---
title: "Arabuluculuk nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/arabuluculuk"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Arabuluculuk

**Kısaca:** Arabuluculuk: Sistematik teknikler uygulayarak, görüşmek ve müzakerelerde bulunmak amacıyla tarafları bir araya getiren, onların birbirlerini anlamalarını ve bu suretle çözümlerini kendilerinin üretmesini sağlamak için aralarında iletişim sürecinin kurulmasını gerçekleştiren, tarafların çözüm… (HUAK m.2/1-b)

## Kanuni tanım

- **HUAK m.2/1-b** (Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu): Sistematik teknikler uygulayarak, görüşmek ve müzakerelerde bulunmak amacıyla tarafları bir araya getiren, onların birbirlerini anlamalarını ve bu suretle çözümlerini kendilerinin üretmesini sağlamak için aralarında iletişim sürecinin kurulmasını gerçekleştiren, tarafların çözüm üretemediklerinin ortaya çıkması hâlinde çözüm önerisi de getirebilen, uzmanlık eğitimi almış olan tarafsız ve bağımsız bir üçüncü kişinin katılımıyla ve ihtiyarî olarak yürütülen uyuşmazlık çözüm yöntemini — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6325-sayili-hukuk-uyusmazliklarinda-arabuluculuk-kanunu/madde-2#f1-b

## Kanunda nerede geçiyor

### Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu
- HUAK m.2 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6325-sayili-hukuk-uyusmazliklarinda-arabuluculuk-kanunu/madde-2#f1-a): Sistematik tekniklerle tarafları bir araya getiren, aralarında iletişim sürecini kurarak tarafların kendi çözümlerini üretmesini sağlayan, uzmanlık eğitimi almış tarafsız ve bağımsız bir üçüncü kişinin katılımıyla ve ihtiyari olarak yürütülen uyuşmazlık çözüm yöntemidir. Tanımın bir kısmı olan çözüm önerisi getirme yetkisi, tarafların kendi çözümlerini üretemediklerinin ortaya çıkması halinde…

### Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı Kanunu
- Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı Kanunu m.30 – İstisna (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2937-sayili-devlet-istihbarat-hizmetleri-ve-milli-istihbarat-teskilati-kanunu/madde-30#f4): Taraflar arasındaki uyuşmazlığın tarafsız bir arabulucu aracılığıyla çözülmesi yoludur. Madde, MİT'in taraf olduğu hukuk uyuşmazlıklarında dava şartı olarak öngörülen arabuluculuk dâhil bu usulü uygulamaz.

## Karıştırılan kavramlar

- **Genel arabuluculuk / MİT uyuşmazlığı** (2937 s. K. m.30): Hukuk uyuşmazlıklarında dava şartı olarak öngörülen arabuluculuk, genel usul kuralları gereğince uygulanır. MİT'in taraf olduğu uyuşmazlıklarda arabuluculuk, dava şartı olsa bile uygulanmaz. MİT aleyhine veya lehine açılan davada arabulucuya başvuru zorunluluğu aranmaz; dava doğrudan açılabilir.
- **Hakemlik ve arabuluculuk / yargı mercilerinin verdiği görevler** (Av. K. m.12): Hakemlik ve arabuluculuk, d bendinde açıkça sayılmış işlerdir. Yargı mercilerinin veya adli bir dairenin verdiği herhangi bir görev de aynı bentte yer alır. Her iki grup da madde 11 yasağının dışında tutulur ve avukatlıkla birlikte yapılabilir.
- **Dava süresi / arabuluculuk süresi** (İş K. m.20): Arabulucuya başvuru için fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay vardır. Dava açma için son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta vardır. İki süre farklı başlangıç anlarına bağlıdır; biri feshin tebliğine, diğeri arabulucuda düzenlenen tutanağa bağlıdır.
- **Tarımsal üretim sözleşmesinden doğan dava / genel arabuluculuk süresi** (5488 s. K. m.13): Tarımsal üretim sözleşmesinden doğan davalarda arabulucu başvuruyu iki hafta içinde sonuçlandırır. Zorunlu arabuluculuğun genel düzenlemesinde süre üç haftadır (6325 sayılı Kanun m.18A). Tarımsal üretim sözleşmelerinde özel süre uygulanır; diğer zorunlu arabuluculuk uyuşmazlıklarında genel süre geçerlidir.
- **Arabuluculuk teşvik eden hâkim / arabuluculuk yapan hâkim** (HMK m.36): Taraflara sulh ve arabuluculuğa teşvik eden hâkim, bu nedenle ret edilemez. Uyuşmazlıkta arabuluculuk veya uzlaştırmacılık yapan hâkim, m.36/c kapsamında ret sebebi oluşturur. Teşvik zorunlu olduğundan teşvik tek başına ret sebebi değildir; fiilen arabuluculuk yapılmışsa ret sebebi doğar.
- **Sulh / arabuluculuk teşviki** (HMK m.140): Sulh, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 313. maddesi kapsamında mahkemenin tarafları uzlaştırma girişimidir. Arabuluculuk, 6325 sayılı Kanun kapsamında tarafların arabulucu eşliğinde yaptığı uyuşmazlık çözüm sürecidir. Madde her ikisini birlikte anar; hâkimin teşvik ettiği yol tarafların tercihi ve davanın niteliğine göre belirlenir, teşvik yükümlülüğü her iki durumda da aynıdır.

## İlgili konular

- Amaç, kapsam ve tanımlar, arabuluculuğa ilişkin temel ilkeler (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/amac-kapsam-ve-tanimlar-arabuluculuga-iliskin-temel-ilkeler

## Örnek kararlar

- 2018/137 E., 2022/86 K., 30.06.2022 — ilgili: 2937 s. K. m.30

## İlgili terimler

[Arabulucu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/arabulucu) · [Bedelsiz devir](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bedelsiz-devir) · [İdare](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/idare) · [Sicil](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sicil)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.