--- title: "Aksine sözleşme nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/aksine-sozlesme" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Aksine sözleşme **Kısaca:** Aksine sözleşme, 3 kanunda 9 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TBK m.177 · bağlanma parası: Tarafların bağlanma parasının asıl borca mahsup edilmeyeceğini veya başka bir biçimde değerlendirileceğini kararlaştırdıkları yazılı ya da sözlü anlaşma. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-177) - TTK m.10 · faizin başlangıcı: Tarafların faizin işlemeye başlama anını madde hükmünden farklı belirlemek üzere yaptıkları anlaşmadır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-10) - KMK m.16 · ortak yerler üzerinde: Kat malikleri arasında kullanma hakkının somut ölçüsünü ve şeklini arsa payından farklı belirleyen anlaşmadır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/634-sayili-kat-mulkiyeti-kanunu/madde-16) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.10 – 3. Faizin başlangıcı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-10#f1): Tarafların faizin işlemeye başlama anını madde hükmünden farklı belirlemek üzere yaptıkları anlaşmadır. Bu anlaşma varsa madde hükmü uygulanmaz. - TTK m.232 – A) Tüzel kişiliğin kazanılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-232#f1): Ortaklar arasında yapılan ve tüzel kişiliğin doğumu ya da sonuçlarına ilişkin farklı bir düzenleme içeren şirket sözleşmesi hükmüdür. Bu tür hükümler iç ilişkide söz konusu olabilir, ancak üçüncü kişiler bakımından bağlayıcı değildir. - TTK m.1196 – d) Navlun dışında kalan prim ve giderler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1196#f2): Tarafların ikinci fıkradaki giderlerin kime ait olacağını serbestçe düzenlemesidir. Sözleşmede aksi kararlaştırılmışsa ikinci fıkranın yedek kuralı uygulanmaz; gerekçe, hükmün yedek hukuk kuralı olduğunu belirtir. - TTK m.1421 – III - Tarafların borç ve yükümlülükleri — 1. Sigortacının borç ve yükümlülükleri a) Rizikoyu taşıma yükümlülüğü aa) Genel olarak (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1421#f1): Tarafların anılan genel başlangıç kuralını değiştirmek için kararlaştırabildikleri hüküm. Kural emredici olmadığından bu yönde sözleşme yapılabilir. - TTK m.1429 – cc) Rizikonun gerçekleşmesinde kusur (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1429#f1): Taraflar arasında sigortacının sorumluluğunu genişletir ya da daraltır nitelikte kararlaştırılan hükümdür. Maddenin birinci fıkrası ancak bu tür bir sözleşme yoksa uygulanır. - TTK m.1470 – IV - Sigorta edilen menfaatin sahibinin değişmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1470#f1): Taraflarca, menfaat sahibi değişikliğinde sigorta ilişkisinin sona ermeyeceğini ya da başka bir biçimde devam edeceğini kararlaştıran hüküm. Bu hüküm sözleşmede açıkça yer almalıdır; maddenin varsayılan çözümünü değiştirir. ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.177 – A. Bağlanma parası (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-177#f2): Tarafların bağlanma parasının asıl borca mahsup edilmeyeceğini veya başka bir biçimde değerlendirileceğini kararlaştırdıkları yazılı ya da sözlü anlaşma. Mahsup kuralını değiştirir. - TBK m.631 – 2. Ortaklık işlerini inceleme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-631#f2): Denetim hakkını kaldıran, sınırlayan veya ortadan kaldıran ortaklık sözleşmesi hükümleridir. Bu tür hükümler kesin hükümsüzdür. Hakkın kullanılmasına ilişkin usul düzenlemeleri ise hakkı sınırlamadığı sürece geçerli kabul edilmektedir. ### Kat Mülkiyeti Kanunu - KMK m.16 – II - Ortak yerler üzerinde (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/634-sayili-kat-mulkiyeti-kanunu/madde-16#f2): Kat malikleri arasında kullanma hakkının somut ölçüsünü ve şeklini arsa payından farklı belirleyen anlaşmadır. Yalnızca