---
title: "Aykırılık ölçütü nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/aykirilik-olcutu"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Aykırılık ölçütü

**Kısaca:** Aykırılık ölçütü, 6 kanunda 6 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

- İİK m.41 · umumi hükümler: Bir hükmün ikinci bâbın açıkça öngördüğü hükümlere aykırı olmaması. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-41)
- 2575 s. K. geç. m.3: Eski mevzuat hükmünün korunup korunmayacağını belirleyen ölçüttür. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2575-sayili-danistay-kanunu/gecici-madde-3)
- KDVK m.59 · kanunların uygulama alanı: Vergi Usul Kanunu ve diğer kanunlardaki hükümlerin KDV bakımından uygulanabilmesi için 3065 sayılı Kanun'un hükümleriyle çelişmemesi gerekir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3065-sayili-katma-deger-vergisi-kanunu/madde-59)

## Kanunda nerede geçiyor

### İcra ve İflas Kanunu
- İİK m.41 – Umumi hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-41): Bir hükmün ikinci bâbın açıkça öngördüğü hükümlere aykırı olmaması. Aykırı olan hüküm, ilâma dayanan takibe uygulanmaz; aykırılık yalnızca çelişki halinde değil, ilâma dayalı takibin yapısıyla bağdaşmama halinde de ortaya çıkar.

### Danıştay Kanunu
- Danıştay Kanunu geç. m.3 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2575-sayili-danistay-kanunu/gecici-madde-3): Eski mevzuat hükmünün korunup korunmayacağını belirleyen ölçüttür. Yalnızca 2575 sayılı Kanuna aykırı olmayan hükümler uygulanmaya devam eder; aykırı hükümler bu kapsamda değildir.

### Yargıtay Kanunu
- Yargıtay Kanunu geç. m.7 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2797-sayili-yargitay-kanunu/gecici-madde-7): Mevcut yönetmelik hükmünün yeni Kanunla bağdaşmaması. Yalnızca Kanuna aykırı olmayan hükümler geçiş döneminde uygulanmaya devam eder; aykırı hükümler uygulanmaz.

### Hakimler ve Savcılar Kanunu
- Hakimler ve Savcılar Kanunu m.120 – Uygulanacak hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2802-sayili-hakimler-ve-savcilar-kanunu/madde-120): Eski kanun hükmünün uygulanıp uygulanmayacağını belirleyen ölçüttür. Eski hüküm, 2802 sayılı Kanun'un bir hükmüyle çeliştiği ölçüde uygulanamaz; çelişmediği ölçüde yürürlükte kalır.

### Katma Değer Vergisi Kanunu
- KDVK m.59 – Kanunların uygulama alanı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3065-sayili-katma-deger-vergisi-kanunu/madde-59): Vergi Usul Kanunu ve diğer kanunlardaki hükümlerin KDV bakımından uygulanabilmesi için 3065 sayılı Kanun'un hükümleriyle çelişmemesi gerekir. Çelişki varsa KDV Kanunu'nun özel hükmü uygulanır, aykırı olmayan genel hüküm boşluğu doldurur.

### Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu
- Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu geç. m.3 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6356-sayili-sendikalar-ve-toplu-is-sozlesmesi-kanunu/gecici-madde-3): Eski düzenlemenin geçiş döneminde uygulanabilmesi için 6356 sayılı Kanunun hükümlerine aykırı olmaması gerekir. Aykırı olan hükümler bu geçiş hükmünden yararlanamaz.

## İlgili konular

- Para ve teminat verilmesi hakkındaki ilamların icrası, müşterek hükümler (İcra ve İflas Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/para-ve-teminat-verilmesi-hakkindaki-ilamlarin-icrasi-musterek-hukumler
- Usul hükümleri ve çeşitli hükümler (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/usul-hukumleri-cesitli-hukumler-ve-kaldirilan-hukumler

## İlgili terimler

[Geçiş dönemi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gecis-donemi) · [İkincil düzenleme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ikincil-duzenleme) · [Geçiş hükmü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gecis-hukmu) · [Yönetmelik](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yonetmelik)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.