--- title: "Amme alacağı nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/amme-alacagi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Amme alacağı **Kısaca:** Amme alacağı, 12 kanunda 24 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - AATUHK m.112 · mal edinme ve artmalarını bildirmiyenler: Kamu idarelerinin 6183 sayılı Kanun kapsamında tahsil edebildiği vergi, resim, harç ve benzeri alacaklardır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-112) - 2575 s. K. m.35 · amme alacaklarına ilişkin davalar: Kamu idarelerinin vergi, resim, harç ve benzeri kamusal yükümlülüklerden doğan alacaklarıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2575-sayili-danistay-kanunu/madde-35) - TKHK m.81 · test, muayene ve analizler: Tahsil, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre yapılır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6502-sayili-tuketicinin-korunmasi-hakkinda-kanun/madde-81) ## Kanunda nerede geçiyor ### Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun - AATUHK m.3 – Kanundaki terimler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-3#f1): Kanunun 1 ve 2. maddelerinin kapsamına giren alacaklardır. Maddenin kendisi alacak türlerini sayıp tanımlamaz, bu işi 1 ve 2. maddelere bırakır. - AATUHK m.32 – Tasfiye halinde vazifeliler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-32): Devletin ve kamu tüzel kişilerinin, kanunda gösterilen kamu gelirlerine ilişkin alacaklarıdır. Madde, tüzel kişinin tasfiye sırasında bu alacakları ödeme sorumluluğunun kime geçeceğini belirler. - AATUHK m.37 – Ödeme zamanı ve önce ödeme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-37#f3): Devletin ve diğer kamu tüzel kişilerinin kamu hukukundan doğan, kamu gücüne dayanan işlemlerle doğan alacaklarıdır. Maddenin uygulanabilmesi için alacağın bir hususi kanunla kurulmuş olması ve ödeme zamanına ilişkin kuralın bu kanunda yer alıp almamasına bakılır. - AATUHK m.46 – Ödemenin ispatı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-46#f1): Kamu idarelerinin kanunda gösterilen vergi, resim, harç ve benzeri alacaklarını ifade eder. Maddenin ispat kuralı yalnızca bu alacakların ödenmesine ilişkindir. - AATUHK m.51 – Gecikme Zammı, Nispet ve Hesabı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-51#f1): Kamu idarelerinin kanunlara dayanarak ilgililerden tahsil etmekle yükümlü olduğu vergi, resim, harç, ceza ve benzeri alacakları ifade eder. Gecikme zammı yalnızca ödeme süresi içinde ödenmeyen amme alacağının ilgili kısmına uygulanır. - AATUHK m.54 – Cebren tahsil ve şekilleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-54#f1): Devletin ve kamu tüzel kişilerinin kamu hukukundan doğan, kamu gücüne dayanan idari işlemlerle doğan alacaklarıdır. Özel hukuk alacaklarından ayrılır ve tahsili 6183 sayılı Kanun'a göre yapılır. - AATUHK m.56 – Teminatlı alacaklarda takip (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-56#f1): Devletin ve kamu tüzel kişilerinin kamu hukukundan doğan, kamu gücüne dayanılarak tahsil edilen alacaklarıdır. Bu maddedeki tahsil, özel hukuk alacaklarından farklı olarak 6183 sayılı Kanun'a göre yürütülür. - AATUHK m.101 – Konkordato (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-101): Kamu idarelerinin 6183 sayılı Kanun kapsamında tahsil ettiği vergi, resim, harç, prim ve benzeri kamu alacaklarıdır. Madde bu alacakların konkordato karşısındaki durumunu ayrıca düzenler. - AATUHK m.102 – Tahsil zamanaşımı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-102#f1): Kamu idarelerinin kanunla tahsil yetkisi verilen vergi, resim, harç, prim ve para cezası gibi alacaklarıdır. Madde bu alacakların tahsil zamanaşımına tabi olmasını düzenler. - AATUHK m.110 – Amme alacağının tahsiline engel olanlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-110#f1): Devletin ve diğer kamu tüzel kişilerinin kamu hukukundan doğan ve kamu gücüne dayanan alacaklarıdır. Maddenin korumasının konusu bu alacaktır. - AATUHK m.112 – Mal edinme ve artmalarını bildirmiyenler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-112#f1): Kamu idarelerinin 6183 sayılı Kanun kapsamında tahsil edebildiği vergi, resim, harç ve benzeri alacaklardır. Maddedeki suç, bu alacağın tahsilini engelleme