--- title: "Arama nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/arama" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Arama **Kısaca:** Arama, 4 kanunda 5 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - CMK m.116 · şüpheli veya sanıkla ilgili arama: Gizli olanı ortaya çıkarmak için yapılan araştırma işlemidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-116) - CGTİHK m.19 · yakalama emri: Hakkında yakalama emri çıkarılan hükümlünün yakalanması amacıyla konut, işyeri ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda yapılan araştırma. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5275-sayili-ceza-ve-guvenlik-tedbirlerinin-infazi-hakkinda-kanun/madde-19) - VUK m.147 · genel hükümlerin uygulanması: Vergi incelemesi kapsamında, vergiye ilişkin delillerin bulunması amacıyla kişinin yerinin, eşyasının ya da defter ve belgelerinin aranmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-147) ## Kanuna göre anlamı - **5686 s. K. m.3/1** (Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu): Jeotermal sistemden akışkan elde etmek amacıyla jeolojik araştırmalarla başlatılan, jeokimyasal ve jeofizik çalışmalarla desteklenen, yapılan tüm çalışmalara ait verilerin değerlendirilmesi sonucu belirlenen lokasyon veya lokasyonlarda amaç ve tekniğine uygun olarak jeolojik takiple açılan sondaj çalışmaları ile üretime yönelik test çalışmalarını da içeren projede belirtilen faaliyetler bütününü — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5686-sayili-jeotermal-kaynaklar-ve-dogal-mineralli-sular-kanunu/madde-3#f1-23 - **6491 s. K. m.2/1-b** (Türk Petrol Kanunu): Araştırma, arama sondajı ve tespit sondajı faaliyetlerini — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6491-sayili-turk-petrol-kanunu/madde-2#f1-b ## Kanunda nerede geçiyor ### Ceza Muhakemesi Kanunu - CMK m.116 – Şüpheli veya sanıkla ilgili arama (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-116): Gizli olanı ortaya çıkarmak için yapılan araştırma işlemidir. Gözle görülen veya açıkta bırakılmış şeylerin incelenmesi arama sayılmaz. - CMK m.134 – Bilgisayarlarda, bilgisayar programlarında ve kütüklerinde arama, kopyalama ve elkoyma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-134#f1): Şüphelinin kullandığı bilgisayar, bilgisayar programları ve bilgisayar kütüklerinin içeriğinin incelenmesi işlemidir. Durağan hâldeki cihaz üzerinde yapılır; bilgisayar çalışır durumdayken sisteme girilerek yapılan izleme bu kavramın kapsamında değildir. ### Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun - CGTİHK m.19 – Yakalama emri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5275-sayili-ceza-ve-guvenlik-tedbirlerinin-infazi-hakkinda-kanun/madde-19#f4): Hakkında yakalama emri çıkarılan hükümlünün yakalanması amacıyla konut, işyeri ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda yapılan araştırma. CMK m.119 hükümlerine göre yapılır ve arama kararını sulh ceza hâkimi verir. ### Vergi Usul Kanunu - VUK m.147 – Genel hükümlerin uygulanması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-147#f1): Vergi incelemesi kapsamında, vergiye ilişkin delillerin bulunması amacıyla kişinin yerinin, eşyasının ya da defter ve belgelerinin aranmasıdır. Madde, aramanın kendisini tanımlamaz; kavram Vergi Usul Kanununun arama bölümünden alınır. ### Hakimler ve Savcılar Kanunu - Hakimler ve Savcılar Kanunu m.88 – Yakalama ve sorgu usulü: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2802-sayili-hakimler-ve-savcilar-kanunu/madde-88): Üzerlerinin ve konutlarının aranması olarak madde metninde yer alan, kişinin üzerinde ya da konutunda yapılan kolluk veya adli