--- title: "Asliye ceza mahkemesi nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/asliye-ceza-mahkemesi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Asliye ceza mahkemesi **Kısaca:** Asliye ceza mahkemesi, 3 kanunda 4 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - 5235 s. K. m.9 · ceza mahkemelerinin kuruluşu: Ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen ceza davalarına bakan, tek hâkimli mahkemedir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5235-sayili-adli-yargi-ilk-derece-mahkemeleri-ile-bolge-adliye-mahkemelerinin-kurulus-gorev-ve/madde-9) - 6222 s. K. m.23 · yargılama ve usul hükümleri: Kanun kapsamındaki suçların yargılanmasında yetkili kılınan ceza yargılama mercidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6222-sayili-sporda-siddet-ve-duzensizligin-onlenmesine-dair-kanun/madde-23) - 6362 s. K. m.116 · görev ve yetki: Görev alanına giren ceza davalarında ilk derece olarak bakan mahkemedir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6362-sayili-sermaye-piyasasi-kanunu/madde-116) ## Kanunda nerede geçiyor ### Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun - Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun m.8 – Ceza mahkemeleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5235-sayili-adli-yargi-ilk-derece-mahkemeleri-ile-bolge-adliye-mahkemelerinin-kurulus-gorev-ve/madde-8): Ceza mahkemelerinin genel görevli olanıdır. Kanunun ağır ceza mahkemesine ayrıca verdiği haller dışında kalan ceza davalarına bakar. - Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun m.9 – Ceza mahkemelerinin kuruluşu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5235-sayili-adli-yargi-ilk-derece-mahkemeleri-ile-bolge-adliye-mahkemelerinin-kurulus-gorev-ve/madde-9): Ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen ceza davalarına bakan, tek hâkimli mahkemedir. Maddeye göre asliye ceza mahkemeleri tek hâkimlidir. ### Sporda Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun - Sporda Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun m.23 – Yargılama ve usul hükümleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6222-sayili-sporda-siddet-ve-duzensizligin-onlenmesine-dair-kanun/madde-23): Kanun kapsamındaki suçların yargılanmasında yetkili kılınan ceza yargılama mercidir. Madde, yetkiyi genel bir ağır ceza ya da sulh ceza düzeyinde değil, Kurulun belirlediği ihtisas asliye ceza mahkemelerine bırakır. ### Sermaye Piyasası Kanunu - Sermaye Piyasası Kanunu m.116 – Görev ve yetki (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6362-sayili-sermaye-piyasasi-kanunu/madde-116): Görev alanına giren ceza davalarında ilk derece olarak bakan mahkemedir. Madde, sermaye piyasası suçlarında bu mahkemeleri yetkili kılar; ağır ceza mahkemesi bu bakımdan kendiliğinden yetkili değildir. ## Karıştırılan kavramlar - **Asliye ceza mahkemesi / Ağır ceza mahkemesi** (5235 s. K. m.8): Asliye ceza mahkemesi, ceza yargısının genel görevli mahkemesidir. Kanunun ayrıca belirttiği haller dışındaki ceza davalarına bakar. Ağır ceza mahkemesi, yalnızca kanunla sayılan suçlar ve cezalar bakımından görevlidir ve bu görev dar tutulmuştur. Bir davada görevli mahkemenin belirlenmesinde önce ağır ceza mahkemesinin özel görev hâllerine bakılır; bu hâller yoksa dava asliye ceza mahkemesinde görülür. - **Asliye ceza mahkemesi / Özel kanunla kurulan ceza mahkemesi** (5235 s. K. m.8): Asliye ceza mahkemesi, genel kanunla kurulmuş ve genel görevli olan mahkemedir. Özel kanunla kurulan ceza mahkemesi, özel bir kanunla ve belirli dava veya işler için kurulmuştur. Özel kanunun görevlendirdiği dava ve işlerde özel mahkeme görevlidir; bu dışında kalan dava asliye ceza mahkemesinde görülür. - **Madde 12 suçları / Asliye ceza mahkemesi genel görevi** (5235 s. K. m.12): Madde 12'de sayılan suçlar ile on yıldan fazla hapis gerektiren suçlar ağır ceza mahkemesinin görevindedir. Bu kapsamın dışındaki suçlar, sulh ceza hakimliği ve ağır ceza dışındaki ceza mahkemelerinin genel görevine girer (5235 s.K. m.11 kapsamında asliye ceza). Hangi mahkemenin görevli olduğu suçun ve basit halin soyut cezasının üst sınırına göre belirlenir. - **Diğer ceza mahkemesi / asliye ceza mahkemesi** (5235 s. K. m.13): Diğer ceza mahkemesinin görevi özel kanunla belirlenir ve genel bir ölçüte bağlı değildir. Asliye ceza mahkemesinin genel görevi m.10'da, suç ve ceza ölçütüne göre düzenlenmiştir. Bir davanın hangi mahkemede görüleceğinin tespitinde önce özel kanun hükümleri, ardından m.10 ve m.12 karşılaştırılır; özel kanunda yer alan görev açık hükmü genel hükme üstün tutulur. - **Ağır ceza mahkemesi başsavcısı / Asliye ceza mahkemesi başsavcısı** (5235 s. K. m.18): Ağır ceza mahkemesi başsavcısının gözetim ve denetimi, ağır ceza mahkemesinin yargı çevresinde görevli başsavcılar, başsavcıvekilleri, savcılar ve bağlı birimleri kapsar. Asliye ceza mahkemesi başsavcısının gözetim ve denetimi, yalnızca o yer yargı çevresinde görevli savcılar ve bağlı birimlerle sınırlıdır. Denetim alanı ağır ceza mahkemesi çevresinde daha geniş, asliye ceza mahkemesi çevresinde daha dardır. Ağır ceza başsavcısı başsavcıvekillerini de denetler; asliye ceza başsavcısının bu fıkrada sayılmayan başsavcıvekillerine ilişkin denetim yetkisi bulunmaz. - **Tek asliye ceza mahkemesi / birden fazla asliye ceza mahkemesi** (CMK m.252): Yerde birden fazla asliye ceza mahkemesi varsa itiraz, tevzi kriterlerine göre belirlenen mahkemeye gönderilir. Tek asliye ceza mahkemesi varsa, aynı mahkemede yetkili başka hâkim, yoksa adalet komisyonu başkanınca görevlendirilen hâkim duruşma açar. Dosya hangi hâkime veya mahkemeye gideceği bu ayrıma göre belirlenir (m.252/2). ## Örnek kararlar - Ceza Genel Kurulu, 2018/605 E., 2022/172 K., 15.03.2022 — ilgili: 5235 s. K. m.8 - Ceza Genel Kurulu, 2021/223 E., 2022/47 K., 25.01.2022 — ilgili: 5235 s. K. m.8 - Ceza Genel Kurulu, 2021/158 E., 2021/245 K., 02.06.2021 — ilgili: 5235 s. K. m.8 ## İlgili terimler [Ağır ceza mahkemesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/agir-ceza-mahkemesi) · [İhtisas mahkemesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ihtisas-mahkemesi) · [Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hakimler-ve-savcilar-yuksek-kurulu) · [Daire](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/daire) · [İş bölümü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/is-bolumu) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.