---
title: "Aciz nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/aciz"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Aciz

**Kısaca:** Borçlunun borçlarını ödeyecek malvarlığından yoksun olması durumudur. (İİK m.332)

## Kanunda nerede geçiyor

### İcra ve İflas Kanunu
- İİK m.332 – ağırlaştıran borçlunun cezası (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-332#f1): Borçlunun borçlarını ödeyecek malvarlığından yoksun olması durumudur. Maddede aczin borçlunun kendi fiiliyle doğmuş olması aranır.

## Karıştırılan kavramlar

- **Aciz belgesi alınmış hal / Alacağın tahsil edilemediğinin ispatı** (İİK m.332): Borçlu aleyhine aciz belgesi düzenlenmiş olabilir. Aciz belgesi olmasa da alacaklı alacağını tahsil edemediğini ispat edebilir. Bu iki durum alternatif koşullardır; her ikisinden biri yeterlidir.
- **Kesin aciz belgesi / geçici aciz belgesi (tutanağın içeriğine göre)** (İİK m.103): Haciz edilecek mal bulunmadığının tutanağa yazılması halinde tutanak kesin aciz belgesi niteliğindedir. Haciz edilen malların alacağı karşılamadığının yazılması halinde tutanak geçici aciz belgesi niteliğindedir. İki belgenin hukuki sonuçları farklıdır; kesin aciz belgesi ile geçici aciz belgesi aynı yaptırımı doğurmaz.
- **Kesin aciz hâli / Geçici aciz hâli (105/1 ve 105/2)** (İİK m.105): Haczi kabil mal hiç bulunmadığı için tutanağın doğrudan aciz belgesi hükmünde olduğu hal (105/1). Mal bulunduğu hâlde kıymetinin alacağı karşılamadığı, tutanağın muvakkat aciz vesikası yerine geçtiği hal (105/2). İlk halde tutanak aciz belgesi hükmündedir; ikinci halde yalnızca geçici aciz vesikası yerine geçer. İkisinde de alacaklıya 277. maddedeki haklar verilir.
- **Rehin açığı belgesi / Borç ödemeden aciz vesikası** (İİK m.152): Rehin açığı belgesi, rehnin alacağı karşılamadığını gösterir; borçlunun başka malvarlığının olmadığını göstermez. Aciz vesikası, borçlunun acizini gösterir ve tasarrufun iptali davası için özel dava şartıdır. Rehin açığı belgesi tasarrufun iptali davası açma yetkisi vermez; hacize iştirak imkânı sağlar ve borç ikrarı niteliği taşır.
- **Aciz belgesi alan alacaklı / masaya yazdırmamış alacaklı** (İİK m.253): Tasfiye sonunda aciz belgesi verilen alacaklı, belgeye bağlı hükümlerden yararlanır. Masaya yazdırmamış alacaklıya aciz belgesi verilmez; yalnızca belgenin koyduğu sınırlara tabi olur. Belgeye bağlı lehe hükümler (örneğin iptal davası açma imkânı) masaya yazdırmamış alacaklıya tanınmaz.
- **Kati aciz vesikası / Muvakkat aciz vesikası** (İİK m.277): Kesin aciz belgesi, borçlunun aciz hâlinin kesinleştiğini gösterir ve İİK m.143 ile m.105/I'e dayanır. Geçici aciz belgesi, haciz tutanağında malın yetersizliğinin belirtilmesiyle oluşur ve İİK m.105/II'ye dayanır. Her iki belge de m.277/1 uyarınca dava açma sıfatı verir; belge türü davacı sıfatını değil, aciz kanıtının gücünü değiştirir.

## İlgili konular

- Alacaklısını zarara sokmak kasdiyle mevcudunu eksilten borçluların cezası, konkordatoda veya sermaye şirketleri ile kooperatiflerin uzlaşma yoluyla (İcra ve İflas Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/cezai-hukumler-konkordatoda-veya-sermaye-sirketleri-ile-kooperatiflerin-uzlasma

## Örnek kararlar

- Ceza Genel Kurulu, 2012/362 E., 2012/1829 K., 04.12.2012 — ilgili: İİK m.332
- Ceza Genel Kurulu, 2011/178 E., 2011/233 K., 22.11.2011 — ilgili: İİK m.332
- 12. Hukuk Dairesi, 2022/2881 E., 2023/2928 K., 02.05.2023 — ilgili: İİK m.332

## İlgili terimler

[Aciz belgesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/aciz-belgesi)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.