--- title: "Akıl hastası nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/akil-hastasi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Akıl hastası **Kısaca:** Fiili işlediği sırada akıl hastalığı nedeniyle fiilin anlam ve sonuçlarını algılayamayan kişidir. Hükmün uygulanabilmesi için hastalığın fiil anında var olması gerekir; sonradan ortaya çıkan hastalık bu kapsamda değerlendirilmez. (TCK m.57) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ceza Kanunu - TCK m.57 – Akıl hastalarına özgü güvenlik tedbirleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-57#f1): Fiili işlediği sırada akıl hastalığı nedeniyle fiilin anlam ve sonuçlarını algılayamayan kişidir. Hükmün uygulanabilmesi için hastalığın fiil anında var olması gerekir; sonradan ortaya çıkan hastalık bu kapsamda değerlendirilmez. - TCK m.175 – Akıl hastası üzerindeki bakım ve gözetim yükümlülüğünün ihlali (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-175#f1): TCK m.32 anlamında akıl hastalığı nedeniyle fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamayan ya da davranışlarını yönlendirme yeteneği önemli derecede azalmış kişidir. Maddede bu ayrım ayrıca aranmaz; yükümlülüğün konusu olan kişinin akıl hastası olması yeterlidir. - TCK m.194 – Sağlık için tehlikeli madde temini (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-194): Akli melekeleri hastalık nedeniyle bozulmuş kişidir. Bu kişilerin rızası geçerli kabul edilmediğinden, onlara verilmesi suçu oluşturur. ## Karıştırılan kavramlar - **Akıl hastası / madde bağımlısı** (TCK m.57): Fiil anında akıl hastalığı nedeniyle fiilin anlam ve sonuçlarını algılayamayan ya da davranışlarını yönlendirme yeteneği bulunmayan fail, yüksek güvenlikli sağlık kurumuna yerleştirilir. Suç işleyen alkol, uyuşturucu veya uyarıcı madde bağımlısı, bağımlılara özgü sağlık kuruluşunda tedavi altına alınır. İki grup için kurum türü, serbest bırakma ölçütü ve asgari kalış süresi farklıdır. Madde bağımlısı için m.57/2'deki asgari kalış süreleri uygulanmaz; tedavi bağımlılıktan kurtulmaya kadar sürer. - **Akıl hastası ihmali / Terk (m.97)** (TCK m.175): Bu maddede konu, akıl hastası üzerindeki bakım ve gözetim yükümlülüğünün tehlikeli ihmalidir. Mağdur, akıl hastası olan kişinin çevresindeki başkalarıdır. Terk suçunda konu, yaş veya hastalık nedeniyle kendini idare edemeyen kişinin koruma ve gözetim altında kendi haline bırakılmasıdır. Akıl hastalığı şartı yoktur. Akıl hastası üzerindeki ihmal bu maddeye, diğer kişiler üzerindeki terk ise m.97'ye girer. Terk suçunda ceza üç ay ile iki yıl arasındadır; bu maddede üst sınır altı aydır. - **Akıl hastası eş / vasi atanmış eş** (TMK m.165): Davalı eşin temyiz kudreti bulunmadığında vasi atanması gerekir. Temyiz kudreti bulunan eşte vasi atanmasına gerek yoktur. Vasi atanmış eşin davası vasi aracılığıyla yürütülür; aksi halde davanın usulüne uygun açılmadığı kabul edilir. - **Küçük-kısıtlı / Akıl hastası-akıl zayıfı** (TMK m.369): Küçük ve kısıtlı kişiler, ev başkanının gözetim altında bulunmasının doğal sonucu olarak kapsanır. Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı bulunan kişiler de birinci fıkrada sayılmıştır; ikinci fıkra bunlar için önlem yükümlülüğünü ayrıca düzenler. Her iki grupta da birinci fıkradaki sorumluluk uygulanır; yalnız akıl hastalığı ve akıl zayıflığı bakımından ikinci fıkra ek önlem yükümlülüğü getirir. - **Çocuklara özgü tedbir / yetişkin akıl hastası güvenlik tedbiri** (TCK m.56): Çocuklara özgü tedbirler ÇKK'da düzenlenen koruyucu ve destekleyici tedbirlerdir. Yetişkin akıl hastalarına uygulanan tedbir TCK m.57 kapsamındadır ve yüksek güvenlikli sağlık kurumunda koruma ve tedavi altına alınmayı içerir. İki tedbir farklı kanunlarda düzenlenmiş olup içerik ve uygulama usulü farklıdır. - **Tanıklıktan çekinme hakkı sahibi yetişkin / çocuk veya akıl hastası** (CMK m.76): Yetişkin çekinme sebebi bulunan kişi kendi kararıyla muayeneden kaçınabilir. Çocuk veya akıl hastası adına kanuni temsilci karar verir; görüşü alınabilecek durumdaysa görüşü de alınır. Kanuni temsilci şüpheli veya sanık ise karar hâkime geçer ve bu hâlde elde edilen deliller, izni olmadıkça davanın ileri aşamalarında kullanılamaz. ## İlgili konular - Güvenlik tedbirleri, cezanın belirlenmesi ve bireyselleştirilmesi (Ceza Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-hukuku-genel-hukumler/guvenlik-tedbirleri-cezanin-belirlenmesi-ve-bireysellestirilmesi - Genel tehlike yaratan suçlar ve çevreye karşı suçlar (Ceza Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-hukuku-ozel-hukumler/genel-tehlike-yaratan-suclar-ve-cevreye-karsi-suclar ## Örnek kararlar - Ceza Genel Kurulu, 2011/451 E., 2012/115 K., 20.03.2012 — ilgili: TCK m.57 - Ceza Genel Kurulu, 2008/22 E., 2008/80 K., 15.04.2008 — ilgili: TCK m.57 ## İlgili terimler [İhmal](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ihmal) · [Uçucu madde](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ucucu-madde) · [Serbest bırakma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/serbest-birakma) · [Sağlık kurulu raporu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/saglik-kurulu-raporu) · [Somut tehlike suçu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/somut-tehlike-sucu) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.