veya zorlaştırma sonucunu aranmaktadır. - AATUHK geç. m.6 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/gecici-madde-6): Kamu tüzel kişilerinin kamu hukukundan doğan ve bu Kanun hükümlerine göre tahsil edilen alacaklarıdır. Madde, alacağın türünü değil, vadesinin geldiği tarihi ölçüt alır. ### Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname - Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.26 – Döner sermaye işletmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/637-sayili-destekleme-ve-fiyat-istikrar-fonu-ve-bazi-duzenlemeler-hakkinda-kanun-hukmunde/madde-26#f3): Maddeye göre süresinde döner sermaye hesabına aktarılmayan katkı payları ile Bakanlık payının alacak niteliğini ifade eder; 6183 sayılı Kanun hükümlerince takip ve tahsil edilir. - Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.37 – Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/637-sayili-destekleme-ve-fiyat-istikrar-fonu-ve-bazi-duzenlemeler-hakkinda-kanun-hukmunde/madde-37#f2): Fondan verilen kredilerin ve yapılan fazla veya yersiz ödemelerin, 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilecek alacak niteliği. Bu niteliği madde kendisi kanunla tanımlar. ### Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğüne Dair Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname - Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğüne Dair Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.16 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/234-sayili-darphane-ve-damga-matbaasi-genel-mudurlugune-dair-bazi-duzenlemeler-hakkinda-kanun/madde-16): Zamanında genel bütçeye yatırılmayan kârların tahsilinde 6183 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasını sağlayan kamu alacağı niteliğidir. ### Danıştay Kanunu - Danıştay Kanunu m.35 – Amme alacaklarına ilişkin davalar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2575-sayili-danistay-kanunu/madde-35): Kamu idarelerinin vergi, resim, harç ve benzeri kamusal yükümlülüklerden doğan alacaklarıdır. Madde bu alacakların tahsil usulüne ilişkin uyuşmazlıkları kapsar; alacağın tahakkukuna ilişkin uyuşmazlıklar ayrı bir kategoridir. ### Dış Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun - Dış Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun m.3 – Ek mali yükümlülükler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2976-sayili-dis-ticaretin-duzenlenmesi-hakkinda-kanun/madde-3): 6183 sayılı Kanun kapsamında tahsil edilen kamu alacağıdır. Ek mali yükümlülüklerin tahsili bu kavram üzerinden yürür. ### Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerin Aşılattırılması Hakkında Kanun - Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerin Aşılattırılması Hakkında Kanun m.17 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3573-sayili-zeytinciligin-islahi-ve-yabanilerin-asilattirilmasi-hakkinda-kanun/madde-17#f2): Ödenmeyen mücadele gideri payının tahsilinde uygulanan kamu alacağı niteliğidir. Madde, ödemeyen üreticiden bu payın amme alacağı usulüyle tahsil edilebileceğini öngörür. ### Vergi Barışı Kanunu - Vergi Barışı Kanunu m.1 – Kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4811-sayili-vergi-barisi-kanunu/madde-1): Devlete ait olup Maliye Bakanlığına bağlı vergi dairelerince tahsil edilen ve 6183 sayılı Kanun kapsamına giren alacaklardır. Maddede yalnız 'bu Kanunun ilgili bölümlerinde geçen bazı alacaklar' ifadesiyle sınırlanmıştır; her amme alacağı kapsama girmez. ### Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun - Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun m.2 – Kesinleşmiş alacaklar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6111-sayili-bazi-alacaklarin-yeniden-yapilandirilmasi-ile-sosyal-sigortalar-ve-genel-saglik/madde-2): Kamu idarelerinin vergi, resim, harç, ceza ve benzeri kamu gelirleri ile kamu hukukundan doğan alacaklarıdır. Madde, yalnız 5 ayrı tahsil dairesi tarafından takip edilen amme alacaklarını kapsar. ## Karıştırılan kavramlar - **Katkı payı / Bakanlık payı ile amme alacağı** (637 s. K. m.26): Katkı paylarının ve Bakanlık payının müteakip ayın onbeşine kadar hesaba aktarılması gerekir. Bu sürede hesaba aktarılmayan katkı payları ve Bakanlık payı amme alacağı sayılır. Geç aktarılan