kullanma ölçüsü için geçerlidir; mülkiyet payını arsa payı oranından ayırmaz. ## Karıştırılan kavramlar - **Aksine sözleşme veya yerel adet var / yok** (TBK m.177): Aksine sözleşme veya yerel adet varsa bağlanma parası esas alacaktan düşülmez. Aksine bir düzenleme ve yerel adet yoksa bağlanma parası kanun gereği esas alacaktan düşülür. Mahsup kuralı emredici değildir; taraflar veya adet ile değiştirilebilir. Alacaklı, bağlanma parasını ayrıca tutarak tazminat isteyebilir. - **Aksine sözleşme var / yok** (TTK m.10): Tarafların faizin başlangıcını sözleşmeyle belirlediği halde sözleşme hükmü esas alınır. Sözleşmede başlangıç anı belirlenmemişse madde hükmü uygulanır. Sözleşme hükmü varsa madde hükmü devreye girmez; sözleşmede farklı bir başlangıç anı kararlaştırılabilir. - **Aksine sözleşme yok / aksine sözleşme var** (TTK m.1196): Aksine sözleşme yoksa ikinci fıkradaki gider ve resimler taşıyana düşer. Taraflar bu giderlerin kime ait olacağını sözleşmeyle farklı düzenlemişse o düzenleme esas alınır. İkinci fıkranın yedek kuralı yalnızca sözleşmede aksi kararlaştırılmadığında uygulanır; sözleşme taşıtana yükleme yaparsa gider taşıtanda kalır. - **Aksine sözleşme / Madde kuralı** (TTK m.1421): Taraflar sözleşmeyle sorumluluğun başlangıcını farklı bir ana bağlayabilir. Aksine bir hüküm yoksa madde 1. fıkradaki kurallar uygulanır. Sözleşmedeki farklı başlangıç hükmü, maddenin genel kuralının yerine geçer. - **Aksine sözleşme olmayan hal / Aksine sözleşme olan hal** (TTK m.1429): Aksine sözleşme yoksa birinci fıkra kendiliğinden uygulanır. Taraflar sorumluluğu değiştiren bir kayıt koymuşsa, o kayıt öncelik taşır. Sözleşmede farklı düzenleme yapılmışsa madde hükmü o ölçüde yerini sözleşme hükmüne bırakır. - **Kural / aksine sözleşme** (TTK m.1470): Taraflar sözleşmede menfaat sahibi değişikliğinde ilişkinin devamını kararlaştırmışsa, bu kayıt uygulanır ve sigorta ilişkisi değişiklikle sona ermez. Sözleşmede böyle bir kayıt yoksa, madde gereği sigorta ilişkisi menfaat sahibinin değişmesiyle kendiliğinden sona erer. Sözleşmenin devamı ya da sona ermesi, aksine kaydın varlığına bağlıdır. ## İlgili konular - Bağlanma parası, cayma parası ve ceza koşulu (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/baglanma-parasi-cayma-parasi-ve-ceza-kosulu - Ortaklar arasındaki sorumluluk, yönetici ortaklar ile diğer ortaklar arasındaki ilişki (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/ortaklar-arasindaki-sorumluluk-yonetici-ortaklar-ile-diger-ortaklar-arasindaki - Başlangıç (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/baslangic - Şirketin ve ortakların üçüncü kişilerle ilişkileri (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/sirketin-ve-ortaklarin-ucuncu-kisilerle-iliskileri ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2006/794 E., 2006/816 K., 20.12.2006 — ilgili: KMK m.16 - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 57. Hukuk Dairesi, 2023/4271 E., 2026/53 K., 13.01.2026 — ilgili: TBK m.177 - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi, 2022/994 E., 2025/2046 K., 30.12.2025 — ilgili: TTK m.10 ## İlgili terimler [Bağlanma Parası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/baglanma-parasi) · [Ortak Yerler](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ortak-yerler) · [Yönetim yetkisi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yonetim-yetkisi) · [Cayma Parası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/cayma-parasi) · [Arsa payı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/arsa-payi) · [Vade](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vade) · [Müşterek avarya](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/musterek-avarya) · [Kesin hükümsüzlük](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kesin-hukumsuzluk) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.