--- title: "Araç nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/arac" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Araç **Kısaca:** İşçinin işi yapabilmesi için gerekli olan makine, tezgâh, tamir takımı, araba ve benzeri iş aletleridir. Eserin bünyesine girmez, iş sürecinde kullanılır ve iş bitince varlığını sürdürür. (TBK m.413) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.33 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-33#f1): Maddede aracı kişiden ayrı olarak anılan, iradeyi ileten teknik iletişim vasıtalarıdır. Maddenin gerekçesine göre bir iletişim aracı tarafından yapılan yanlış iletim de bu kapsamdadır. - TBK m.413 – II. İş araç ve malzemeleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-413#f2): İşçinin işi yapabilmesi için gerekli olan makine, tezgâh, tamir takımı, araba ve benzeri iş aletleridir. Eserin bünyesine girmez, iş sürecinde kullanılır ve iş bitince varlığını sürdürür. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.931 – I- Gemi, ticaret gemisi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-931#f1): Gemi tanımında tekne yerine kullanılan geniş ifadedir. Tekne biçiminde, içi oyuk ve hacimli olmayan yapıların da gemi kapsamına girmesini sağlar. ## Karıştırılan kavramlar - **Aracı kişi / Teknik araç** (TBK m.33): Aracı kişi, haberci ya da çevirmen gibi iradeyi insan aracılığıyla ileten kişidir. Araç, bir iletişim vasıtası gibi teknik olarak iradeyi ileten düzenektir. Maddeye göre her ikisi de yanılma hükümlerinin uygulanmasına yol açar; aralarında hukuki sonuç farkı yoktur. - **Araç / Malzeme** (TBK m.413): Araç, işçinin işi yapmasına yarayan, eserin içine girmeyen ve kullanımla varlığını koruyan iş aletidir. Malzeme, işin görülmesinde tüketilen veya işin sonucuna katılan maddedir. Madde her iki kavramı da kapsar; ancak gerekçeye göre karşılık hükmü özellikle kullanılan ve bedeli ödenen araç ile malzemeye ilişkindir. Kavramın ayrımı, yüklenicinin eser sözleşmesindeki malzeme sorumluluğu ile karıştırılmamalıdır. - **Kendiliğinden hareket eden araç / Kendiliğinden hareket edemeyen araç** (TTK m.931): Kendi motoru ile hareket eden araçlar gemi olma niteliğini taşır. Kendiliğinden hareket imkânı bulunmayan, römorkaj veya başka bir araçla çekilen araçlar da tahsis amacına uygun olduğunda gemi sayılır. Kendiliğinden hareket imkânının bulunmaması, gemi niteliğini ortadan kaldırmaz. Yalnızca tahsis amacı ve yüzme özelliği belirleyicidir. - **Suda hareket amacına tahsis edilmiş araç / Başka amaçla kullanılan araç** (TTK m.931): Suda hareket etmesini gerektiren bir amaca tahsis edilmiş araç gemi sayılabilir. Sabit bir yerde, örneğin kıyıda veya bir yerde demirli durarak hizmet vermek üzere tahsis edilmiş araçta suda hareket amacı bulunmayabilir. Tahsis amacı suda hareketi gerektirmiyorsa araç gemi sayılmaz ve gemiye özgü hükümler uygulanmaz. - **Ticari plaka / diğer araç hakları** (GVK geç. m.94): Taksi, dolmuş, minibüs ve umum servis araçlarına ait ticari plaka istisnaya konu olur. Bu araçlar dışındaki araçlara ait haklar ya da başka varlıkların elden çıkarılması madde kapsamında değildir. Diğer varlıkların satışından doğan kazançlar için genel hükümler uygulanır. - **Silahsız şahıs / silahlı şahıs veya tehlikeli araç** (211 s. K. m.87): Şahıs veya topluluk silahsızsa, önce birlik komutanının uyarısı yapılır ve uyarıya itaat edilmezse silah kullanılır. Şahıs silahlı ya da taarruzu önemli ölçüde etkili kılacak araçları taşıyorsa, önce silah ya da aletin bırakılması ihtar edilir. İki durumda ihtar konusu ve sıra farklıdır; ilkinde uyarı, ikincisinde bırakma ihtarı yapılır. ## İlgili konular - İrade bozuklukları (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/irade-bozukluklari - Ücret alacağının haczi, devri ve rehnedilmesi, iş araç ve malzemeleri (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/ucret-alacaginin-haczi-devri-ve-rehnedilmesi-is-arac-ve-malzemeleri ## Örnek kararlar - 9. Hukuk Dairesi, 2016/29695 E., 2020/17632 K., 08.12.2020 — ilgili: TBK m.413 - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, 2022/2395 E., 2025/1051 K., 19.06.2025 — ilgili: TBK m.413 - Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2024/484 E., 2025/284 K., 24.04.2025 — ilgili: TTK m.931 ## İlgili terimler [Malzeme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/malzeme) · [Aksine anlaşma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/aksine-anlasma) · [Gemi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gemi) · [Ticaret gemisi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ticaret-gemisi) · [Aracı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/araci) · [Yerel âdet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yerel-adet) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.