--- title: "Alım hakkı nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/alim-hakki" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Alım hakkı **Kısaca:** Alım hakkı, 4 kanunda 6 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.736 · alım ve geri alım hakları: Hak sahibine, tek taraflı irade beyanıyla taşınmazın alıcısı olabilme yetkisi veren, kurucu yenilik doğuran bir haktır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-736) - TBK m.238 · süresi ve şerhi: Hak sahibine, hakkın doğduğu sözleşmede öngörülen durumda ileride satış sözleşmesi yapma imkânı veren haktır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-238) - TTK m.465 · esas sözleşmedeki dayanak: Hak sahibine, belirli koşullarda şirketin yeni pay ihraç ederek payları alma imkânı veren haktır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-465) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.463 – IV - Şarta bağlı sermaye artırımı — 1. İlke (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-463#f2): Opsiyon niteliğinde bir hak olup, hak sahibine esas sözleşmede belirlenen koşullarda yeni payları edinme imkânı verir. Değiştirme hakkından farklı olarak borçlanma aracının kendisi değil, pay edinme hakkı ile ilgilidir. - TTK m.465 – 3. Esas sözleşmedeki dayanak (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-465#f1-c): Hak sahibine, belirli koşullarda şirketin yeni pay ihraç ederek payları alma imkânı veren haktır. Değiştirme hakkından farklı olarak bir borçlanma aracına bağlı olmak zorunda değildir. - TTK m.472 – 7. Esas sözleşmeden çıkarma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-472): Pay sahiplerinin, ihraç edilecek payları önceliklı olarak edinme hakkıdır. Alım hakkının sona ermesi, artırımın gerçekleşmesini sağlayan kullanımların tamamlandığını gösterir. ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.736 – 3. Alım ve geri alım hakları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-736): Hak sahibine, tek taraflı irade beyanıyla taşınmazın alıcısı olabilme yetkisi veren, kurucu yenilik doğuran bir haktır. Kullanıldığında malikle hak sahibi arasında satış sözleşmesi kurulur. ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.238 – I. Süresi ve şerhi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-238): Hak sahibine, hakkın doğduğu sözleşmede öngörülen durumda ileride satış sözleşmesi yapma imkânı veren haktır. Sürenin sonunda yeniden en çok on yıl için alım anlaşması yapılabilir. ### Tapu Kanunu - Tapu Kanunu m.10 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2644-sayili-tapu-kanunu/madde-10): Bitişik gayrimenkul sahibinin, dolmuş yerin kendi taşınmazına bitişik kısmını takdir edilecek değer bedeli karşılığında satın alabilmesi hakkıdır. Bedel, yerin değeri üzerinden belirlenir. ## Karıştırılan kavramlar - **Alım hakkı / geri alım hakkı** (TMK m.736): Alım hakkı, taşınmazın alıcısı olabilme yetkisini verir ve hak sahibi bu hakkı kullanarak satış ilişkisi kurar. Geri alım hakkı, taşınmazı önceden devreden kişiye geri alma yetkisi verir ve geri alma bedeli açıkça kararlaştırılmamışsa devir bedeli esas alınır. Her iki hak da şerh edilebilir ve madde bakımından aynı süre sınırına tabidir; bedel belirlenmesi bakımından ayrılırlar. - **Önalım ve geri alım hakkı / alım hakkı** (TBK m.238): Önalım ve geri alım hakkının süresi, maddede en çok on yıl olarak sınırlanmıştır. Alım hakkı için de süre sınırı on yıldır; madde, hak türüne göre ayrı bir sınır koymamıştır. Maddenin metni hak türüne göre bir ayrım yapmadığından, üç hak için de kararlaştırılabilir süre on yıla kadardır. Gerekçede ise önalım ve geri alım için yirmibeş yıl önerildiği, Adalet Komisyonunda bu sürenin on yıla indirildiği belirtilmektedir. - **Yalnız alım hakkı / değiştirme hakkı / her ikisi** (TTK m.465): Yalnız değiştirme ya da alım hakkına olanak tanınan ŞSA'da ve her iki hakka birlikte yer verilen ŞSA'da birinci fıkradaki kayıtların bulunması zorunludur. Madde, ŞSA'nın türüne göre zorunlu içeriğin değişeceğini kabul eder; hangi hakkın tanındığına göre kayıtların kapsamı belirlenir. Her ŞSA türü için esas sözleşmede aranan kayıtların kapsamı, tanınan hakkın türüne göre farklılaşır. - **Kamu konutu satışı / Öncelikli alım hakkı** (4706 s. K. m.4): Kamu konutu satışı ihale yoluyla yapılır ve gelir ilgili idare tarafından personel konut ihtiyacına ayrılır. İhale tarihinde o konutta oturan görev, sıra ve hizmet tahsisli personel öncelikli alım hakkına sahiptir. Öncelikli alım hakkı sahibi ihale bedelini peşin ödemesi halinde yüzde on indirim alır; on beş günlük süre içinde beyan ve ödeme yapmazsa konut tahliye edilir. - **Meslek sahibi / bireysel geri alım hakkı tanıyan** (TMK m.969): Geri alım hakkı tanıyarak satın almayı meslek edinen kişi; bu faaliyeti sürekli ve kazanç amaçlı yürütür. Bir taşınmazını satıp belli koşulla geri almayı kararlaştıran sıradan satıcı-alıcı ilişkisindeki taraf; bu işi meslek edinmemiştir. Yalnız meslek edinen kişiler hakkında taşınır rehni karşılığında ödünç verme hükümleri uygulanır; bireysel geri alım sözleşmesinde bu hükümler kıyasen uygulanmaz. - **Önalım-geri alım-alım hakkı / sıradan sözleşmesel ön hak** (TTK m.577): Esas sermaye paylarıyla ilgili olarak sözleşmede tanınan önalım, geri alım ve alım hakları (m.577/1-b). Pay devri dışındaki alacak veya hakların sözleşmeyle düzenlenmesi. Bu haklar sözleşmede öngörülürse bağlayıcı olur; ilgili paylar üzerinde şirketler hukuku sonucu doğurur. ## İlgili konular - Şarta bağlı sermaye artırımı ve sermaye artırımının gerçekleştirilmesi (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/sarta-bagli-sermaye-artirimi-ve-sermaye-artiriminin-gerceklestirilmesi - Taşınmaz satışı ve satış ilişkisi doğuran haklar (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/tasinmaz-satisi-ve-satis-iliskisi-doguran-haklar - Taşınmaz mülkiyetinin kısıtlamaları (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/tasinmaz-mulkiyetinin-kisitlamalari ## Örnek kararlar - 7. Hukuk Dairesi, 2023/2697 E., 2024/3442 K., 12.06.2024 — ilgili: TMK m.736 - 14. Hukuk Dairesi, 2021/659 E., 2021/1511 K., 04.03.2021 — ilgili: TMK m.736 - 14. Hukuk Dairesi, 2020/21 E., 2020/5522 K., 28.09.2020 — ilgili: TMK m.736 ## İlgili terimler [Değiştirme hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/degistirme-hakki) · [Şarta bağlı sermaye artırımı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sarta-bagli-sermaye-artirimi) · [Geri alım hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/geri-alim-hakki) · [Şerh](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/serh) · [Teressübât](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/teressub-t) · [Önalım hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/onalim-hakki) · [İtibarî değer](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/itibari-deger) · [Rüçhan hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ruchan-hakki) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.