anlaşma sağlanamazsa gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerinin taşınmazları için uygulanabilen kamulaştırma yoludur. ### Türk Petrol Kanunu - Türk Petrol Kanunu m.10 – Yüzey ve su hakları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6491-sayili-turk-petrol-kanunu/madde-10#f2): Kamulaştırmanın 2942 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca hızlandırılmış biçimde yapılmasıdır. Bu madde, petrol işlemlerinde acele kamulaştırmaya izin verir. ## Karıştırılan kavramlar - **Olağan kamulaştırma / Acele kamulaştırma (m.27)** (2942 s. K. m.27): Olağan usulde kamulaştırma bedeli tespit edilip ödendikten veya usulünce yatırıldıktan sonra taşınmaza el konulur. Acele kamulaştırmada, kıymet takdiri dışındaki işlemler sonraya bırakılarak yalnızca değer tespiti ve bankaya yatırma ile mahkemece el konulur. Acele usulde taşınmaz idareye kamulaştırma kesinleşmeden teslim edilir; idare, kamulaştırma işlemlerinin tamamlanmasını sonradan yerine getirir. - **Acele kamulaştırma / Stoklama** (3213 s. K. m.8): Acele kamulaştırma, stratejik veya kritik madenlere ilişkin madencilik faaliyetleri için 2942 sayılı Kanun uyarınca yapılan taşınmaz edinme işlemidir. Stoklama, ruhsat sahibinin belirli oran veya miktarda madeni depolamasına ilişkin Cumhurbaşkanı kararıdır. Acele kamulaştırma bir tespit sonrası faaliyet imkânıdır; stoklama ise üretim miktarına bağlı bir yükümlülük getirebilir. Stoklama yalnızca Cumhurbaşkanı kararıyla doğar, acele kamulaştırma ise kanun gereği tespitle mümkündür. - **Kamulaştırma / Acele kamulaştırma** (3218 s. K. m.5): Normal kamulaştırmada 2942 sayılı Kanun'un olağan usulü ve süreleri uygulanır. Acele kamulaştırmada Cumhurbaşkanı kararına dayanılır ve hızlandırılmış usul işler. Acele kamulaştırma için Cumhurbaşkanı kararı aranır; karar yoksa acele usul uygulanamaz. - **Anlaşma ile satış / acele kamulaştırma** (6306 s. K. m.6): Salt çoğunluk anlaşması sağlanır ve karara katılmayanın payı satılır. Otuz gün içinde salt çoğunlukla anlaşma sağlanamazsa, gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine ait taşınmazlarda acele kamulaştırmaya gidilebilir. Kamulaştırmada ilk taksit beşte bir oranında ödenir ve kamulaştırma 2942 sayılı Kanunun 3. maddesinin ikinci fıkrası kapsamında sayılır. - **Bu madde / m.27 acele kamulaştırma** (2942 s. K. m.30): Bu madde, kamu tüzel kişilerinin kendi mallarının diğer kamu tüzel kişisine devrini düzenler ve kamulaştırma yasağı içerir. Acele kamulaştırma, kamulaştırmanın zorunlu olduğu hâllerde uygulanan ayrı bir usuldür. Kamu tüzel kişisi malı için acele kamulaştırma yoluna gidilemez; ihtiyaç bu maddedeki devir usulüyle karşılanır. ## Örnek kararlar - İdare Dava Daireleri Kurulu, 2025/3210 E., 2025/3128 K., 11.12.2025 — ilgili: 2942 s. K. m.27, 5346 s. K. m.4 - 2024/133 E., 2025/233 K., 26.11.2025 — ilgili: 5346 s. K. m.4 - 2022/158 E., 2024/206 K., 05.12.2024 — ilgili: 4737 s. K. m.4 ## İlgili terimler [İrtifak hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/irtifak-hakki) · [Rayiç bedel](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/rayic-bedel) · [Endüstri bölgesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/endustri-bolgesi) · [Yenilenebilir enerji kaynak alanı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yenilenebilir-enerji-kaynak-alani) · [Muhdesat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muhdesat) · [Bölge müdürlüğü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bolge-mudurlugu) · [Petrol hakkı sahibi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/petrol-hakki-sahibi) · [Tapu kütüğüne şerh](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tapu-kutugune-serh) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.