--- title: "Açık rıza nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/acik-riza" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Açık rıza **Kısaca:** Açık rıza, 6 kanunda 10 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.194 · aile konutu: Diğer eşin, işlemi yapan eşin aile konutu üzerindeki tasarrufuna önceden veya sonradan verdiği, açıkça ifade edilmiş onaydır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-194) - TBK m.349: Kiracı olmayan eşin, kiracının fesih iradesine açıkça onay vermesi. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-349) - HMK m.124 · tarafta iradî değişiklik: Karşı tarafın taraf değişikliğine açıkça onay vermesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-124) ## Kanuni tanım - **6698 s. K. m.3/1-a** (Kişisel Verilerin Korunması Kanunu): Belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirilmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan rızayı — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6698-sayili-kisisel-verilerin-korunmasi-kanunu/madde-3#f1-a ## Kanunda nerede geçiyor ### Kişisel Verilerin Korunması Kanunu - Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m.5 – Kişisel verilerin işlenme şartları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6698-sayili-kisisel-verilerin-korunmasi-kanunu/madde-5): İlgili kişinin belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirilmeye dayanan ve özgür iradeyle verdiği onaydır. Madde metni açık rızanın genel kural olduğunu söyler; rızanın şekli ve geri alınması bu maddede düzenlenmez. - Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m.6 – Özel nitelikli kişisel verilerin işlenme şartları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6698-sayili-kisisel-verilerin-korunmasi-kanunu/madde-6): Belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan rızadır. Maddede açık rıza, özel nitelikli verilerin işlenmesinin yasak olmaktan çıkmasının birinci koşuludur (3. fıkra a bendi). - Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m.8 – Kişisel verilerin aktarılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6698-sayili-kisisel-verilerin-korunmasi-kanunu/madde-8): İlgili kişinin belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirilmeye dayanan ve özgür iradeyle verdiği onaydır. Madde 8 bakımından aktarımın temel meşrulaştırma aracı olarak aranır; kanunda sayılan istisnalarda aranmaz. - Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m.9 – Kişisel verilerin yurt dışına aktarılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6698-sayili-kisisel-verilerin-korunmasi-kanunu/madde-9#f6-a): Yalnızca güvenceler sağlanamadığında başvurulabilecek istisnalardan biridir. Rızanın, ilgili kişinin muhtemel riskler hakkında bilgilendirilmesinden sonra verilmesi gerekir. ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.123 – Davanın geri alınması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-123): Davalının geri almaya açıkça ve bilinçli biçimde onay vermesidir. Sessizlik, karşı çıkmama veya zımni muvafakat bu rızanın yerini tutmaz. - HMK m.124 – Tarafta iradî değişiklik (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-124): Karşı tarafın taraf değişikliğine açıkça onay vermesidir. Kanun ana kural olarak bu rızayı şart koşar; rızanın örtülü olarak verilmesi maddenin ana kuralında yeterli görülmez. ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.194 – II. Aile konutu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-194): Diğer eşin, işlemi yapan eşin aile konutu üzerindeki tasarrufuna önceden veya sonradan verdiği, açıkça ifade edilmiş onaydır. Soyut ve genel bir önceden verilmiş izin yeterli değildir; rıza icazet biçiminde sonradan da verilebilir. Yazılı şekil aranmaz. ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.349 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-349): Kiracı olmayan eşin, kiracının fesih iradesine açıkça onay vermesi. Rızanın örtülü veya sonradan kendiliğinden doğan biçimi maddede aranmaz; açıklık ölçütüne bağlıdır. ### Bankacılık Kanunu - Bankacılık Kanunu ek m.1 – Risk Merkezi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5411-sayili-bankacilik-kanunu/ek-madde-1): Sır sahibinin, risk bilgilerinin belirlediği kişiye verilmesine ilişkin iradesidir. Rıza, bilgilerin hangi kişiye verileceğini sır sahibinin belirlemesi anlamına gelir ve bu usul ayrıca düzenlenmiştir. ### Elektronik Haberleşme Kanunu - Elektronik Haberleşme Kanunu m.51 – Kişisel verilerin işlenmesi ve gizliliğin korunması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5809-sayili-elektronik-haberlesme-kanunu/madde-51): İlgili kişinin belirli bir konuda, bilgilendirilmeye dayalı ve özgür iradeyle verdiği onaydır. Fıkra 3, 6, 7 ve 8'de farklı kapsamlarda aranır; rızanın yazılı olması ya da ayrı işaretlenmesi maddede öngörülmemiştir. ## Karıştırılan kavramlar - **Açık rıza / kanunda öngörülen işleme (a bendi)** (6698 s. K. m.5): Açık rıza, ilgili kişinin özgür irade ile verdiği onaydır ve kişinin tercihine bağlıdır. Kanunda öngörülen işleme, kanun koyucunun kendisi bir kişisel veri işlemesine izin verdiği hâldir ve ilgili kişinin tercihi aranmaz. Kanun açıkça izin veriyorsa rıza alınmasa da işleme hukuka uygundur; ancak kanunun izni kapsamı dışındaki işleme için rıza gerekir. - **Açık rıza / kanunda öngörülme** (6698 s. K. m.6): Açık rıza bendinde işlemenin dayanağı ilgili kişinin iradesidir. Kanunlarda açıkça öngörülme bendinde dayanak kanun hükmüdür. Rıza geri alınabilirse de kanun hükmü dayanağında rızanın geri alınması işlemeyi kendiliğinden durdurmaz; bu yüzden hangi bentle işlendiği ayrı ayrı belirlenmelidir. - **Açık rıza / 5. madde istisnası** (6698 s. K. m.8): Açık rıza, ilgili kişinin bilgilendirilmeye dayanan ve belirli aktarım için verdiği onaydır. 5. maddenin ikinci fıkrasındaki şartlar, açık rıza aranmaksızın genel kişisel veri işleme istisnalarıdır. Aktarım, açık rıza bulunmasa da 5. maddenin ikinci fıkrasındaki şartlardan birine dayanabilir; bu hâlde rıza şartı aranmaz. - **Kanunda öngörülen hâl / Açık rıza (kişisel veri)** (Anayasa m.20): Kanun, kişisel verinin işlenmesine izin veren hâlleri gösterir. Açık rıza, kişinin kendi iradesiyle verdiği onaydır ve kanunun izin vermediği hâllerde de veri işlemeyi mümkün kılar. İkisinden birinin bulunmadığı işlemler fıkra bakımından hukuka aykırı sayılır. - **Konut / açık rıza gerektirmeyen mutat yer dışındaki işyeri** (TCK m.116): Konut ve konutun eklentileri, birinci fıkra kapsamındadır. İşyeri ve eklentileri ise yalnız açık rıza gerektirmeyen mutat yerler dışında kalanlar bakımından ikinci fıkra kapsamına girer. Konutta birinci fıkra uygulanır ve altı aydan iki yıla kadar hapis öngörülür; işyerinde ikinci fıkra uygulanır ve altı aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası verilir. ## İlgili konular - Davanın açılması (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/davanin-acilmasi - Konut ve çatılı işyeri kiralarında sözleşmenin sona ermesi (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/konut-ve-catili-isyeri-kiralarinda-sozlesmenin-sona-ermesi - Eşlerin hukukî işlemleri ve birliğin korunması (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/eslerin-hukuki-islemleri-ve-birligin-korunmasi ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2023/159 E., 2024/38 K., 31.01.2024 — ilgili: TMK m.194 - Hukuk Genel Kurulu, 2022/761 E., 2023/379 K., 26.04.2023 — ilgili: TMK m.194 ## İlgili terimler [Aile konutu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/aile-konutu) · [Alenileştirme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/alenilestirme) · [Davanın geri alınması](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/davanin-geri-alinmasi) · [Dürüstlük kuralına aykırılık](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/durustluk-kuralina-aykirilik) · [Anonim hâle getirme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/anonim-hale-getirme) · [Hâkimin müdahalesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hakimin-mudahalesi) · [Hüküm kesinleşmesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hukum-kesinlesmesi) · [Meşru menfaat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mesru-menfaat) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.