--- title: "Açıklama nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/aciklama" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Açıklama **Kısaca:** Açıklama, 5 kanunda 7 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TCK m.329 · devletin güvenliğine ve siyasal yararlarına ilişkin bilgileri açıklama: Bilginin bir veya daha fazla kişiye iletilmesidir; alenen yapılması gerekmez. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-329) - İYUK m.29 · açıklama: Kararın hükmünün anlaşılmasını sağlamak için, kararı veren daireden ya da mahkemeden hükmün anlamını netleştirmesini isteme yoludur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-29) - 2575 s. K. m.62 · tetkik Hakimlerinin görevleri: Tetkik hâkiminin havale edilen dosya hakkında daire veya kurula sözlü veya yazılı olarak yaptığı inceleme ve bilgilendirmedir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2575-sayili-danistay-kanunu/madde-62) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ceza Kanunu - TCK m.329 – Devletin güvenliğine ve siyasal yararlarına ilişkin bilgileri açıklama (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-329): Bilginin bir veya daha fazla kişiye iletilmesidir; alenen yapılması gerekmez. Yayınlama da açıklamanın bir biçimi olarak bu kapsamdadır. - TCK m.330 – Gizli kalması gereken bilgileri açıklama (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-330): Gizli bilginin bir veya birden fazla kişiye her ne suretle olursa olsun bildirilmesi, aktarılmasıdır. Açıklamanın alenen yapılması gerekmez; tek bir kişiye yapılması da suçu oluşturur. - TCK m.336 – Yasaklanan bilgileri açıklama (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-336): Gizli bilginin bir ya da birden fazla kişiye bildirilmesi. Açıklamanın alenen yapılması gerekmez; tek bir kişiye yapılan bildirim de suçu tamamlar. ### İdari Yargılama Usulü Kanunu - İYUK m.29 – Açıklama (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-29#f1-2): Kararın hükmünün anlaşılmasını sağlamak için, kararı veren daireden ya da mahkemeden hükmün anlamını netleştirmesini isteme yoludur. Yeni bir karar verilmesi amacı taşımaz; mevcut hükmün içeriğini belirginleştirmeyi hedefler. ### Danıştay Kanunu - Danıştay Kanunu m.62 – Tetkik Hakimlerinin görevleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2575-sayili-danistay-kanunu/madde-62#f1): Tetkik hâkiminin havale edilen dosya hakkında daire veya kurula sözlü veya yazılı olarak yaptığı inceleme ve bilgilendirmedir. Açıklama karar vermez; karar daire veya kurulundur. ### Sermaye Piyasası Kanunu - Sermaye Piyasası Kanunu m.113 – Sır saklama yükümlülüğü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6362-sayili-sermaye-piyasasi-kanunu/madde-113#f1): Bilgi veya belgenin içeriğinin başka kişilere iletilmesidir. Madde, açıklamanın kime yapıldığını ayrıca sınırlamaz; metin 'başkalarına' ifadesini kullanır. ### Sınai Mülkiyet Kanunu - SMK m.84 – Buluşa patent veya faydalı model verilmesini etkilemeyen açıklamalar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-84#f1): Buluşun kamuya erişilebilir hale getirilmesi anlamına gelir. Maddede sayılan dört hal dışında yapılan açıklamalar, koruma süresi içinde de olsa yeniliği etkileyebilir. ## Karıştırılan kavramlar - **Açıklama / aykırılığın giderilmesi** (İYUK m.29): Açıklama, hükmün anlamının belirsiz olduğu durumda istenir ve hükmün ne demek istediğini netleştirmeye yöneliktir. Aykırılığın giderilmesi, hüküm fıkralarının birbiriyle çeliştiği durumda istenir ve çelişkinin kaldırılmasını amaçlar. İki yol da m.29 kapsamında aynı usul ve aynı süre sınırıyla işler; istemin dayanağı, anlaşılmazlık mı yoksa çelişki mi olduğuna göre belirlenir. - **Açıklama / hata düzeltmesi (m.30)** (İYUK m.29): m.29'da hükmün anlaşılmazlığı ya da fıkralar arası çelişki ileri sürülür. m.30'da taraf adı, soyadı, sıfat ya da iddialara ilişkin yanlışlıklar ile hesap yanlışları düzeltilir. Hüküm fıkrasındaki bir yazım veya hesap hatası için m.30 yolu, hükmün anlamına veya çelişkisine ilişkin istem için m.29 yolu seçilir. - **Açıklama isteminin yapılabileceği son an / kararın yerine getirilmesi öncesi** (İYUK m.29): Kararın yerine getirilmesine kadar açıklama veya aykırılığın giderilmesi istenebilir. Karar yerine getirildikten sonra bu istem yapılamaz. Karar icra edilmişse m.29 yoluyla açıklama istenemez; ancak istem icra öncesinde yapılmışsa süre ayrıca aranmaz. - **Casusluk maksadıyla açıklama / maksatsız açıklama** (TCK m.330): Bu maddede aranan, failin siyasal veya askerî casusluk amacıyla hareket etmesidir. Gizli bilginin başka bir amaçla, örneğin kişisel çıkar ya da kötü niyetle açıklanması, casusluk maksadı taşımaz. Casusluk maksadı yoksa bu madde uygulanmaz; 329. madde ile ayrılan başka bir suç tipi gündeme gelebilir. - **Açıklama / casusluk amaçlı temin** (TCK m.330): Bu madde, gizli bilginin açıklanmasını cezalandırır. Bilgiyi elde etme ya da temin etme fiili 328. maddenin konusudur. Açıklama yapılmadan sadece temin edilen bilgi bu madde kapsamında değerlendirilmez. - **Başkalarına açıklama / Kurula ya da yetkili makama açıklama** (6362 s. K. m.113): Bilgi veya belgenin başkalarına açıklanması, madde kapsamında suç oluşturur. Bilgilerin Kurula veya inceleme yetkisine sahip makamlara iletilmesi bu maddedeki açıklama olarak değerlendirilmez. Yetkili merciye yapılan bildirim suç oluşturmaz; yetkisiz kişilere yapılan açıklama suç oluşturur. ## İlgili konular - Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk (Ceza Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-hukuku-ozel-hukumler/devlet-sirlarina-karsi-suclar-ve-casusluk - Davaların karara bağlanması ve tutanaklar (İdari Yargılama Usulü): https://www.hukuksalegitim.com/konu/idari-yargilama-usulu/davalarin-karara-baglanmasi-ve-tutanaklar - Görevler ve haklar (İdari Yargılama Usulü): https://www.hukuksalegitim.com/konu/idari-yargilama-usulu/gorevler-ve-haklar ## Örnek kararlar - Birinci Bölüm, 2021/64558 E., 17.07.2024 — ilgili: TCK m.329, TCK m.330 - Genel Kurul, 2020/18546 E., 07.04.2022 — ilgili: TCK m.329, TCK m.330 - 2020/53 E., 2021/55 K., 14.07.2021 — ilgili: 2575 s. K. m.62 ## İlgili terimler [Gizli kalması gereken bilgi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gizli-kalmasi-gereken-bilgi) · [Savaş zamanı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/savas-zamani) · [Taksir](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/taksir) · [Havale](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/havale) · [Tetkik hâkimi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tetkik-hakimi) · [Rüçhan hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ruchan-hakki) · [Üçüncü kişi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ucuncu-kisi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.