arama işlemidir. Madde bu işlemi de yakalama ile aynı koşula bağlar. ## Karıştırılan kavramlar - **VUK'ta düzenlenmiş arama / VUK'ta düzenlenmemiş arama** (VUK m.147): Vergi Usul Kanununun 142-146. maddelerinde açıkça düzenlenmiş konular, doğrudan bu hükümlere göre yürütülür. Bu bölümde açıkça yazılı olmayan konular, 147. madde uyarınca Ceza Muhakemesi Kanununun arama hükümlerine göre çözülür. Önce VUK'un ilgili hükmü aranır; hüküm yoksa CMK'ya başvurulur. CMK'ya doğrudan başvuru, VUK'ta boşluk bulunmadıkça yapılamaz. - **Arama hükmü / arama dışı usul hükmü** (VUK m.147): Aramanın yapılış biçimine, yetkiye ve el koymaya ilişkin konular 147. maddenin kapsamına girer. Vergi incelemesi, tarh, tebliğ veya vergi cezası gibi arama dışı konular bu maddenin kapsamında değildir. Arama dışı konularda CMK'nın arama hükümleri uygulanmaz; ilgili konu kendi maddesine göre çözülür. - **Yakalama, arama, sorgu / Adalet Bakanlığına bildirim** (2802 s. K. m.88): Madde, yakalama, arama ve sorguyu koşula bağlar. Madde, durumun Adalet Bakanlığına derhâl bildirilmesini ayrıca zorunlu kılar. Koşul gerçekleşse de gerçekleşmese de, suç isnadı varsa Bakanlığa bildirim yapılmalıdır. - **Arama / Gözle görülen şeyin incelenmesi** (CMK m.116): Arama, gizli olanın ortaya çıkarılması için yapılan araştırmadır. Gözle görülen veya açıkta bırakılan bir eşya, aramanın konusu değildir. Açıkta görülen eşya için arama koşullarının aranması gerekmez; eşya üzerinde gizli bir inceleme yapılıyorsa arama koşulları uygulanır. - **Arama / Elkoyma** (CMK m.134): Arama, cihazdaki verilerin incelenmesi ve metin hâline getirilmesidir; hâkim kararı veya savcı kararı (acil hâl) gerektirir. Elkoyma, cihazın fiziksel olarak alınmasıdır; yalnız şifre veya gizlenmiş bilgi engeli ya da uzun süren işlem hâllerinde ve geçici olarak yapılır. Elkoyma ancak kanunda sayılan hâllerde mümkündür ve cihaz çözüm tamamlanınca iade edilir. Elkoyma olmadan da kopya alınabilir (fıkra 5). - **Arama belgesi / Kullanma belgesi** (167 s. K. m.10): Arama belgesi, yeraltı suyunun aranmasına izin verir ve suyun kullanımına ilişkin nihai yetki sağlamaz. Kullanma belgesi, bulunan suyun gerçekten kullanılmasına imkân tanıyan belgedir ve Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünden alınır. Arama belgesi sahibinin suyu kullanabilmesi için bir ay içinde kullanma belgesi alması gerekir; belge alınmadan kullanım maddenin öngördüğü yasal dayanaktan yoksun kalır. ## İlgili konular - Arama ve elkoyma (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/arama-ve-elkoyma - Bilişim suçlarının işlenmesi suretiyle elde edilen menfaatin bulunduğu hesabın, bilgisayarlarda, bilgisayar programlarında ve kütüklerinde arama, kopyalama (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/bilisim-suclarinin-islenmesi-suretiyle-elde-edilen-menfaatin-bulundugu-hesabin - Arama (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/arama ## Örnek kararlar - Genel Kurul, 2018/23077 E., 17.09.2020 — ilgili: CMK m.116, CMK m.134 - Ceza Genel Kurulu, 2024/324 E., 2025/203 K., 14.05.2025 — ilgili: CMK m.116 - Ceza Genel Kurulu, 2019/426 E., 2022/11 K., 13.01.2022 — ilgili: 2802 s. K. m.88 ## İlgili terimler [Makul şüphe](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/makul-suphe) · [Yakalama](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yakalama) · [Çağrı kâğıdı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/cagri-kagidi) · [Yakalama emri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yakalama-emri) · [Suçüstü hâli](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sucustu-hali) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.