--- title: "Asliye hukuk mahkemesi nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/asliye-hukuk-mahkemesi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Asliye hukuk mahkemesi **Kısaca:** Asliye hukuk mahkemesi, 3 kanunda 3 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - 2942 s. K. m.18 · aynın ihtilaflı bulunması: Bedel tespiti ve idare adına tescil davasında yetkili ve görevli mahkemedir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2942-sayili-kamulastirma-kanunu/madde-18) - 4686 s. K. m.7 · hakem sayısı, seçimi, reddi, sorumluluğu, görevinin sona ermesi ve yetkisi: Hakem seçimi, hakemin reddi ve çekilme veya yetkinin sona erdirilmesi gibi konularda yardımcı yetkili mahkemedir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4686-sayili-milletlerarasi-tahkim-kanunu/madde-7) - 5235 s. K. m.4 · hukuk mahkemeleri: Genel görevli mahkeme niteliği görev kurallarından çıkar. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5235-sayili-adli-yargi-ilk-derece-mahkemeleri-ile-bolge-adliye-mahkemelerinin-kurulus-gorev-ve/madde-4) ## Kanunda nerede geçiyor ### Kamulaştırma Kanunu - Kamulaştırma Kanunu m.18 – Aynın ihtilaflı bulunması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2942-sayili-kamulastirma-kanunu/madde-18#f2): Bedel tespiti ve idare adına tescil davasında yetkili ve görevli mahkemedir. Taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesine başvurulur. ### Milletlerarası Tahkim Kanunu - Milletlerarası Tahkim Kanunu m.7 – Görevinin Sona Ermesi ve Yetkisi — Hakem sayısı, seçimi, reddi, sorumluluğu, görevinin sona ermesi ve yetkisi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4686-sayili-milletlerarasi-tahkim-kanunu/madde-7#f3-2): Hakem seçimi, hakemin reddi ve çekilme veya yetkinin sona erdirilmesi gibi konularda yardımcı yetkili mahkemedir. Bu mahkemenin verdiği belirli kararlar kesin nitelikte olup kanun yoluna tabi değildir. ### Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun - Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun m.4 – Hukuk mahkemeleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5235-sayili-adli-yargi-ilk-derece-mahkemeleri-ile-bolge-adliye-mahkemelerinin-kurulus-gorev-ve/madde-4): Hukuk mahkemesi sıfatını taşıyan ve maddede sulh hukuk mahkemesinin yanında sayılan genel mahkemedir. Genel görevli mahkeme niteliği görev kurallarından çıkar. ## Karıştırılan kavramlar - **Asliye hukuk mahkemesi / sulh hukuk mahkemesi** (2942 s. K. m.37): Kamulaştırma bedel ve tescil davaları asliye hukuk mahkemesinde görülür. Dava değeri düşük olsa da kamulaştırma davası sulh hukuk mahkemesinde açılamaz. Yanlış mahkemede açılan davada görevsizlik kararı verilir; Yargıtay bu yönde karar vermiştir. - **Sulh hukuk mahkemesi / asliye hukuk mahkemesi** (5235 s. K. m.6): Sulh hukuk mahkemesi, 1086 sayılı Kanun ve diğer kanunlarla açıkça verilen görevleri yerine getirir. Asliye hukuk mahkemesi, sulh hukuk görevleri dışında kalan özel hukuk dava ve işlerine ve kanunun verdiği diğer dava ve işlere bakar. Hangi mahkemenin görevli olduğu, önce sulh yargısına özgü bir kanun hükmünün bulunup bulunmadığına göre belirlenir; yoksa asliye hukuk mahkemesi görevlidir. - **Aile mahkemesi / asliye hukuk mahkemesi (aile mahkemesi bulunmayan yer)** (5717 s. K. m.6): Aile mahkemesinin bulunduğu yerlerde Kanun kapsamındaki davalar doğrudan aile mahkemesinde görülür. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde 4787 sayılı Kanun'un 2. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca görev başka bir mahkemeye verilir. Görevli mahkeme, bulunduğu yerin mahkeme yapısına göre değişir. Ayrım, görevin kime ait olduğunu belirler. - **Asliye hukuk mahkemesi / asliye ticaret mahkemesi** (MÖHUK m.51): Madde, görevli mahkeme olarak 'asliye mahkemesi' ifadesini kullanır ve ayrım yapmaz. Ticari nitelikli uyuşmazlıklarda asliye ticaret mahkemesi, kendi görev alanı gereği dava açılmasını talep edebilir. Uygulamada kararların çoğunda, ticari nitelikli tenfiz davasının asliye ticaret mahkemesine değil asliye hukuk mahkemesine açılması gerektiği kabul edilmektedir. Ticari davanın tarafların tacir olması veya kararın ticari nitelikte olması, görevi asliye ticaret mahkemesine çevirmemektedir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi, 2025/712 E., 2025/996 K., 10.07.2025; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2019/1115 E., 2019/1725 K., 26.12.2019; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2021/1001 E., 2024/785 K., 16.05.2024) - **Asliye hukuk mahkemesi / özel görevli mahkeme** (HMK m.2): Genel görevli mahkemedir ve görevi kanunda açıkça aksi belirtilmedikçe devam eder. Kanunla açıkça görevlendirilen özel mahkemelerdir (örneğin iş, aile, kadastro mahkemeleri). Özel mahkemenin görevi varsa genel görev kuralı uygulanmaz; özel görev genel görevden önce gelir. - **Asliye hukuk mahkemesi / idari yargı** (HMK m.3): İdarenin eylem veya işlemi nedeniyle ölüm veya vücut bütünlüğünün yitirilmesinden doğan insan zararları, iptal edilen cümle uyarınca asliye hukuk mahkemesinin görev alanındadır. İdari yargıda tam yargı davası, idarenin eylem ve işlemlerinden doğan malvarlığı zararlarını konu alır ve idari yargı görevlidir. Aynı olayda insan zararları ile malvarlığı zararı ayrıştırılarak iki farklı yargı koluna başvurulması gerekebilir; bu ayrım görev itirazı ve dava ayrılması sorununa yol açar. (Hukuk Genel Kurulu, 2012/173 E., 2012/379 K., 13.06.2012) ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2023/688 E., 2023/1348 K., 21.12.2023 — ilgili: 4686 s. K. m.7 - 5. Hukuk Dairesi, 2025/6345 E., 2025/16110 K., 03.12.2025 — ilgili: 2942 s. K. m.18 - 5. Hukuk Dairesi, 2025/1990 E., 2025/12512 K., 08.10.2025 — ilgili: 2942 s. K. m.18 ## İlgili terimler [Hakem](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hakem) · [Bekletici mesele](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bekletici-mesele) · [Şerh](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/serh) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.