---
title: "Aksine düzenleme nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/aksine-duzenleme"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Aksine düzenleme

**Kısaca:** Aksine düzenleme, 3 kanunda 4 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

- TMK m.646 · genel olarak: Miras bırakanın ölüme bağlı tasarrufunda öngördüğü paylaşma kuralı ya da mirasçılar arasındaki anlaşmadır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-646)
- HMK m.2 · asliye hukuk mahkemelerinin görevi: Kanunda açıkça başka bir mahkemeyi görevli kılan hükümdür. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-2)
- TTK m.6 · zamanaşımı: Kanunun, zamanaşımı süresinin sözleşmeyle değiştirilmesine açıkça izin veren hükmüdür. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-6)

## Kanunda nerede geçiyor

### Hukuk Muhakemeleri Kanunu
- HMK m.2 – Asliye hukuk mahkemelerinin görevi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-2#f2): Kanunda açıkça başka bir mahkemeyi görevli kılan hükümdür. Bu tür hükümler asliye hukuk mahkemesinin genel görevini kaldırır.
- HMK m.383 – Görevli mahkeme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-383): Kanunda belirli bir çekişmesiz yargı işinin sulh hukuk mahkemesi dışında bir mahkemeye ya da mercie bırakıldığını gösteren özel hükümdür. Varlığı halinde genel görev kuralı uygulanmaz; özel kural önceliklidir.

### Türk Medeni Kanunu
- TMK m.646 – A. Genel olarak (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-646#f2): Miras bırakanın ölüme bağlı tasarrufunda öngördüğü paylaşma kuralı ya da mirasçılar arasındaki anlaşmadır. Bu düzenleme varsa mirasçıların serbest kararlaştırma yetkisi onunla sınırlıdır.

### Türk Ticaret Kanunu
- TTK m.6 – I - Zamanaşımı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-6#f1): Kanunun, zamanaşımı süresinin sözleşmeyle değiştirilmesine açıkça izin veren hükmüdür. Bu izin, genel bir ilke olarak değil, ilgili kanun hükmünde açıkça yer almalıdır.

## Karıştırılan kavramlar

- **Aksine düzenleme varlığı / yokluğu** (TMK m.646): Miras bırakanın ya da kanunun paylaşma kuralı koyduğu hâldir. Böyle bir düzenleme bulunmayan hâldir. Düzenleme varsa paylaşma o kurala göre yapılır; yoksa mirasçılar paylaşma biçimini serbestçe belirler.
- **Aksine düzenleme yapılan hâl / Aksine düzenleme bulunmayan hâl** (TMK m.727): Taraflar mecranın arazinin mülkiyetine tabi olmasını kararlaştırmışsa madde uygulanmaz. Aksine bir düzenleme yoksa işletme eklentisi kuralı uygulanır. Taraflar sözleşmeyle mecranın taşınmaza bağlanmasını kararlaştırabilir; bu kayıt geçerlidir ve m.727/1 devre dışı kalır.

## İlgili konular

- Paylaşmanın nasıl yapılacağı ve paylaşma kuralları (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/paylasmanin-nasil-yapilacagi-ve-paylasma-kurallari
- Çekişmesiz yargı (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/cekismesiz-yargi
- Görev (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/gorev
- Başlangıç (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/baslangic

## Örnek kararlar

- 7. Hukuk Dairesi, 2021/8220 E., 2023/2319 K., 26.04.2023 — ilgili: TMK m.646

## İlgili terimler

[Atanmış mirasçı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/atanmis-mirasci) · [Çekişmesiz yargı işi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/cekismesiz-yargi-isi) · [Yasal mirasçı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yasal-mirasci) · [Bilgi verme yükümlülüğü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bilgi-verme-yukumlulugu) · [Tereke](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tereke) · [Görev](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gorev)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.