--- title: "Ağır kusur nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/agir-kusur" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Ağır kusur **Kısaca:** Ağır kusur, 6 kanunda 20 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TBK m.225 · satıcının ağır kusurunun sonuçları: Satıcının, olağan dikkat ve özen yükümlülüğünün en belirgin biçimde ihlal edilmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-225) - HMK m.69 · fer’î müdahalenin etkisi: Yanında katıldığı tarafın, müdahilin bildiği ya da bilmediği iddia ve savunma imkânlarını ileri sürmemesinde gösterdiği ileri derecede özensizlik veya kasıttır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-69) - TTK m.792 · elden çıkan çek: Yeni hamilin çeki iktisap ederken gösterdiği, basiretli bir kişiden beklenen özenin çok ötesinde ihmal veya dikkatsizliktir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-792) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.115 – 2. Sorumsuzluk anlaşması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-115): Kast ve ağır ihmali kapsayan kusur türüdür. Maddenin birinci fıkrası, bu kusur bakımından sorumsuzluk anlaşmasını hiçbir koşulda geçerli saymaz. - TBK m.147 – II. Beş yıllık zamanaşımı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-147#f1-6): Yüklenicinin yükümlülüklerini hiç ya da gereği gibi ifa etmemesinde ağır kusurunun bulunmasıdır. Bu halde eser sözleşmesinden doğan alacak beş yıllık süreye tabi olmaz. - TBK m.215 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-215#f2): Alıcının davayı kötü yürütmesi veya savunmasını ihmal etmesi gibi, aleyhine verilen hükmün ortaya çıkmasında yoğun biçimde sorumlu olduğu hâldir. Ağır kusurun bulunmadığını ispat yükü, satıcının hükmü kendisi için de bağlayıcı kılmak istemesi halinde karşı taraftadır; metin ağır kusurun varlığının ispatını satıcıya bırakır. - TBK m.220 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-220#f1): Satıcının ayıbı bilmesi gerektiği hâlde gösterdiği ağır ihmal ve aldatma niteliğindeki kusurdur. Gerekçeye göre ağır kusur, aldatmanın yanında ağır ihmali de kapsar; hafif kusur bu istisnayı oluşturmaz. - TBK m.221 – 2. Sorumsuzluk anlaşması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-221#f1): Kast ve ağır ihmali kapsayan kusur derecesidir. Satıcı ağır kusurla ayıplı mal devrettiğinde madde devreye girer; hile ile gizlenmiş ayıp bu kapsamdadır. - TBK m.225 – 5. Satıcının ağır kusurunun sonuçları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-225#f1): Satıcının, olağan dikkat ve özen yükümlülüğünün en belirgin biçimde ihlal edilmesidir. Kasıt gibi hileyi zorunlu olarak içermez, kasıt ise bu kapsamda ayrıca değerlendirilir. - TBK m.231 – 9. Zamanaşımı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-231#f2): Satıcının ayıplı devirde gösterdiği ve ağır ihmali ile kastı da kapsayan kusur derecesidir. Ağır kusurlu satıcı kısa süreden yararlanamaz. - TBK m.244 – II. Sorumluluk (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-244#f3): Satıcının eksikliği bilmesi veya basit bir inceleme ile fark edebilecek olması gibi, kusurun yoğun derecesidir. Üçüncü fıkrada yirmi yıllık zamanaşımı süresini doğurur. - TBK m.294 – D. Bağışlayanın sorumluluğu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-294#f1): Kast veya ağır ihmali ifade eder. Bağışlayanın bağışlamadan doğan zarardan sorumlu tutulabilmesi için aranan asgari kusur derecesidir. Hafif ihmal bu kapsamda değildir. - TBK m.478 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-478#f1): Yüklenicinin eserin ayıplı meydana getirilmesinde kastının veya ağır ihmalinin bulunmasıdır. Ağır kusur varlığında süre eserin niteliğine bakılmaksızın yirmi yıldır. - TBK m.592 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-592#f4): Alacaklının belgeleri veya güvenceleri elinden çıkarırken gösterdiği, özen yükümlülüğünün çok ağır biçimde ihlali anlamına gelen kusur derecesidir. Hafif kusur bu sonucu doğurmaz. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.646 – B) Senetten doğan borç (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-646#f2): Borçlunun, senedi ibraz eden kişinin hak sahibi olup olmadığını ve senedin zorunlu unsurlarını araştırmaması gibi, basiretli bir borçlunun göstermesi gereken özeni açıkça ihlal etmesidir. - TTK m.680 – IV - Açık poliçe (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-680): Hamilin, iktisap sırasında gösterdiği özensizliğin, poliçenin doldurulmasındaki aykırılığı fark etmesi gerektiği ölçüde ağır olmasıdır. Kötüniyetle eşdeğer sayılan bir ölçüttür ve maddenin kötüniyet istisnasına ayrıca eklenmiştir. - TTK m.710 – III - Vadeden önce ve vadesinde ödeme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-710): Ödeyen kişinin gösterilmesi gereken özeni büyük ölçüde göstermemesidir. Bu hal, vadesinde yapılan ödemeyle kurtulmayı engeller. - TTK m.792 – C) Elden çıkan çek (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-792): Yeni hamilin çeki iktisap ederken gösterdiği, basiretli bir kişiden beklenen özenin çok ötesinde ihmal veya dikkatsizliktir. Kusurun ağır olup olmadığı, iktisabın koşullarına göre somut olarak değerlendirilir. ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.46 – Devletin sorumluluğu ve rücu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-46): Hâkimin sorumluluğunda aranan kusur derecesidir. Uygulamada hâkimin kasıt veya ağır kusuruyla hareket etmiş olması gerektiği kabul edilmektedir. - HMK m.69 – Fer’î müdahalenin etkisi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-69#f2): Yanında katıldığı tarafın, müdahilin bildiği ya da bilmediği iddia ve savunma imkânlarını ileri sürmemesinde gösterdiği ileri derecede özensizlik veya kasıttır. Müdahilin ispat edebilmesi için bu kusurun varlığı gerekir. ### Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu - SGGSSK m.22 – Sigortalının kendisinden kaynaklanan sebeplerle tedavi süresinin uzaması, iş göremezliğinin artması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5510-sayili-sosyal-sigortalar-ve-genel-saglik-sigortasi-kanunu/madde-22#f1-b): Kişinin, sıradan dikkat ve özen yükümlülüğünün çok ötesinde, gözetim ve dikkatsizlik göstermesi halidir. Kasıt ile aynı şey değildir; kasıt c bendinde ayrıca düzenlenmiştir. ### Elektronik Haberleşme Kanunu - Elektronik Haberleşme Kanunu m.60 – beşyüzbin Türk Lirasına kadar;” ibaresi eklenmiş ve dokuzuncu fıkrasına “bu tutarları” ibaresinden (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5809-sayili-elektronik-haberlesme-kanunu/madde-60#f1): Yetkilendirmenin iptalini gerektiren nitelikli kusurdur. Maddede tanımlanmamıştır; Kurumun takdirine bağlıdır. ### Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun - TKHK m.16 – Zamanaşımı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6502-sayili-tuketicinin-korunmasi-hakkinda-kanun/madde-16#f2): Sağlayıcının özen yükümlülüğüne ağır biçimde aykırı davranmasıdır. Madde bakımından ağır kusur, ayıbın gizlenmesi halinde zamanaşımı hükümlerini devre dışı bırakan nitelikli bir kusur olarak aranır. ## Karıştırılan kavramlar - **Yetkilendirme ücreti ödenmemesi / Ağır kusur** (5809 s. K. m.60): Belirlenen süre içinde yetkilendirme ücretinin ödenmemesi, iptal için tek başına yeterli bir nedendir. Ağır kusur, ücret ödenmemesinden bağımsız bir iptal nedenidir ve somut olayın değerlendirilmesini gerektirir. Her iki halde de yetkilendirme iptal edilebilir; ancak frekans bandı içeren ulusal