tutarlar 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilir. - **Tahsil edilemen amme alacağı / Tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacağı** (AATUHK m.3): Tahsil edilemeyen amme alacağı, mal varlığı araştırması veya satış sonucunda tahsilin gerçekleşmediği alacaklardır. Tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacağı, takibin herhangi bir aşamasında tahsilin mümkün olmadığının ortaya çıktığı alacaklardır. İki kavram zaman ve tespit biçimi bakımından ayrılır; birincisi takibin sonucunda, ikincisi takibin herhangi bir aşamasında ortaya çıkabilir ve ayrı işlemlere bağlanabilir. - **Para cezaları / Amme alacağı** (AATUHK m.3): Para cezası, adli veya idari bir yaptırım niteliği taşıyan para ödeme yükümlülüğüdür. Amme alacağı, kanunun 1 ve 2. maddelerine giren alacaklardır ve para cezası bu alacaklar arasında yer alabilir. Para cezası, kanunun 1 ve 2. maddelerine giriyorsa amme alacağı sayılır; kavramın ayrı tanımlanması bu alacakların takip edilebilmesini sağlar. - **Vergi ziyaı cezası / mahkeme kararıyla verilen ceza mahiyetindeki amme alacağı** (AATUHK m.51): 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'na göre uygulanan vergi ziyaı cezaları, maddedeki oranın tamamı üzerinden gecikme zammına tabidir. Mahkemelerce verilen ve ceza mahiyeti taşıyan amme alacakları, aynı kanunda yer alsa da yalnızca oranın yarısı üzerinden zamma tabidir. Aynı oranda gecikme zammı hesaplanmaz; mahkeme cezasında hesaplanan oran yarıya iner. - **Ceza mahiyetindeki amme alacağı / diğer ceza mahiyetindeki amme alacakları** (AATUHK m.51): Maddede sayılan vergi ziyaı cezası ve mahkeme cezası dışında kalan ceza mahiyetindeki amme alacakları. Maddede adı geçen iki grubun kapsamında kalan ceza mahiyetindeki amme alacakları. Kapsam dışında kalan ceza mahiyetindeki amme alacaklarına gecikme zammı uygulanmaz. - **Asıl amme alacağı / gecikme zammının asgari tutarı** (AATUHK m.51): Ödenmeyen asıl amme alacağı, yüzde dört oranı ve ay kesirleri ile hesaplanan zam tutarına esas teşkil eder. Hesaplanan gecikme zammı, kanunun ikinci fıkrasındaki asgari tutarın altında kalıyorsa asgari tutar uygulanır. Küçük tutarlı borçlarda hesaplanan zam, asgari tutara yükseltilerek tahsil edilir. ## İlgili konular - Zamanaşımı ve terkin, yasaklar ve cezalar (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/zamanasimi-ve-terkin-yasaklar-ve-cezalar - Cebren tahsil ve şekilleri, teminatlı alacaklarda takip (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/cebren-tahsil-ve-sekilleri-teminatli-alacaklarda-takip - Ödeme (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/odeme - Danıştay'ın, daire ve kurulların görevleri (İdari Yargılama Usulü): https://www.hukuksalegitim.com/konu/idari-yargilama-usulu/danistay-in-daire-ve-kurullarin-gorevleri - Amme alacağının tahsiline imkan bırakmamak maksadiyle yapılan tasarruflar (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/amme-alacaginin-tahsiline-imkan-birakmamak-maksadiyle-yapilan-tasarruflar - Gayrimenkul malların haczi ve satışı, iflas yoliyle takip ve konkordato (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/gayrimenkul-mallarin-haczi-ve-satisi-iflas-yoliyle-takip-ve-konkordato ## Örnek kararlar - 2018/117 E., 2023/212 K., 07.12.2023 — ilgili: 637 s. K. m.26 - Hukuk Genel Kurulu, 2024/404 E., 2025/632 K., 15.10.2025 — ilgili: AATUHK m.102 - Hukuk Genel Kurulu, 2025/219 E., 2025/541 K., 17.09.2025 — ilgili: AATUHK m.3 ## İlgili terimler [Vergi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vergi) · [Tahsis edilen sermaye](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tahsis-edilen-sermaye) · [Ödeme süresi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/odeme-suresi) · [Gümrük vergileri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gumruk-vergileri) · [Tahsil dairesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tahsil-dairesi) · [Fer'i alacak](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/feri-alacak) · [Beyanname](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/beyanname) · [Yİ-ÜFE aylık değişim oranları](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yi-ufe-aylik-degisim-oranlari) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.