--- title: "Aracı kurum nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/araci-kurum" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Aracı kurum Diğer yazımlar: Aracı kurumlar **Kısaca:** Aracı kurum, 3 kanunda 6 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.937: Ödeme planını uygulayan ve kura çekmekle yükümlü tutulan kuruluştur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-937) - 5811 s. K. m.2 · tanımlar: 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'na göre kurulan aracı kurumlardır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5811-sayili-bazi-varliklarin-milli-ekonomiye-kazandirilmasi-hakkinda-kanun/madde-2) - 6362 s. K. m.43 · kuruluş şartları: Sermaye piyasası araçlarının alım satımına aracılık eden ve bu kanunda sayılan yatırım hizmetlerini veren, bankalar dışındaki yatırım kuruluşlarından biri olan kuruluştur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6362-sayili-sermaye-piyasasi-kanunu/madde-43) ## Kanuna göre anlamı - **5811 s. K. m.2/1-b** (Bazı Varlıkların Milli Ekonomiye Kazandırılması Hakkında Kanun): 28/7/1981 tarihli ve 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa göre kurulan aracı kurumları — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5811-sayili-bazi-varliklarin-milli-ekonomiye-kazandirilmasi-hakkinda-kanun/madde-2#f1-b - **6362 s. K. m.3/1-a** (Sermaye Piyasası Kanunu): 37 nci maddenin birinci fıkrasındaki yatırım hizmet ve faaliyetlerinden (a), (b), (c), ( — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6362-sayili-sermaye-piyasasi-kanunu/madde-3#f1-a ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.932 – II. Düzenlenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-932#f3): Üçüncü fıkrada anılan, senedin alacaklılar ve borçlunun temsilcisi sıfatıyla senet üzerinde yer aldığı kuruluştur. Bu sıfat yalnızca senetlerin rehinli taşınmaz maliki tarafından çıkarılmamış olması hâlinde senette belirtilir. - TMK m.935 – V. Hükmü — 1. Senedi çıkaran aracı kurum (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-935#f1): Tertip halinde ipotekli borç senedi veya irat senedi çıkaran, alacaklıların ve borçlunun temsilcisi olarak atanan banka ya da kredi kurumudur. Temsilci sıfatı senet metninde gösterilir. - TMK m.936 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-936#f1): Senetlerin çıkarılması sürecinde, plânı düzenleyen ve senetlerin geri ödenmesini yürüten kurumdur. Maddede yalnızca yetkiye dayanarak plânı düzenleyen kurum olarak anılır; kurumun niteliği ve yetkisinin kaynağı bu maddede ayrıca tanımlanmamıştır. - TMK m.937 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-937#f1): Ödeme planını uygulayan ve kura çekmekle yükümlü tutulan kuruluştur. Maddenin metninde malikle birlikte sayılmıştır. ### Bazı Varlıkların Milli Ekonomiye Kazandırılması Hakkında Kanun - Bazı Varlıkların Milli Ekonomiye Kazandırılması Hakkında Kanun m.2 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5811-sayili-bazi-varliklarin-milli-ekonomiye-kazandirilmasi-hakkinda-kanun/madde-2#f1-b): 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'na göre kurulan aracı kurumlardır. Kuruluş ve faaliyet ölçütü, bu kanunun ilgili hükümlerine bağlıdır. ### Sermaye Piyasası Kanunu - Sermaye Piyasası Kanunu m.43 – Kuruluş şartları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6362-sayili-sermaye-piyasasi-kanunu/madde-43#f1): Sermaye piyasası araçlarının alım satımına aracılık eden ve bu kanunda sayılan yatırım hizmetlerini veren, bankalar dışındaki yatırım kuruluşlarından biri olan kuruluştur. Bankalar bu maddenin birinci fıkrası kapsamında doğrudan aracı kurum sayılmaz, ikinci fıkra bankalar dışındaki diğer yatırım kuruluşlarını ayrıca düzenler. ## Karıştırılan kavramlar - **Banka / Aracı kurum** (5811 s. K. m.2): Banka, 5411 sayılı Kanun'daki tanıma göre belirlenir ve mevduat, katılım ve kalkınma-yatırım bankalarını kapsar. Aracı kurum, 2499 sayılı Kanun'a göre kurulan sermaye piyasası kuruluşudur ve yatırım hizmeti niteliğindeki faaliyetleri yürütür. İki kuruluş türü ayrı kanunlardan tanımlandığı için, bir kuruluşun hangisi olduğu ilgili kanun ölçütüne göre belirlenir; biri diğerinin yerine geçmez. - **Aracı kurum / Bankalar dışındaki diğer yatırım kuruluşları** (6362 s. K. m.43): Birinci fıkra, aracı kurumların kuruluş izninde aranacak şartları sayar. İkinci fıkra, bankalar dışındaki diğer yatırım kuruluşlarının aynı şartlara tabi olduğunu belirtir ve Kurulun ilave şart koyabileceğini düzenler. Bankalar dışındaki yatırım kuruluşları için birinci fıkradaki şartlara ek olarak Kurulca belirlenecek ilave şartlar da aranabilir. - **Banka veya aracı kurum tevkifatı (1. fıkra) / diğer ödeyenlerin tevkifatı (2. fıkra)** (GVK geç. m.67): Bankaların ve aracı kurumların kendi aracılığıyla yaptıkları ödemeler. Menkul sermaye iratlarını ödeyen diğer kişilerin, banka veya aracı kurum dışında ödeme yapması. 2. fıkrada %15 tevkifat yapılır ve alış bedeli tevsik edilmeyen kıymetlerde ödeme aracı kurum üzerinden yapılsa da tevkifat uygulanır. - **Seri senet ile aracı kurum üzerinden çıkarılan senet** (TMK m.931): Malik senetleri doğrudan kendisi çıkarırsa aracı kurum gerekmez. Malik senetleri bir banka veya kredi kurumu aracılığıyla çıkarırsa aracı kurumun temsilci olarak atanması zorunludur. Aracı kurum varsa temsil ve plan kuralları (m.932 ve m.935) ayrıca uygulanır. - **Aracı kurum alacaklısı / diğer alacaklı** (6362 s. K. geç. m.3): Müflis aracı kurumdan yatırımcı sıfatıyla sermaye piyasası faaliyetinden doğan alacağı olan kişi, Özel Fondan kısmi ödeme alabilir. Müflis aracı kurumun ortakları, yönetim ve denetleme kurulu üyeleri, personeli, bunların eşleri ve hısımları ile sermaye piyasası kurumları, alacaklı görünseler de bu madde kapsamında ödeme alamaz. Ayrım kişi sıfatına göre yapılır; bu gruptakiler için Özel Fondan ödeme yapılmaz, ancak genel hükümlerden doğan hakları saklıdır. - **Tedricî tasfiyesi başlamış kurumlar / 46/B kapsamındaki aracı kurumlar** (6362 s. K. geç. m.4): Yürürlük öncesinde tedricî tasfiyeye girmiş kurumlara ilişkin dava ve işlemler (ikinci fıkra). 2499 sayılı Kanunun 46/B maddesi çerçevesinde tasfiyesi devam eden aracı kurumlar (üçüncü fıkra). İkinci fıkrada dava ve işlemler MKK tarafından tamamlanır ve YTM ödemeyi MKK'ya yapar; üçüncü fıkrada ise bu aracı kurumlar hakkında 84. madde uygulanmaz ve müşteri yükümlülükleri karşılanır. ## İlgili konular - Taşınmaz rehniyle güvence altına alınan ödünç senetleri (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/tasinmaz-rehniyle-guvence-altina-alinan-odunc-senetleri ## Örnek kararlar - 13. Daire, 2018/225 E., 2023/4732 K., 13.11.2023 — ilgili: 6362 s. K. m.43 - 11. Hukuk Dairesi, 2021/7916 E., 2023/2072 K., 04.04.2023 — ilgili: 6362 s. K. m.43 - 4. Daire, 2016/14341 E., 2020/6669 K., 29.12.2020 — ilgili: 5811 s. K. m.2 ## İlgili terimler [Kura](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kura) · [Rehinli taşınmaz](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/rehinli-tasinmaz) · [Kanaat verici belge](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kanaat-verici-belge) · [Tescilin terkini](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tescilin-terkini) · [Nama yazılı pay](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/nama-yazili-pay) · [İrat Senedi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/irat-senedi) · [Tevdi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tevdi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.