--- title: "Adli yardım nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/adli-yardim" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Adli yardım **Kısaca:** Adli yardım, 4 kanunda 5 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.437 · yargılama usulü: Maddi imkânı yetersiz olan ilgili kişinin yargılama giderleri ve avukat yardımı gibi konularda devletçe desteklenmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-437) - HMK m.392 · ihtiyati tedbirde teminat gösterilmesi: Maddi gücü yetmeyen kişiye yargılama giderlerinden muafiyet sağlayan kurum. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-392) - Av. K. m.176 · adlî yardımın kapsamı: Avukatlık ücretlerini ve diğer yargılama giderlerini karşılama olanağı bulunmayan kişilere, bu Kanunda yazılı avukatlık hizmetlerinin sağlanmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-176) ## Kanunda nerede geçiyor ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.85 – Teminat gerektirmeyen hâller (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-85#f1-a): Maddi durumu yetersiz kişinin dava ve takip giderlerinden muaf tutulmasını sağlayan kurumdur. Adli yardım kapsamında yargılama giderleri bakımından teminattan da muafiyet doğar. - HMK m.392 – İhtiyati tedbirde teminat gösterilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-392#f1): Maddi gücü yetmeyen kişiye yargılama giderlerinden muafiyet sağlayan kurum. Adli yardımdan yararlanan kişi bu maddeye göre teminat göstermez. ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.437 – II. Yargılama usulü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-437#f2): Maddi imkânı yetersiz olan ilgili kişinin yargılama giderleri ve avukat yardımı gibi konularda devletçe desteklenmesidir. Madde yalnızca gerektiğinde sağlanacağını söyler, koşullarını kendisi belirlemez. ### Avukatlık Kanunu - Av. K. m.176 – Adlî yardımın kapsamı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-176#f1): Avukatlık ücretlerini ve diğer yargılama giderlerini karşılama olanağı bulunmayan kişilere, bu Kanunda yazılı avukatlık hizmetlerinin sağlanmasıdır. Maddede tanımlanan adli yardım yalnızca avukatlık hizmetini kapsar. ### Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu - Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.81 – Avukatlık hizmetleri ve danışmanlık (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6458-sayili-yabancilar-ve-uluslararasi-koruma-kanunu/madde-81#f2): 1136 sayılı Avukatlık Kanunundaki hükümler uyarınca, maddi gücü yetmeyen kişiye avukatlık hizmetinin ücretsiz sağlanmasıdır. Bu maddede yalnız yargı önündeki başvurularda uygulanır. ## Karıştırılan kavramlar - **Adli yardım / Yeterli Türkiye'deki mal** (HMK m.85): Adli yardımda muafiyet, davacının maddi durumunun yetersizliğine dayanır ve tüm dava ve takip giderlerini kapsar. Taşınmaz mal veya ayni teminatlı alacakta muafiyet, davacının Türkiye'de tahsil edilebilir güvencesinin bulunmasına dayanır. Adli yardım kapsamı daha geniştir; taşınmaz mal hâlinde teminatın karşılanabilirliği ayrıca değerlendirilir. - **Bu madde kapsamındaki yardım / Adli yardım (HMK)** (663 s. K. m.54): Bu madde, personelin görevi nedeniyle uğradığı suçlarda kurumun sağladığı hukuki yardımı düzenler ve talebe bağlıdır. Adli yardım, kişinin gider ödeme gücünün bulunmamasına dayanan ve HMK'da düzenlenen yardımdır. İki yardım birbirinden bağımsızdır; bu madde mali durum koşulunu aramaz, adli yardım koşulları ise bu maddenin uygulanmasını engellemez. - **Yargı mercilerinin talebi / Diğer adli yardım işlemleri** (Av. K. m.177): Yargı mercilerinin talebi üzerine yapılan avukat görevlendirmesi, elektronik bilişim sistemi ve eşitlik ilkesine tabidir. Adli yardım talebinin kabulü gibi diğer işlemler bu maddede düzenlenmemiştir. Görevlendirme yöntemi bu maddeye göre belirlenirken, kabul ve ücret işlemleri başka hükümlere tabidir. - **Adli yardım bürosu geliri / Türkiye Barolar Birliği hesabı** (Av. K. m.180): Büro gelirleri, bürodaki ayrı bütçe bölümünde gösterilir ve kalan fazla sonraki yıla aktarılır. Ödenek tutarları ise Maliye Bakanlığınca Türkiye Barolar Birliği hesabına aktarılır ve bu hesapta toplanır. Büro bütçesi ile Birlik hesabı ayrı mali alanlardır; bürodaki fazla yıl sonunda devredilir, Birlik hesabındaki para da yılı içinde harcanmazsa ertesi yıla aynen aktarılır. - **İdare veya adli yardım alan / diğer taraflar** (İYUK m.52): İdareden ve adli yardımdan yararlananlardan teminat alınmaz. Diğer taraflardan, durdurma kararı verilirse teminat alınır. Bu kişilerin durdurma talebinde teminat yükümlülüğü yoktur. - **Adli müzaheret / genel adli yardım koşulları** (4539 s. K. m.3): Doğal afete maruz kalanın beyanı üzerine uygulanan hal; delil gösterme ve şahadetname koşulu aranmaz. Afetten etkilenmeyen kişi için genel hükümler; delil gösterme ve şahadetname koşulları aranır. Afet mağduru, adli yardım talebinde delil ve şahadetname şartlarından muaf tutulur. ## İlgili konular - Adli müzaharet (Avukatlık Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/avukatlik-hukuku/adli-muzaharet - Koruma amacıyla özgürlüğün kısıtlanması (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/koruma-amaciyla-ozgurlugun-kisitlanmasi - İhtiyati tedbir (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/ihtiyati-tedbir - Teminat (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/teminat ## Örnek kararlar - 2025/119 E., 2025/155 K., 10.07.2025 — ilgili: TMK m.437 - 2025/2 E., 2025/4 K., 16.01.2025 — ilgili: TMK m.437 - 2015/36 E., 2015/87 K., 08.10.2015 — ilgili: 6458 s. K. m.81 ## İlgili terimler [Teminat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/teminat) · [İlamlı icra takibi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ilamli-icra-takibi) · [Teminatın iadesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/teminatin-iadesi) · [Adli yardım bürosu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/adli-yardim-burosu) · [Kesin delil](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kesin-delil) · [İlgili kişi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ilgili-kisi) · [Tahkikat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tahkikat) · [Yargılama gideri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yargilama-gideri) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.