---
title: "Aksine anlaşma nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/aksine-anlasma"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Aksine anlaşma

**Kısaca:** Taraflarca mahsup sırasının değiştirilmesine ilişkin sözleşme hükmüdür. (TBK m.100)

## Kanunda nerede geçiyor

### Türk Borçlar Kanunu
- TBK m.93 – 3. Tatil günleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-93#f2): Tarafların sözleşmeyle vadenin tatil gününde ya da başka bir günde ifa edileceğini kararlaştırabilmesidir. Bu anlaşma hükmü değiştirir ve geçerlidir.
- TBK m.100 – II. Mahsup — 1. Kısmen ödemede (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-100#f1): Taraflarca mahsup sırasının değiştirilmesine ilişkin sözleşme hükmüdür. Birinci fıkra kapsamında, borçlunun faiz ve giderlerde temerrüde düşmemesi halinde bu tür anlaşmalar geçersizdir.
- TBK m.413 – II. İş araç ve malzemeleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-413#f1): Tarafların araç ve malzeme sağlama yükünü madde hükmünden farklı biçimde paylaştırdığı sözleşme hükmüdür. Bu hüküm, maddenin tamamlayıcı niteliğini gösterir; sözleşme hükmü maddeye üstündür.

### Türk Medeni Kanunu
- TMK m.223 – B. Yönetim, yararlanma ve tasarruf (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-223#f2): Eşlerin, paylı mülkiyet konusu maldaki paylarının devri gibi tasarruf işlemlerinde diğer eşin rızasını aramamaya ilişkin kararlaştırmasıdır. Bu anlaşma olmadığı sürece rıza şartı geçerlidir.

## Karıştırılan kavramlar

- **Aksine anlaşma var / yok** (TMK m.223): Eşler arasında aksine anlaşma bulunuyorsa rıza şartı uygulanmaz ve eş payını serbestçe devredebilir. Aksine anlaşma yoksa maddenin ikinci fıkrası gereği diğer eşin rızası şarttır. Anlaşmanın varlığı, rıza şartını kaldırdığı için tasarrufun geçerliliğini doğrudan etkiler.
- **Yedek kural / aksine anlaşma** (TBK m.93): Tarafların aksini kararlaştırmadığı hallerde madde yedek hukuk kuralı olarak uygulanır. Taraflar açıkça farklı bir vade kararlaştırmışsa veya işin niteliği ifanın tatilde yapılmasını gerektiriyorsa kural geçerli değildir. Anlaşma veya işin niteliği kuralın yerini alır; örneğin tatil gününde konser veya bayramda yapılacak iş.
- **Aksine anlaşma yasağı / temerrüt halinde serbest anlaşma** (TBK m.100): Faiz ve giderde temerrüt yoksa, mahsup sırasını değiştiren aksine anlaşma yapılamaz. Faiz ve giderde temerrüt varsa, taraflar mahsup sırasını sözleşmeyle düzenleyebilir. Birinci fıkrada yasak yalnızca borçlunun temerrüde düşmediği durumla ilgilidir; bu halde aksine hükümler geçersizdir.
- **Aksine anlaşma var / Aksine anlaşma yok** (TMK m.239): Eşlerin aralarında faiz konusunda bir anlaşması varsa, faiz bu anlaşmaya göre belirlenir. Aksine bir anlaşma yoksa faiz kanunun öngördüğü şekilde tasfiyenin sona ermesinden itibaren yürür. Faiz için kanunî başlangıç anı ancak anlaşma bulunmadığında geçerlidir.
- **Aksine anlaşma var / yok (faiz)** (TMK m.253): Eşler faiz konusunda anlaşmış ise o anlaşma uygulanır. Aksine anlaşma yoksa kanun gereği faiz işler. Faizin başlangıcı tasfiyenin sona ermesidir; anlaşmayla bu oran ve başlangıç değiştirilebilir.
- **Devredilemezlik kuralı / Aksine anlaşma** (TBK m.239): Taraflar devredilebilirliği kararlaştırmamışsa, hak sadece miras yoluyla geçer ve devredilemez. Taraflar sözleşmede devredilebilirliği kararlaştırmışsa, hak devredilebilir. Devredilebilirlik için açık bir anlaşma gerekir; aksi hâlde yapılan devir işlemi hükümsüzdür.

## İlgili konular

- İfa zamanı ve süreye bağlı borç (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/ifa-zamani-ve-sureye-bagli-borc
- Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde, ödeme ve mahsup (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/karsilikli-borc-yukleyen-sozlesmelerde-odeme-ve-mahsup
- Ücret alacağının haczi, devri ve rehnedilmesi, iş araç ve malzemeleri (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/ucret-alacaginin-haczi-devri-ve-rehnedilmesi-is-arac-ve-malzemeleri
- Mülkiyet ve kişisel mallar (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/mulkiyet-ve-kisisel-mallar

## Örnek kararlar

- 9. Hukuk Dairesi, 2016/29695 E., 2020/17632 K., 08.12.2020 — ilgili: TBK m.413

## İlgili terimler

[Edinilmiş Mallar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/edinilmis-mallar) · [Kişisel mallar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kisisel-mallar) · [Araç](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/arac) · [Malzeme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/malzeme) · [Kendiliğinden geçiş](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kendiliginden-gecis) · [Yedek hukuk kuralı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yedek-hukuk-kurali) · [Tasarruf işlemi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tasarruf-islemi) · [Temerrüt](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/temerrut)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.