---
title: "Araştırma izni nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/arastirma-izni"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Araştırma izni

**Kısaca:** Kültür ve tabiat varlıklarını meydana çıkarmak amacıyla yapılan araştırma faaliyetine verilen izindir. Kazı ve sondaj ruhsatnamesinden ayrı bir belge olarak düzenlenir ve madde bunu da aynı süreye bağlar. (2863 s. K. m.40)

## Kanuni tanım

- **6491 s. K. m.2/1-g** (Türk Petrol Kanunu): Sınırları belli bir alanda araştırma yapmak üzere Genel Müdürlükçe verilen izni — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6491-sayili-turk-petrol-kanunu/madde-2#f1-g

## Kanunda nerede geçiyor

### Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu
- Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu m.35 – Araştırma, sondaj ve kazı izni (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2863-sayili-kultur-ve-tabiat-varliklarini-koruma-kanunu/madde-35#f2): Bilimsel ve mali yeterliği Kültür ve Turizm Bakanlığınca takdir ve kabul olunan Türk ve yabancı heyet ve kurumlara Bakanlıkça verilen izindir. Kazı yapma izninden ayrıdır; kazı için ayrı bir izin gerekir.
- Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu m.38 – Kazı izninin devredilmeyeceği (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2863-sayili-kultur-ve-tabiat-varliklarini-koruma-kanunu/madde-38#f1): Kültür ve tabiat varlıklarını meydana çıkarmak üzere yapılacak araştırma faaliyetine izin veren idari işlemdir. Madde kapsamında ruhsatnameyle aynı rejime bağlanmıştır.
- Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu m.40 – Araştırma, sondaj ve kazı izninde süre (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2863-sayili-kultur-ve-tabiat-varliklarini-koruma-kanunu/madde-40#f1): Kültür ve tabiat varlıklarını meydana çıkarmak amacıyla yapılan araştırma faaliyetine verilen izindir. Kazı ve sondaj ruhsatnamesinden ayrı bir belge olarak düzenlenir ve madde bunu da aynı süreye bağlar.

## Karıştırılan kavramlar

- **Araştırma izni / Sondaj ve kazı izni** (2863 s. K. m.35): Araştırma izni Kültür ve Turizm Bakanlığınca verilir ve bilimsel ve mali yeterlilik şartına bağlıdır. Sondaj ve kazı izni Cumhurbaşkanı kararı ile verilir ve daha üst düzey bir yetkiye dayanır. Kazı ve sondaj yapılacaksa iki ayrı izin gerekir; yalnız araştırma izni kazı yapma yetkisi vermez.
- **Teminat (araştırma izni / arama ruhsatı / işletme ruhsatı)** (6491 s. K. m.22): Araştırma izinlerinde teminat, araştırma izin harcının on binde beşi üzerinden hesaplanır. Arama ve işletme ruhsatlarında teminat, sırasıyla arama ruhsat harcının binde biri ve işletme ruhsat harcının binde beşi üzerinden hesaplanır. Hakka göre teminat oranı farklıdır; hangi hakkın alındığına göre ilgili harç baz alınır.

## Örnek kararlar

- 4. Daire, 2023/11493 E., 2023/5595 K., 19.10.2023 — ilgili: 2863 s. K. m.35, 2863 s. K. m.38, 2863 s. K. m.40
- 6. Daire, 2022/1119 E., 2023/2227 K., 02.03.2023 — ilgili: 2863 s. K. m.35
- 6. Daire, 2019/20923 E., 2021/5538 K., 14.04.2021 — ilgili: 2863 s. K. m.35

## İlgili terimler

[Tevkil](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tevkil) · [Ruhsatname](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ruhsatname) · [Devir](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/devir)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.