--- title: "Adli Kontrol nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/adli-kontrol" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Adli Kontrol **Kısaca:** Tutuklamaya göre daha hafif bir koruma tedbiridir; şüphelinin serbest bırakılarak belirli yükümlülüklere bağlanmasıdır. (CMK m.103) ## Kanunda nerede geçiyor ### Ceza Muhakemesi Kanunu - CMK m.103 – Cumhuriyet savcısının tutuklama kararının geri alınmasını istemesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-103#f1): Tutuklamaya göre daha hafif bir koruma tedbiridir; şüphelinin serbest bırakılarak belirli yükümlülüklere bağlanmasıdır. Madde bakımından tutuklamanın yerini alan ölçülü tedbir olarak işlev görür. - CMK m.105 – Usul (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-105#f1): Tutuklama yerine uygulanabilen, şüpheli veya sanığın serbest bırakılmasına karşılık belirli yükümlülüklere tabi tutulmasını sağlayan koruma tedbiridir. Tutuklamaya alternatif olarak bu maddede karar seçeneği olarak yer alır. - CMK m.109 – Adlî kontrol (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-109#f1): Şüphelinin tutuklanmadan serbest bırakılması karşılığında, kişi özgürlüğünü tamamen ortadan kaldırmayan ancak gözetim ve denetime tabi tutan koruma tedbiridir. Tutuklama sebepleri bulunmalıdır ve tedbir, tutuklamanın yerine geçen daha hafif bir araçtır. - CMK m.110 – Adlî kontrol kararı ve hükmedecek merciler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-110#f1): Şüphelinin tutuklanması yerine, onu serbest bırakırken belirli yükümlülükler altına sokan koruma tedbiridir. Tutuklamanın alternatifi olarak uygulanır ve tutuklama koşullarının varlığına bağlıdır. - CMK m.112 – Tedbirlere uymama (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-112#f1): Şüpheli veya sanığın soruşturma ve kovuşturma sürecinde belirli yükümlülüklere uymasını öngören koruma tedbiridir. Tutuklamadan daha hafif bir tedbirdir ve bu maddedeki yaptırımın konusu olan kararı oluşturur. ### Denetimli Serbestlik Hizmetleri Kanunu - Denetimli Serbestlik Hizmetleri Kanunu m.12 – Soruşturma evresindeki görevler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5402-sayili-denetimli-serbestlik-hizmetleri-kanunu/madde-12#f1-a): Şüpheli hakkında tutuklama yerine uygulanan, kararda belirtilen yükümlülüklerle sınırlı koruma tedbiridir. Madde, CMK m.109/3 ve 5395 sayılı Kanun m.20/1'de sayılan bentlere göre verilen adlî kontrol kararlarını konu alır. - Denetimli Serbestlik Hizmetleri Kanunu m.13 – Kovuşturma evresindeki görevler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5402-sayili-denetimli-serbestlik-hizmetleri-kanunu/madde-13#f1-a): Şüpheli veya sanığın, 5271 sayılı Kanun'un 109. maddesi uyarınca yükümlülükler altına alınmasıdır. Madde, bu yükümlülüklerden üçüncü fıkranın (b), (c), (e), (j), (k) ve (l) bentlerinde sayılanlarla Çocuk Koruma Kanunu m.20/1-(a), (b) ve (c) bentlerinde sayılanların kovuşturma evresindeki uygulamasını müdürlüğe bırakır. ## Karıştırılan kavramlar - **Tutuklama / adli kontrol altındaki şüpheli** (CMK m.103): Hakkında tutuklama kararı verilmiş şüpheli, birinci fıkra gereğince istemde bulunabilir. Adli kontrol altında bulunan şüpheli için birinci fıkranın tutuklamaya ilişkin istem yolu doğrudan açık değildir; ikinci fıkra ise adli kontrol altındaki şüpheliyi de kapsar. Tutuklu şüphelinin yolu sulh ceza hâkimine istemdir; adli kontrol altındaki şüpheli için savcının re'sen kaldırma yetkisi bulunur. - **Genel adlî kontrol / uyuşturucu kullananlara özgü görev** (5402 s. K. m.12): Bu madde, CMK m.109/3 ve 5395 sayılı Kanun m.20/1'deki genel adlî kontrol bentlerini kapsar. Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullananlara özgü tedavi ve denetimli serbestlik görevleri 12/A maddesinde ayrıca düzenlenmiştir. Uyuşturucu kullanımına ilişkin tedavi görevleri için 12/A maddesi esas alınır; bu madde tek başına yeterli değildir. - **Adli kontrol yükümlülüğünün yerine getirilmesi / Sosyal araştırma raporu** (5402 s. K. m.13): Adli kontrol yükümlülüğünün yerine getirilmesine ilişkin çalışma, kararda belirtilen yükümlülüğe bağlıdır ve sanık adli kontrol altındayken yürütülür. Sosyal araştırma raporu, yükümlülük bulunup bulunmadığından bağımsız olarak karar öncesinde mahkeme veya hâkimin isteğine bağlıdır. İlki kararda yer alan yükümlülüğe, ikincisi mahkeme veya hâkimin istemine bağlıdır; biri olmadan öteki kendiliğinden doğmaz. - **Sulh ceza tutuklama ve adli kontrol kararı / Diğer sulh ceza kararı** (CMK m.268): Tutuklama ve adli kontrole ilişkin sulh ceza kararlarına yapılan itiraz, yargı çevresindeki asliye ceza mahkemesi hâkimine gider. Sulh ceza hâkimliği işleri asliye ceza hâkimi tarafından görülüyorsa itiraz ağır ceza mahkemesi başkanına gider. Tutuklama ve adli kontrol kararında itiraz merci, sulh ceza işlerinin hangi hâkim tarafından görüldüğüne göre değişir. ## İlgili konular - Adlî kontrol (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/adli-kontrol - Tutuklama (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/tutuklama ## Örnek kararlar - Birinci Bölüm, 2018/25505 E., 25.02.2021 — ilgili: 5402 s. K. m.12, 5402 s. K. m.13 - 2020/44 E., 2020/41 K., 17.07.2020 — ilgili: 5402 s. K. m.13 - Ceza Genel Kurulu, 2007/220 E., 2008/145 K., 20.05.2008 — ilgili: CMK m.103 ## İlgili terimler [Sosyal araştırma raporu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sosyal-arastirma-raporu) · [Cezadan mahsup](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/cezadan-mahsup) · [Geçici muafiyet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gecici-muafiyet) · [Denetimli serbestlik müdürlüğü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/denetimli-serbestlik-mudurlugu) · [Merci](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/merci) · [Kovuşturmaya yer olmadığı kararı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kovusturmaya-yer-olmadigi-karari) · [Yetkili merci](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yetkili-merci) · [Güvence](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/guvence) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.