--- title: "Asgari ücret nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/asgari-ucret" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Asgari ücret **Kısaca:** Asgari ücret, 6 kanunda 8 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - Anayasa m.55 · ücrette adalet sağlanması: Ücretin alt sınırını oluşturan tutardır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-55) - İş K. m.39 · asgari ücret: Normal bir çalışma karşılığında işçiye ödenmesi gereken en az ücret tutarıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4857-sayili-is-kanunu/madde-39) - SGGSSK m.68 · katılım payı alınması: Sağlık hizmetinin alındığı tarihte geçerli asgari ücrettir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5510-sayili-sosyal-sigortalar-ve-genel-saglik-sigortasi-kanunu/madde-68) ## Kanuna göre anlamı - **SGGSSK m.3/2-c** (Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu): 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu gereğince 16 yaşından büyük işçiler için belirlenen bir aylık brüt ücreti — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5510-sayili-sosyal-sigortalar-ve-genel-saglik-sigortasi-kanunu/madde-3#f2-c-13 - **5362 s. K. m.3/1-o** (Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanunu): Onaltı yaşından büyük işçiler için uygulanan brüt asgari ücreti — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5362-sayili-esnaf-ve-sanatkarlar-meslek-kuruluslari-kanunu/madde-3#f1-o ## Kanunda nerede geçiyor ### İş Kanunu - İş K. m.39 – Asgari ücret (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4857-sayili-is-kanunu/madde-39#f1): Normal bir çalışma karşılığında işçiye ödenmesi gereken en az ücret tutarıdır. Maddenin kendisi tutarı göstermez; tutar Asgari Ücret Tespit Komisyonunun kararıyla belirlenir. - İş K. m.102 – Ücret ile ilgili hükümlere aykırılık (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4857-sayili-is-kanunu/madde-102#f1-a): 39. maddede belirtilen komisyon tarafından belirlenen ve işçiye ödenmesi zorunlu olan en düşük ücret tutarıdır. Maddenin (a) bendi, bu tutarın ödenmemesini veya noksan ödenmesini cezalandırır. ### Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanunu - Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanunu m.3 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5362-sayili-esnaf-ve-sanatkarlar-meslek-kuruluslari-kanunu/madde-3#f1-o): Maddenin uygulanmasında, onaltı yaşından büyük işçiler için uygulanan brüt asgari ücrettir. Madde yalnızca bu tanımı verir; tutarı burada yazılmamıştır. - Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanunu m.56 – Aylık ücretler ve huzur hakları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5362-sayili-esnaf-ve-sanatkarlar-meslek-kuruluslari-kanunu/madde-56#f2): Ödeme miktarlarının hesaplanmasında temel alınan ölçüdür. Madde, ödemeleri brüt asgari ücret üzerinden hesaplar ve brüt tutar üzerinden net olarak öder. ### Türkiye Cumhuriyeti Anayasası - Anayasa m.55 – VII. Ücrette adalet sağlanması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-55#f3): Ücretin alt sınırını oluşturan tutardır. Tespitinde çalışanların geçim şartları ile ülkenin ekonomik durumu birlikte gözetilir; maddede bu tutarın hesaplama yöntemi gösterilmez. ### Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu - SGGSSK m.68 – Katılım payı alınması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5510-sayili-sosyal-sigortalar-ve-genel-saglik-sigortasi-kanunu/madde-68#f3): Sağlık hizmetinin alındığı tarihte geçerli asgari ücrettir. Dördüncü fıkradaki üst sınırların ölçüsüdür; takvim yılı ve tedavi başına ayrı sınırlar bu tutar üzerinden hesaplanır. ### Gelir Vergisi Kanunu (GVK) - GVK m.23 – Ücretlerde (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/madde-23#f3-12): 18. bentte istisna tutarını belirleyen ölçüdür. İstisna, ödemenin yapıldığı ayda geçerli asgari ücretin aylık brüt tutarından işçi sosyal güvenlik kurumu primi ve işsizlik sigorta primi düşüldükten sonra kalan tutarla sınırlıdır. 