--- title: "Bağımsız denetim kuruluşu nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bagimsiz-denetim-kurulusu" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Bağımsız denetim kuruluşu **Kısaca:** Bağımsız denetim kuruluşu, 9 kanunda 15 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TTK m.400 · denetçi olabilecekler: Denetim yapmak için yetkilendirilmiş sermaye şirketi niteliğindeki denetim kuruluşudur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-400) - 5411 s. K. m.15 · bağımsız denetim, değerleme ve derecelendirme kuruluşlarının yetkilendirme izni: Bankaların bağımsız denetimini yapmak üzere Kurul'un yetkilendirdiği kuruluşlardır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5411-sayili-bankacilik-kanunu/madde-15) - 6362 s. K. m.62 · faaliyet esasları: Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunca yetkilendirilmiş, sermaye piyasası mevzuatı kapsamında bağımsız denetim yapan kuruluştur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6362-sayili-sermaye-piyasasi-kanunu/madde-62) ## Kanunda nerede geçiyor ### Bankacılık Kanunu - Bankacılık Kanunu m.15 – Bağımsız denetim, değerleme ve derecelendirme kuruluşlarının yetkilendirme izni (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5411-sayili-bankacilik-kanunu/madde-15): Bankaların bağımsız denetimini yapmak üzere Kurul'un yetkilendirdiği kuruluşlardır. Yetkilendirme, kuruluşun bu faaliyeti yürütmeye elverişli olduğunun Kurul tarafından kabulü anlamına gelir. - Bankacılık Kanunu m.33 – Bağımsız denetim kuruluşları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5411-sayili-bankacilik-kanunu/madde-33): Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yetkilendirilmiş, bankalarda bağımsız denetim yapan tüzel kişi niteliğindeki kuruluştur. Bu sıfat, yalnızca yetkilendirme ile yetinilmeyip ayrıca Kurulca belirlenen ilave şartların taşınmasına bağlıdır. - Bankacılık Kanunu m.36 – Sorumluluk sigortası (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5411-sayili-bankacilik-kanunu/madde-36): Bankaların bağımsız denetimini yapmakla yetkilendirilmiş kuruluşlardır. Maddenin birinci cümlesi bu kuruluşları zorunlu sorumluluk sigortası yaptırmakla yükümlü kılar. - Bankacılık Kanunu m.95 – Yerinde denetim ve gözetim (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5411-sayili-bankacilik-kanunu/madde-95): Kurumun, gerekli gördüğü ve özellik arz eden konularda inceleme yapmak üzere görevlendirebildiği dış denetim kuruluşudur. Denetçi, denetim konularıyla ilişkili olmak kaydıyla Kurum personeliyle aynı yetkilere sahiptir ve sır saklama yükümlülüğüne tabidir. - Bankacılık Kanunu geç. m.4 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5411-sayili-bankacilik-kanunu/gecici-madde-4): Kurum tarafından yetkilendirilen, bankaların bağımsız denetimini yapmaya yetkili tüzel kişi kuruluşlardır. Geçici 4. madde yalnızca Kurumca yetkilendirilmiş olanları hedef alır. ### Sermaye Piyasası Kanunu - Sermaye Piyasası Kanunu m.62 – Faaliyet esasları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6362-sayili-sermaye-piyasasi-kanunu/madde-62): Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunca yetkilendirilmiş, sermaye piyasası mevzuatı kapsamında bağımsız denetim yapan kuruluştur. Yetkilendirme, kuruluşun bu Kanun kapsamındaki faaliyet yetkisi için tek başına yeterli değildir. - Sermaye Piyasası Kanunu m.63 – Sorumluluk (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6362-sayili-sermaye-piyasasi-kanunu/madde-63): Finansal tablo ve raporların mevzuata uygunluğunu denetleyen, sermaye piyasası mevzuatı çerçevesinde faaliyet gösteren kuruluştur. Sorumluluk yalnızca denetlediği finansal tablo ve raporlar bakımından doğar. - Sermaye Piyasası Kanunu m.64 – Yükümlülük (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6362-sayili-sermaye-piyasasi-kanunu/madde-64): Sermaye Piyasası mevzuatı kapsamında finansal tablo denetimi veya başka bir denetim görevini üstlenen tüzel kişi denetim şirketidir. Bildirim yükümlülüğü, bu sıfatla görev yapan kuruluşlar için de geçerlidir. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.400 – II - Denetçi olabilecekler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-400): Denetim yapmak için yetkilendirilmiş sermaye şirketi niteliğindeki denetim kuruluşudur. Bu kuruluşun ortaklarının yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir olması ve Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu'nca yetkilendirilmesi gerekir. ### Kooperatifler Kanunu - Kooperatifler Kanunu m.91 – F) Teftiş ve denetleme ile görevlendirme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1163-sayili-kooperatifler-kanunu/madde-91): Kooperatiflerin denetimini üstlenmek üzere ilgili bakanlık tarafından görevlendirilebilen dış denetim kuruluşudur. Görevlendirme, maddedeki yetki çerçevesinde yapılır. ### Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası, Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketi ve Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanun - Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası, Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketi ve Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanun m.1 