--- title: "Aracı nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/araci" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Aracı **Kısaca:** Aracı, 6 kanunda 8 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.975 · dolaylı ve dolaysız zilyetlik: Dolaysız zilyet konumunda bulunan ve dolaylı zilyedin fiilî hâkimiyetini gerçekleştiren kişidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-975) - TBK m.33: Haberci ve çevirmen gibi, iradeyi taraflar arasında ileten gerçek kişilerdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-33) - TCK m.252 · rüşvet: Rüşvet teklif veya talebinin karşı tarafa iletilmesi, rüşvet anlaşmasının sağlanması ya da rüşvetin temini hususlarında yardımcı olan kişidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-252) ## Kanuni tanım - **5684 s. K. m.2/1-b** (Sigortacılık Kanunu): Sigorta acentesi ve brokeri — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5684-sayili-sigortacilik-kanunu/madde-2#f1-b ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ceza Kanunu - TCK m.252 – Rüşvet (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-252#f1): Rüşvet teklif veya talebinin karşı tarafa iletilmesi, rüşvet anlaşmasının sağlanması ya da rüşvetin temini hususlarında yardımcı olan kişidir. Kamu görevlisi olup olmadığına bakılmaksızın müşterek fail sayılır. - TCK m.322 – Savaş zamanında yükümlülükler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-322#f3): Asıl yükümlü ile aralarında sözleşme bulunan ve yükümlülüğün yerine getirilmesinde ara yer alan kişidir. Yalnız aracılık ilişkisi yeterli değildir; aracının asıl yükümlüyle sözleşmesi bulunmalıdır. ### Sigortacılık Kanunu - Sigortacılık Kanunu m.2 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5684-sayili-sigortacilik-kanunu/madde-2#f1-b): Maddenin (b) bendine göre sigorta acentesi ve brokerdir. Kanunda aracılık faaliyetinde bulunan bu iki kurumun ortak adıdır. - Sigortacılık Kanunu m.36 – Kovuşturma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5684-sayili-sigortacilik-kanunu/madde-36#f3): Sigorta ve reasürans aracılığı faaliyetinde bulunan ve bu maddenin üçüncü fıkrasında ayrıca sayılan kişi grubudur. Bu kişilerin suç sayılan fiilleri hakkında madde hükümleri uygulanmaz. ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.975 – 2. Dolaylı ve dolaysız zilyetlik (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-975#f1): Dolaysız zilyet konumunda bulunan ve dolaylı zilyedin fiilî hâkimiyetini gerçekleştiren kişidir. Aracının kendisinin fer'i zilyet olması gerekmez; başkası için zilyet olması da yeterlidir. ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.33 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-33#f1): Haberci ve çevirmen gibi, iradeyi taraflar arasında ileten gerçek kişilerdir. Maddenin ilk cümlesinde örnek olarak sayılmıştır. ### İcra ve İflas Kanunu - İİK m.345/B – Artırmadan çekilme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-345b#f2): Yararın vaadi veya sağlanması ile artırmadan çekilme ya da artırmaya katılmama arasında aracılık eden kişidir. Maddede failin ayrı bir kategorisi olarak yer alır ve aynı ceza ile cezalandırılır. ### Kamulaştırma Kanunu - Kamulaştırma Kanunu m.31 – Yasak işler ve eylemler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2942-sayili-kamulastirma-kanunu/madde-31#f1-f): Yasaklanan bir fiili mal sahibine avukat veya vekil adına taşıyan ya da teklif eden üçüncü kişidir. f bendi, aracılık yoluyla yapılan teklifleri de yasaklar. ## Karıştırılan kavramlar - **Fail / aracı** (İİK m.345/B): Yararı kendisi için vaat edilen ya da sağlanan ve artırmadan çekilen ya da katılmayan kişi, failin kendisidir. Yararın vaadi veya sağlanması ile çekilme ya da katılmama arasında arabuluculuk