12, 15 ve 16. bentlerde de asgari ücret ölçü alınır. ### Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun - Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun m.40 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6353-sayili-bazi-kanun-ve-kanun-hukmunde-kararnamelerde-degisiklik-yapilmasina-dair-kanun/madde-40): İş sözleşmesiyle çalışan işçilerin ekonomik ve sosyal durumunu düzenlemek amacıyla, Asgari Ücret Tespit Komisyonu aracılığıyla en geç iki yılda bir belirlenen ücret sınırıdır. Komisyon kararları kesindir ve Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girer. ## Karıştırılan kavramlar - **Asgari ücret istisnası (18. bent) / ücretin geri kalanı** (GVK m.23): Ödemenin yapıldığı ayda geçerli asgari ücretin aylık brüt tutarından sigorta primleri düşüldükten sonra kalan tutara isabet eden ücret. Bu tutarı aşan ücret kısmı. İstisna tutarına isabet eden vergi düşülür; istisna nedeniyle alınmayacak vergi, ilgili ayda asgari ücret üzerinden hesaplanan vergiyi aşamaz. Birden fazla işverenden ücret alanlarda istisna yalnız en yüksek ücrete uygulanır. - **Ücret / asgari ücret** (Anayasa m.55): Ücret, çalışanın yaptığı işe göre belirlenen karşılıktır ve işin niteliğine bağlıdır. Asgari ücret, ücretin altına inilemeyecek alt sınırdır ve devletin tespit ettiği bir tutardır. Asgari ücretin altında ücret kararlaştırılması, asgari ücret tespitinin koruyucu işlevine aykırı olur; sözleşmeyle ücret bu sınırın altına indirilemez. - **Adaletli ücret ilkesi / asgari ücret tespiti** (Anayasa m.55): Adaletli ücret ilkesi, her çalışanın yaptığı işe uygun ücret almasını hedefleyen genel bir devlet ödevidir. Asgari ücret tespiti, geçim şartları ve ekonomik durum gözetilerek yapılan somut bir düzenleyici işlemdir. Adaletli ücret ilkesi doğrudan bir miktar doğurmaz; alt sınırın belirlenmesi ayrıca asgari ücret mevzuatı ile yapılır. - **Asgari ücret tespiti / bireysel ücret sözleşmesi** (İş K. m.39): Komisyonca belirlenen asgari sınır, her işçi için kamu düzenine ilişkin bir alt sınırdır. Taraflarca kararlaştırılan ücret, bu sınırın üzerinde serbestçe belirlenebilir. Sözleşme ücreti asgari sınırın altında kalırsa o kısım geçersiz kalır ve işçi asgari ücret üzerinden alacak isteyebilir. - **Asgari ücret tespiti / gerçek ücretin tespiti** (İş K. m.39): Asgari ücret, kararla belirlenen genel alt sınırdır. Gerçek ücret, işçinin kıdemi, unvanı ve fiilen yaptığı işe göre ortaya çıkan ücrettir. Bordroda gösterilen ücret gerçeği yansıtmıyorsa gerçek ücret araştırılır; asgari ücret bu tespitte alt sınırı oluşturur. - **Asgari ücret ödenmemesi / Fazla çalışma ücreti ödenmemesi** (İş K. m.102): Asgari ücretin ödenmemesi (a) bendinde, komisyonun belirlediği tutar üzerinden değerlendirilir. Fazla çalışma ücretinin ödenmemesi (c) bendinde, 41. maddedeki fazla çalışma kuralları üzerinden değerlendirilir. İki aykırılık farklı bentlerde yer alır ve (a) bendinde her işçi ve her ay için, (c) bendinde ise her işçi için ayrı idari para cezası doğurur; (c) bendinde aylık çarpan aranmamıştır. ## İlgili konular - Çalışma ile ilgili hükümler, toplu iş sözleşmesi, grev hakkı ve lokavt (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/calisma-ile-ilgili-hukumler-toplu-is-sozlesmesi-grev-hakki-ve-lokavt - İdari ceza hükümleri (İş Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/is-hukuku/idari-ceza-hukumleri - Ücret ve ücretin ödenmesi, ücretin gününde ödenmemesi (İş Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/is-hukuku/ucret-ve-ucretin-odenmesi-ucretin-gununde-odenmemesi - Sağlık hizmetlerinden yararlanma şartları ve katılım payı, malî ve çeşitli hükümler (Sosyal Güvenlik Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/sosyal-guvenlik-hukuku/saglik-hizmetlerinden-yararlanma-sartlari-ve-katilim-payi-mali-ve-cesitli - Müteferrik istisnalar ve indirimler (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/muteferrik-istisnalar-ve-indirimler ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2019/595 E., 2022/639 K., 17.05.2022 — ilgili: İş K. m.39, İş K. m.102 - Konya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi, 2025/1658 E., 2025/2289 K., 10.11.2025 — ilgili: İş K. m.39, İş K. m.102 - Hukuk Genel Kurulu, 2024/490 E., 2025/735 K., 19.11.2025 — ilgili: Anayasa m.55 ## İlgili terimler [Esnaf ve sanatkârlar meslek kuruluşları](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/esnaf-ve-sanatkarlar-meslek-kuruluslari) · [Ücret kesme cezası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ucret-kesme-cezasi) · [Serbest zaman](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/serbest-zaman) · [Esnaf ve sanatkâr](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/esnaf-ve-sanatkar) · [Hesap pusulası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hesap-pusulasi) · [Aylık ücret](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/aylik-ucret) · [Sosyal yardım](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sosyal-yardim) · [Zorlayıcı sebep](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/zorlayici-sebep) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.