--- title: "Acil durum nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/acil-durum" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Acil durum **Kısaca:** Acil durum, 5 kanunda 5 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - SMK m.129 · zorunlu lisans: (e) bendi için de aynı kanıt aranmaz. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-129) - 211 s. K. m.61: Hastalık bildirimi ve kıta tabibine yönlendirme kuralının esnetildiği, derhal sağlık hizmeti gerektiren haldir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/211-sayili-turk-silahli-kuvvetleri-ic-hizmet-kanunu/madde-61) - 5199 s. K. m.13: Gıda amacı taşımayan, insan ve çevre sağlığına yönelen ve önlenemeyen tehditlerin bulunduğu hâldir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5199-sayili-hayvanlari-koruma-kanunu/madde-13) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu - Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu m.61 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/211-sayili-turk-silahli-kuvvetleri-ic-hizmet-kanunu/madde-61): Hastalık bildirimi ve kıta tabibine yönlendirme kuralının esnetildiği, derhal sağlık hizmeti gerektiren haldir. Bu hallerde 5510 sayılı Kanun hükümleri saklıdır; maddede acil durumun tanımı yapılmamıştır. ### Hayvanları Koruma Kanunu - Hayvanları Koruma Kanunu m.13 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5199-sayili-hayvanlari-koruma-kanunu/madde-13#f3): Gıda amacı taşımayan, insan ve çevre sağlığına yönelen ve önlenemeyen tehditlerin bulunduğu hâldir. Yalnız bu hâl, yavrulama, gebelik ve süt anneliği döneminde öldürme yasağının istisnasını oluşturur. ### Deniz Çevresinin Petrol ve Diğer Zararlı Maddelerle Kirlenmesinde Acil Durumlarda Müdahale ve Zararların Tazmini Esaslarına Dair Kanun - Deniz Çevresinin Petrol ve Diğer Zararlı Maddelerle Kirlenmesinde Acil Durumlarda Müdahale ve Zararların Tazmini Esaslarına Dair Kanun m.1 – Amaç (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5312-sayili-deniz-cevresinin-petrol-ve-diger-zararli-maddelerle-kirlenmesinde-acil-durumlarda/madde-1): Gemilerden veya kıyı tesislerinden kaynaklanan ve kirlenme tehlikesi yaratan olağanüstü olayı ifade eder. Maddenin metninde tanımı yer almaz; kapsamı kanunun ilgili hükümlerinde belirlenir. ### İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu - İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.11 – Acil durum planları, yangınla mücadele ve ilk yardım (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6331-sayili-is-sagligi-ve-guvenligi-kanunu/madde-11#f1-a): Çalışma ortamı, kullanılan maddeler, iş ekipmanı ve çevre şartları nedeniyle çalışanları ve çalışma çevresini etkileyebilecek ve muhtemel olan olağan dışı olayları ifade eder. Madde, acil durumun önceden değerlendirilmesini ve bunların olumsuz etkilerinin önlenmesini öngörür. ### Sınai Mülkiyet Kanunu - SMK m.129 – Zorunlu lisans (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-129#f2): Maddenin ikinci fıkrasında, (ç) bendi kapsamındaki taleplerde makul ticari şartlar kanıtı aranmasını ortadan kaldıran hâldir. (e) bendi için de aynı kanıt aranmaz. ## Karıştırılan kavramlar - **Kanunî istisna ve tıbbî/bilimsel gerekçe / gıda amaçlı acil durum** (5199 s. K. m.13): Kanunî istisnalar ile tıbbî ve bilimsel gerekçeler öldürme yasağına istisna oluşturur. Gıda amaçlı olmayan, insan ve çevre sağlığına yönelen önlenemez tehditli acil durum da istisna oluşturur; gıda amaçlı durum bu kapsamda değildir. Her iki istisna da yasağı kaldırır, ancak acil durum yalnızca önlenemez tehdit ve gıda dışı amaç bulunduğunda kabul edilir. - **Acil durumun belirlenmesi / acil durum planının hazırlanması** (6331 s. K. m.11): Birinci bentte acil durumların önceden değerlendirilmesi ve tedbirlerin alınması yer alır; bu, olası olayların tespiti yönünde bir yükümlülüktür. Ikinci bentte ölçüm, değerlendirme ve yazılı plan hazırlığı yer alır; bu, belirlenen risklere karşı somut bir uygulama aracı üretilmesidir. İşveren önce tespit, sonra plan yükümlülüğünü ayrı ayrı yerine getirmek zorundadır; biri yapılıp diğeri yapılmazsa madde ihlal edilmiş olur. - **Genel kapsam / acil durum ve afet, şehit yakını ve gazi** (3294 s. K. m.2): Genel kapsamda kişinin kendi fakirlik ve muhtaçlık hâli aranır. Acil durum, afet mağdurları, şehit yakınları ve gaziler için bu kişilerin ayrıca fakir olup olmadığına bakılmaz; ölçüt Fon Kurulu ile vakıflarca belirlenen kriter ve sürelerdir. Bu gruplar için ayrı kriter ve süreler uygulanır; genel fakirlik ölçütü kendiliğinden uygulanmaz. Metinde ayrıca fakirlik aranmadığı açıktır, ancak yardım kapsamının ayrıntıları Fon ve vakıf kriterlerine bağlıdır. - **Diğer acil durum planları ile koordinasyon / görüş alma** (5302 s. K. m.69): Varsa il ölçeğindeki diğer acil durum planlarıyla koordinasyon, 'varsa' koşuluna bağlıdır. Görüş alma yükümlülüğü ise maddede sayılan bakanlık, kamu kuruluşu, meslek teşekkülü, üniversite ve mahallî idarelere yöneliktir ve koşula bağlı değildir. Diğer planlar yoksa koordinasyon yapılmaz, ancak sayılan kuruluşların görüşü her hâlde alınır. - **Genel acil durum / kaza halinde acil eylem planı** (5977 s. K. m.8): Birinci fıkranın (ğ) bendi, öngörülemeyen durumlara yönelik acil yöntem ve planları genel bir görev olarak düzenler. Üçüncü fıkra, GDO ve ürünleri ile ilgili bir faaliyet sürecinde meydana gelen kaza durumunu düzenler. Üçüncü fıkrada kaza olduğunda Bakanlığın zamanında plan hazırlama ve uygulama sorumluluğu doğar; sorumluluk, kazanın faaliyet sürecinden kaynaklanmasına bağlıdır. ## Örnek kararlar - 2024/151 E., 2025/107 K., 07.05.2025 — ilgili: 5199 s. K. m.13 - 12. Ceza Dairesi, 2022/1547 E., 2022/2543 K., 04.04.2022 — ilgili: 6331 s. K. m.11 - 12. Ceza Dairesi, 2021/744 E., 2021/307 K., 18.01.2021 — ilgili: 6331 s. K. m.11 ## İlgili terimler [Tahliye](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tahliye) · [Safahat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/safahat) · [Bakımevi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bakimevi) · [Zorunlu lisans](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/zorunlu-lisans) · [Teminat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/teminat) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.