yapan kişi, aracıdır. Aracılar da aynı ceza ile cezalandırılır; aracılık yapan kişinin ayrıca yarar almış olması unsur değildir. - **Doğrudan fiil / Aracı ile fiil** (2942 s. K. m.31): Avukat veya vekilin yasaklı teklifi bizzat mal sahibine yapması f bendinin ilk hâlidir. Aynı teklifin aracı aracılığıyla yapılması ya da yardımcı olunması f bendinde ayrıca sayılmıştır. Teklifin kimin eliyle yapıldığı fark etmez; aracılık da yasağın kapsamındadır. - **Dolaylı zilyet / Başkası için zilyet aracı** (TMK m.975): Dolaylı zilyet, zilyetliğin kendi adına sürdüğü kişidir ve eşyanın aracısı tarafından tutulmasına dayanır. Aracı ise eşyayı dolaylı zilyet adına tutan kişidir; kendisi için zilyet değil, başkası için zilyettir (örneğin şoför, temsilci). Aracının kendisi fer'i zilyet olmasa da zilyetlik dolaylı zilyet üzerinden korunur. - **Kamu görevlisi / Aracı** (TCK m.252): Kamu görevlisi, kendi görevi ile ilgili işin karşılığında menfaat talep eden ya da kabul eden taraftır. Aracı, teklif veya talebi karşı tarafa ileten ya da anlaşmayı sağlayan kişidir ve kamu görevlisi olması gerekmez. Aracı beşinci fıkraya göre müşterek fail olarak cezalandırılır; kamu görevlisi sıfatı aranmaz. - **Asıl yükümlü / Aracı ve temsilcisi** (TCK m.322): Asıl yükümlü, sözleşmenin doğrudan tarafıdır ve aykırılığı kendisi yaratmıştır. Aracı veya temsilcisi, asıl yükümlüyle sözleşmesi bulunan ve aykırılığa neden olan kişidir. Her iki grup hakkında aynı cezalar uygulanır; aracının sorumluluğu asıl yükümlüyle sözleşme ilişkisine bağlıdır. - **Genel fail / aracı ve sigorta eksperi** (5684 s. K. m.36): Sigorta şirketi yetkilisi, sigorta ettiren veya Kanun'da suç sayılan fiili işleyen diğer kişiler; bu kişiler hakkındaki kovuşturma Müsteşarlığın yazılı başvurusuna bağlıdır. Aracılar ile sigorta eksperleri; bu kişilerin Kanun'da suç sayılan fiilleri ve 15. madde birinci fıkrası ile 35. madde altıncı ilâ dokuzuncu fıkralarına aykırılıklar hakkında madde hükümleri uygulanmaz. Genel faillerde kovuşturma başvuruya bağlıyken, aracı ve sigorta eksperleri bakımından başvuru aranmadan kovuşturma yapılabilir. ## İlgili konular - İrade bozuklukları (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/irade-bozukluklari - Milli savunmaya karşı suçlar (Ceza Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-hukuku-ozel-hukumler/milli-savunmaya-karsi-suclar - Zimmet ve etkin pişmanlık (Ceza Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-hukuku-ozel-hukumler/zimmet-ve-etkin-pismanlik - Çocuk teslimi emrine muhalefetin cezası (İcra ve İflas Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/cocuk-teslimi-emrine-muhalefetin-cezasi - Zilyetlik kavramı ve türleri, türleri (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/zilyetlik-kavrami-ve-turleri-turleri ## Örnek kararlar - 2008/17 E., 2010/44 K., 25.02.2010 — ilgili: TCK m.322 - Ceza Genel Kurulu, 2017/1020 E., 2020/350 K., 07.07.2020 — ilgili: TCK m.252 - Ceza Genel Kurulu, 2012/420 E., 2012/1771 K., 18.09.2012 — ilgili: TCK m.252 ## İlgili terimler [Sigorta eksperi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sigorta-eksperi) · [Artırmadan çekilme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/artirmadan-cekilme) · [Broker](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/broker) · [Sigorta acentesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sigorta-acentesi) · [Aktüer](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/aktuer) · [Araç](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/arac) · [Dolaylı zilyet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dolayli-zilyet) · [Fiilî hâkimiyet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/fiili-hakimiyet) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.