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4603-sayili-turkiye-cumhuriyeti-ziraat-bankasi-turkiye-halk-bankasi-anonim-sirketi-ve-turkiye/madde-1): 4389 sayılı Bankalar Kanunu m.13/2 uyarınca yetkilendirilmiş kuruluştur. Yıllık bilanço ile kâr ve zarar cetvelinin genel kurula sunulmadan önce onaylanmasını yapar. ### Dernekler Kanunu - Dernekler Kanunu m.9 – İç denetim (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5253-sayili-dernekler-kanunu/madde-9): Derneğin dışında yer alan, denetim yapmak üzere yetkilendirilmiş kuruluştur. Derneğin bu kuruluşa denetim yaptırması mümkündür; ancak bu, denetim kurulunun görevini ortadan kaldırmaz. ### Sigortacılık Kanunu - Sigortacılık Kanunu m.18 – Hesap esasları, kayıt düzeni ile temel malî tablo ve malî bünye düzenlemeleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5684-sayili-sigortacilik-kanunu/madde-18): Sigorta ve reasürans şirketlerinin bilançosu, kâr ve zarar cetvelleri ile Müsteşarlıkça uygun görülen diğer mali tablolarını denetlemekle görevli kuruluştur. Kuruluşun hangi nitelikte olacağı ve denetim yetkisinin sınırı bu maddede değil, ilgili düzenlemede belirlenir. ### Vakıflar Kanunu - Vakıflar Kanunu m.33 – Vakıfların denetimi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5737-sayili-vakiflar-kanunu/madde-33): Vakfın iç denetimini yaptırabileceği, vakıf organlarından bağımsız olarak faaliyet gösteren denetim kuruluşudur. Vakıf bu kuruluşa denetim yaptırmak zorunda değildir; seçimlik bir yoldur. ## Karıştırılan kavramlar - **Üst kuruluş denetimi / bağımsız denetim kuruluşu denetimi** (1163 s. K. m.91): Üst kuruluşlar ve ilgili müesseseler, kooperatiflerle organik bağı olan kuruluşlardır. Bağımsız denetim kuruluşları, kooperatiflerle organik bağı olmayan dış denetim kuruluşlarıdır. Maddenin denetlenen kuruluşları iki farklı kategoride toplaması nedeniyle, görevlendirme koşulları ve yönetmelikteki esaslar bu kategorilere göre ayrışabilir. - **Bağımsız denetim kuruluşu / Değerleme, derecelendirme ve destek hizmeti kuruluşu** (5411 s. K. m.36): Bağımsız denetim kuruluşları, birinci cümle uyarınca doğrudan ve koşulsuz olarak sorumluluk sigortası yaptırmakla yükümlüdür. Değerleme, derecelendirme ve destek hizmeti kuruluşları ikinci cümleye göre, hizmet verdikleri bankaların talebi veya Kurulun gereklilik kararı halinde sigorta yaptırır. Bağımsız denetim kuruluşu bakımından sigorta yaptırma zorunluluğu hizmet ilişkisinin başlamasıyla birlikte doğar; diğer kuruluşlar bakımından ise yükümlülük talep veya Kurul kararına bağlıdır. - **Organ eliyle denetim / bağımsız denetim kuruluşu eliyle denetim** (5737 s. K. m.33): Vakıf organları iç denetimi kendileri yürütebilir. Vakıf, iç denetimi bağımsız denetim kuruluşuna yaptırabilir. Her iki yol da kanunda eşit seçenek olarak sunulmuştur; hangisinin seçileceği vakfa bırakılmıştır, bildirim yükümlülüğü her iki halde aynıdır. - **Bağımsız denetim kuruluşu / Derecelendirme ve değerleme kuruluşu** (6362 s. K. m.63): Bağımsız denetim kuruluşu, denetlediği finansal tablo ve raporların mevzuata uygun denetlenmemesinden sorumludur. Derecelendirme ve değerleme kuruluşları, düzenledikleri raporlardaki yanlış, yanıltıcı veya eksik bilgilerden sorumludur. Sorumluluğun konusu farklıdır: denetim eksikliği ile rapor içeriği. Birinci fıkra bakımından sorumluluk görevin kapsamıyla sınırlanmıştır, ikinci cümlede bu sınır yer almaz. - **Bağımsız denetim kuruluşu / Bağımsız denetçi** (6362 s. K. m.64): Denetim görevini tüzel kişi denetim kuruluşu adına yürüten taraf. Aynı görevi kendi adına yürüten gerçek kişi denetçi. Her ikisi de aynı bildirim yükümlülüğüne tabidir; yükümlülük sıfattan bağımsız olarak doğar. - **Denetçi kişisi / bağımsız denetim kuruluşu** (TTK m.404): Denetçi gerçek kişi olduğunda sır saklama yükümü kendisi ve yardımcıları ile temsilcilerini kapsar. Denetçi bağımsız denetim yapmak üzere yetkilendirilmiş bir sermaye şirketi olduğunda sır saklama yükümü yönetim kurulu üyelerini ve çalışanlarını da kapsar. Kurumun yönetim kurulu üyeleri ve çalışanları, sır saklama bakımından doğrudan yükümlü olur; diğer davranış yükümleri bu kişilere yüklenmez. ## İlgili konular - Denetleme (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/denetleme ## Örnek kararlar - 13. Daire, 2022/4218 E., 2025/857 K., 20.02.2025 — ilgili: 5411 s. K. m.15, 5411 s. K. m.33 - İdare Dava Daireleri Kurulu, 2023/185 E., 2023/1001 K., 15.05.2023 — ilgili: 5411 s. K. m.15, 5411 s. K. m.33 - 13. Daire, 2021/65 E., 2022/3034 K., 07.09.2022 — ilgili: 5411 s. K. m.15, 5411 s. K. m.33 ## İlgili terimler [Değerleme kuruluşu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/degerleme-kurulusu) · [İç denetim](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ic-denetim) · [Meslek birlikleri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/meslek-birlikleri) · [Liste](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/liste) · [Mali tablo](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mali-tablo) · [Yavru şirket](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yavru-sirket) · [Derhal bildirim](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/derhal-bildirim) · [Yeniden yapılandırma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yeniden-yapilandirma) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.