--- title: "Alıkoyma nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/alikoyma" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Alıkoyma **Kısaca:** Alıkoyma, 5 kanunda 7 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.433 · yetki: Kişinin kurumdan çıkmasının engellenerek kurumda tutulmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-433) - TBK m.458 · hapis hakkı: Pazarlamacının, işverenin mallarını, belgelerini veya paralarını geri vermeyerek elinde tutmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-458) - TCK m.234 · çocuğun kaçırılması ve alıkonulması: Mağdurun failin emniyet ve tasarruf alanına kendi iradesiyle girmesinin ardından orada tutulmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-234) ## Kanuni tanım - **5996 s. K. m.3/1** (Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu): Canlı hayvan ve ürünler ile ilgili bir karar verilinceye kadar, kontrol görevlisinin vereceği talimatlar doğrultusunda ürünlerin işletmecisi tarafından depolanması ve sahibi tarafından hayvanların muhafazası dâhil, hareketinin veya bunlara dokunulmasının kısıtlanması veya engellenmesini — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5996-sayili-veteriner-hizmetleri-bitki-sagligi-gida-ve-yem-kanunu/madde-3#f1-2 ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.432 – A. Koşulları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-432): Kişinin zaten bulunduğu bir kurumdan, kendi istemine rağmen çıkarılmamasıdır. - TMK m.433 – B. Yetki (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-433#f1): Kişinin kurumdan çıkmasının engellenerek kurumda tutulmasıdır. Yerleştirmeden ayrı bir karar konusu olabilir ve aynı vesayet makamı tarafından verilir. ### Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu - Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu m.3 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5996-sayili-veteriner-hizmetleri-bitki-sagligi-gida-ve-yem-kanunu/madde-3#f1-2): Canlı hayvan ve ürünler hakkında bir karar verilinceye kadar hareketinin veya bunlara dokunulmasının kısıtlanması ya da engellenmesidir. Ürünlerin işletmecisi tarafından depolanması ve hayvan sahibince muhafaza da bu kapsamdadır; uygulama kontrol görevlisinin talimatına bağlıdır. - Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu m.34 – İthalat ve ihracatta resmî kontroller, gümrükler ve sınır kontrol noktaları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5996-sayili-veteriner-hizmetleri-bitki-sagligi-gida-ve-yem-kanunu/madde-34): Resmî kontrol sonucu ülkeye girişi uygun olmayan malların Bakanlık tarafından tutulmasıdır. Alıkoyma, sahibinin bilgisi dâhilinde yapılan tedbirlerin uygulanması için ön adımdır. ### Türk Ceza Kanunu - TCK m.234 – Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-234#f1): Mağdurun failin emniyet ve tasarruf alanına kendi iradesiyle girmesinin ardından orada tutulmasıdır. Kaçırmadan farkı, mağdurun failin alanına isteğiyle girmiş olmasıdır. ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.458 – IV. Hapis hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-458): Pazarlamacının, işverenin mallarını, belgelerini veya paralarını geri vermeyerek elinde tutmasıdır. Birinci fıkra bu yetkiyi belirli mallar ve paralar bakımından tanır; ikinci fıkra ise belirli belgeler bakımından yasaklar. ### Noterlik Kanunu - Noterlik Kanunu m.34 – Geçici bir süre işten ayrılmalarda vekalet (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1512-sayili-noterlik-kanunu/madde-34): Notere ait gelir payının, soruşturma ve kovuşturma kesin bir kararla sonuçlanana kadar ödenmeden tutulması işlemidir. Zimmet çıkması halinde mahsup, çıkmaması halinde iade yapılır. ## Karıştırılan kavramlar - **Yerleştirme / Alıkoyma** (TMK m.432): Yerleştirme, kişinin ilk kez bir kuruma konulmasıdır. Alıkoyma, kişinin zaten kurumda bulunduğu hâlde kendi isteğiyle çıkmasına izin verilmemesidir. Madde her iki hâli de kapsar; kişinin zaten kurumda olup olmadığına göre karar biçimi değişebilir. - **Yerleştirme/alıkoyma kararı / kurumdan çıkarma kararı** (TMK m.433): Kişinin kuruma yerleştirilmesine veya kurumda alıkonulmasına karar verme yetkisi. Kişinin kurumdan çıkarılmasına karar verme yetkisi. Kurumdan çıkarma yetkisi yalnızca yerleştirme veya alıkoyma kararını veren vesayet makamına tanınmıştır; başka bir makam bu yetkiyi kullanamaz. - **Kaçırma / alıkoyma** (TCK m.234): Kaçırmada fail mağduru kendi etki alanına nakleder. Alıkoymada mağdur kendi iradesiyle failin alanına girmiş ve orada tutulmuştur. Suçun fiil tipi değişir; kaçırmada mağdurun failin alanına taşınması, alıkoymada ise orada tutulması tamamlanma anını belirler. - **Alıkoyma / Karantina** (5996 s. K. m.3): Alıkoyma, belirli bir canlı hayvan veya ürün hakkında karar verilene kadar hareketin kısıtlanmasıdır. Karantina, hastalık veya zararlı organizmanın girişini veya yayılmasını önlemek için kontrol altına alma faaliyetidir. Alıkoyma tek bir ürün veya hayvan için geçici bir tedbirdir; karantina ise genel bir hastalık ve zararlı önleme rejimidir. - **Faaliyetten alıkoyma / derneğin feshi** (TMK m.90): Faaliyetten alıkoyma, faaliyetin durdurulmasına yöneliktir ve dernek tüzel kişiliğini sürdürür. Fesih, derneğin tüzel kişiliğinin sona ermesidir. Faaliyetten alıkoyma m.90 kapsamında verilir; fesih m.89 kapsamında ayrı bir karara bağlıdır. - **Geçici alıkoyma / kesin mahkeme kararı** (TMK m.115): Bakanlığın geçici alıkoyma kararı, idari bir önlemdir ve mahkeme kararı verilinceye kadar geçerlidir. Mahkemenin verdiği karar, başvuru üzerine verilen kesin sonuçtur. Geçici alıkoyma mahkeme kararıyla kesinleşir veya sona erer; mahkeme başvuruyu reddederse faaliyet yeniden başlamalıdır. ## İlgili konular - Koruma amacıyla özgürlüğün kısıtlanması (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/koruma-amaciyla-ozgurlugun-kisitlanmasi - Pazarlamacılık sözleşmesi (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/pazarlamacilik-sozlesmesi - Ulaşım araçlarına veya sabit platformlara karşı suçlar, genel ahlaka karşı suçlar (Ceza Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-hukuku-ozel-hukumler/ulasim-araclarina-veya-sabit-platformlara-karsi-suclar-genel-ahlaka-karsi-suclar ## Örnek kararlar - 5. Hukuk Dairesi, 2025/10004 E., 2025/16404 K., 08.12.2025 — ilgili: TMK m.432, TMK m.433 - 5. Hukuk Dairesi, 2024/3711 E., 2024/6478 K., 27.05.2024 — ilgili: TMK m.432, TMK m.433 - Ceza Genel Kurulu, 2017/248 E., 2020/160 K., 10.03.2020 — ilgili: TCK m.234 ## İlgili terimler [Yerleştirme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yerlestirme) · [Resmî kontrol](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/resmi-kontrol) · [Gıda](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gida) · [Karantina](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/karantina) · [Bulaşan](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bulasan) · [İzlenebilirlik](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/izlenebilirlik) · [Kontrol görevlisi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kontrol-gorevlisi) · [Koruma amacıyla özgürlüğün kısıtlanması](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/koruma-amaciyla-ozgurlugun-kisitlanmasi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.