hizmetlerde iptal öncesinde Bakanlığın görüşü alınır. - **Ağır kusur / hafif kusur** (TBK m.115): Borçlunun ağır kusurundan sorumlu olmayacağına ilişkin anlaşma, birinci fıkra gereğince her durumda kesin hükümsüzdür. Borçlunun hafif kusurundan sorumlu olmayacağına ilişkin anlaşma, yalnızca ikinci veya üçüncü fıkradaki hallerde kesin hükümsüzdür. Genel ilişkide hafif kusura ilişkin sorumsuzluk anlaşması geçerli kalabilir; ağır kusur ise hiçbir halde sorumsuzluğa konu olamaz. - **Eser sözleşmesi: sıradan kusur / ağır kusur** (TBK m.147): Yüklenicinin ifa yükümlülüklerini sıradan kusurla ihlali. Yüklenicinin ifa yükümlülüklerini ağır kusuruyla ihlali. Sıradan kusurda beş yıllık süre, ağır kusurda on yıllık genel süre uygulanır. - **Yazılı üstlenme / ağır kusur var / yok** (TBK m.220): Satıcı yazılı olarak ayıptan sorumluluğu üstlenmişse veya ayıbı bilerek ağır kusurla gizlemişse, madde kapsamındaki sınırlama uygulanmaz. Satıcı yazılı üstlenmede bulunmamış ve yalnızca hafif kusurla hareket etmiş ise, madde sorumluluğu kaldırır. Yazılı üstlenme veya ağır kusur bulunduğunda satıcı genel ayıba karşı tekeffül hükümlerine göre sorumlu olur; bulunmadığında satıcı ayıptan sorumlu olmaz. - **Hafif kusur / ağır kusur** (TBK m.221): Satıcının yalnız hafif kusurlu olduğu hal. Bu halde ayıptan sorumluluğu kaldıran veya sınırlayan anlaşma geçerlidir. Satıcının ağır kusurlu olduğu hal, örneğin malda hile ile gizlenmiş ayıp. Bu halde sorumsuzluk veya sınırlama kaydı kesin hükümsüzdür. Ağır kusur halinde kayıt geçersiz olur ve satıcı ayıptan doğan sorumluluktan kurtulamaz. - **Hile / Ağır kusur** (TBK m.225): Hileli satıcı, alıcıyı kasten aldatan kişidir ve EBK m.200 ile sınırlı biçimde ağırlaştırılmış sorumluluğa tabidir. Ağır kusurlu satıcı, kasıt bulunmasa da ağır özensizliği nedeniyle aynı sonuca bağlanır. Hile hâlinde sorumluluk, ağır kusurlu satıcının sorumluluğundan daha ağır kabul edilir; ikisi de bildirim savunmasıyla kurtulamaz. ## İlgili konular - Zapttan sorumluluk (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/zapttan-sorumluluk - Satıcının ağır kusurunun sonuçları, alıcının borçları ve alıcının temerrüdü (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/saticinin-agir-kusurunun-sonuclari-alicinin-borclari-ve-alicinin-temerrudu - Borçların ifa edilmemesinin sonuçları (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/borclarin-ifa-edilmemesinin-sonuclari - Süreler ve zamanaşımının başlangıcı (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/sureler-ve-zamanasiminin-baslangici - Bağışlama sözleşmesi (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/bagislama-sozlesmesi - Eser sözleşmesi ve hükümleri (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/eser-sozlesmesi-ve-hukumleri ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2024/92 E., 2025/562 K., 24.09.2025 — ilgili: TBK m.147, TBK m.478 - Hukuk Genel Kurulu, 2025/542 E., 2025/888 K., 25.12.2025 — ilgili: HMK m.46 - Hukuk Genel Kurulu, 2025/185 E., 2025/210 K., 26.03.2025 — ilgili: HMK m.46 ## İlgili terimler [Ayıp](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ayip) · [Hile](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hile) · [Zapt](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/zapt) · [Kesin hükümsüzlük](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kesin-hukumsuzluk) · [Kötüniyet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kotuniyet) · [Hamil](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hamil) · [Def'i hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/defi-hakki) · [Ayıplı hizmet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ayipli-hizmet) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.