--- title: "Ayni hak nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ayni-hak" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Ayni hak **Kısaca:** Ayni hak, 4 kanunda 5 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.1023 · iyiniyetli üçüncü kişilere karşı: Mülkiyet ve sınırlı aynî haklar (intifa, irtifak, ipotek gibi) anlamına gelir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-1023) - 2886 s. K. m.76 · mahalli komisyonların yetkileri: Malın doğrudan doğruya kişi üzerinde hakim olunmasını sağlayan mutlak hak türüdür. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2886-sayili-devlet-ihale-kanunu/madde-76) - 2920 s. K. m.52 · sicil kayıtlarının geçerliliği: Mülkiyet, ipotek veya diğer sınırlı ayni haklardır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2920-sayili-turk-sivil-havacilik-kanunu/madde-52) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.1023 – 2. İyiniyetli üçüncü kişilere karşı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-1023#f1): Mülkiyet ve sınırlı aynî haklar (intifa, irtifak, ipotek gibi) anlamına gelir. Kişisel haklar bu korumanın kapsamına girmez. - TMK m.1024 – 3. İyiniyetli olmayan üçüncü kişilere karşı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-1024#f1): Maddenin koruması yalnız aynî hak kazanımlarını kapsar. Kişisel hak, sicile şerh verilmiş olsa bile bu korumanın kapsamına girmez. ### Devlet İhale Kanunu - Devlet İhale Kanunu m.76 – Mahalli komisyonların yetkileri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2886-sayili-devlet-ihale-kanunu/madde-76#f1): Malın doğrudan doğruya kişi üzerinde hakim olunmasını sağlayan mutlak hak türüdür. Madde bakımından yalnız gayri ayni hak tesisi ile birlikte anılmakta, ayrıca tanımlanmamaktadır. ### Türk Sivil Havacılık Kanunu - Türk Sivil Havacılık Kanunu m.52 – Sicil kayıtlarının geçerliliği (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2920-sayili-turk-sivil-havacilik-kanunu/madde-52): Mülkiyet, ipotek veya diğer sınırlı ayni haklardır. Madde yalnızca bu hakların iktisabını düzenler, alacak haklarını düzenlemez. ### Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun - MÖHUK m.21 – Aynî haklar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5718-sayili-milletlerarasi-ozel-hukuk-ve-usul-hukuku-hakkinda-kanun/madde-21): Mülkiyet ve sınırlı ayni haklar gibi mal üzerinde herkese karşı ileri sürülebilen haklardır. Kira gibi yalnızca sözleşme tarafları arasında etkili olan şahsi haklar bu kavramın dışındadır. ## Karıştırılan kavramlar - **Satış-kira-trampa / Gayri ayni hak tesisi** (2886 s. K. m.76): Malın mülkiyetinin devri (satış), kullanımının devri (kira) veya karşılıklı mal değişimi (trampa) işlemleri. Mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile mal üzerinde sınırlı bir yetki bırakılması işlemleri. Maddede her iki grup da aynı yetki sınırına tabi tutulmuştur; hukuki nitelik farkı yetki sınırını değiştirmez. - **Aynî hak / kişisel hak** (TMK m.1023): Mülkiyet veya sınırlı aynî hak kazanan üçüncü kişi, iyiniyetle sicile dayanarak bu hakları kazanır. Sicilde malik görünen kişi ile kira, ön alım veya alım sözleşmesi yapan kişinin hakkı kişisel niteliktedir. Aynî hak kazanan korunur; kişisel hak sahibi gerçek malike karşı m.1023'e dayanamaz. Şerh verilmiş olması da sonucu değiştirmez. - **Taşınır mal üzerindeki ayni hak / taşınmaz üzerindeki ayni hakla ilgili hukuki işlemin şekli** (MÖHUK m.21): Taşınmazın bulunduğu ülke hukuku yalnızca taşınmazlar üzerindeki ayni hakla ilgili işlemin şekli bakımından uygulanır (fıkra 4). Taşınır mallara ilişkin işlemlerin şekli bakımından fıkra 4 uygulanmaz; bu hâlde genel kural olan MÖHUK m.7 esas alınır. Taşınmaz satış ve benzeri işlemlerinde şekil şartı için tapu bölgesinin hukuku aranır; taşınır işlemlerde şekil için işlemin yapıldığı ülkenin veya esas hukukun şekil kuralına uygunluk yeterli olabilir. - **Ayni hak / şahsi hak** (MÖHUK m.21): Ayni hak mal üzerinde herkese karşı ileri sürülebilen haktır ve bu madde kapsamındadır. Kira gibi şahsi haklar madde kapsamında değildir; bunların hukuku sözleşmeye uygulanacak hukuk kuralları ile belirlenir. Taşınmaz kirasının şekli veya esası m.21 ile değil, borç ilişkisine ilişkin kurallarla çözülür. - **Doğrudan satış / sınırlı ayni hak / kiralama** (233 s. K. m.54): Doğrudan satışta taşınmaz harca esas değer üzerinden satılır ve tapuya satış amacı dışında kullanılamayacağı şerhi konur. Sınırlı ayni hak ve kiralamada Hazine mülkiyeti korunur; bedel yüzde bir veya yüzde iki gibi asgari metrekare birim değerine göre belirlenir. Hangi yolun seçileceği taşınmazın tahsis amacına ve teşebbüsün talebine bağlıdır; tarımsal kiralama ile diğer amaçlı kiralama farklı oranlara tabidir. - **Davadan sonra-hükümden önce tescilli akit / davadan önce ayni hak** (İİK m.27): Davadan sonra ve hükümden önce tapuya tescil edilmiş bir akde dayanarak işgal eden üçüncü kişi için m.27 uygulanır. Davadan önce taşınmaz üzerinde ayni hak sahibi olan ve taşınmazı kullanan üçüncü kişi, m.27 kapsamında değildir. Davadan önce ayni hak sahibi olan üçüncü kişi hakkında m.27 yerine m.28 ve m.29 hükümleri ve ayrı bir tahliye mekanizması uygulanır. ## Örnek kararlar - 13. Daire, 2025/80 E., 2025/995 K., 27.02.2025 — ilgili: 2886 s. K. m.76 - 13. Daire, 2021/3498 E., 2024/4002 K., 16.10.2024 — ilgili: 2886 s. K. m.76 - 13. Daire, 2022/4466 E., 2023/3158 K., 20.06.2023 — ilgili: 2886 s. K. m.76 ## İlgili terimler [Yolsuz tescil](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yolsuz-tescil) · [İyiniyet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/iyiniyet) · [Üçüncü kişi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ucuncu-kisi) · [Gayri ayni hak tesisi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gayri-ayni-hak-tesisi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.