--- title: "Bağlılık nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/baglilik" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Bağlılık **Kısaca:** Bağlılık, 5 kanunda 5 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - İYUK m.5 · aynı dilekçe ile dava açılabilecek haller: İşlemler arasında maddi veya hukuki yönden bir bağın bulunması. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-5) - TTK m.835 · varant: Varantın, aynı emtiaya ilişkin bir makbuz senedi bulunduğu sürece geçerli bir kıymetli evrak olarak düzenlenmesi gerektiği anlamına gelir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-835) - 285 s. K. m.2 · atama, bağlılık: Bölge valisinin İçişleri Bakanına bağlı olarak görev yapması anlamına gelir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/285-sayili-olaganustu-hal-bolge-valiligi-ihdasi-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-2) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.835 – 2. Varant (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-835): Varantın, aynı emtiaya ilişkin bir makbuz senedi bulunduğu sürece geçerli bir kıymetli evrak olarak düzenlenmesi gerektiği anlamına gelir. Makbuz senedi olmadan düzenlenen varant bu şekil koşulunu taşımaz. ### İdari Yargılama Usulü Kanunu - İYUK m.5 – Aynı dilekçe ile dava açılabilecek haller (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-5#f1): İşlemler arasında maddi veya hukuki yönden bir bağın bulunması. Aynı konuya ilişkin olmak tek başına bağlılık sayılmaz; işlemlerin birbirine hukuken bağlı olması gerekir. ### Olağanüstü Hal Bölge Valiliği İhdası Hakkında Kanun Hükmünde Kararname - Olağanüstü Hal Bölge Valiliği İhdası Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.2 – Atama, bağlılık (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/285-sayili-olaganustu-hal-bolge-valiligi-ihdasi-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-2): Bölge valisinin İçişleri Bakanına bağlı olarak görev yapması anlamına gelir. Bu bağlılık, bölge valisinin hiyerarşik olarak İçişleri Bakanına karşı sorumlu olduğunu ifade eder. ### Sahil Güvenlik Komutanlığı Kanunu - Sahil Güvenlik Komutanlığı Kanunu m.2 – Kuruluş ve Bağlılık (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2692-sayili-sahil-guvenlik-komutanligi-kanunu/madde-2): Komutanlığın idari yönden İçişleri Bakanlığına tabi olmasını ifade eder. Komutanlık ayrı bir tüzel kişilik olarak düzenlenmemiştir; bakanlığın bünyesinde yer alan bir kolluk birimidir. ### Konut Müsteşarlığının Kurulması ve Arsa Ofisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun - Konut Müsteşarlığının Kurulması ve Arsa Ofisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun m.8 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4698-sayili-konut-mustesarliginin-kurulmasi-ve-arsa-ofisi-kanununda-degisiklik-yapilmasi/madde-8): Müsteşarlığın hangi bakanlığın bünyesinde ve denetiminde faaliyet göstereceğini belirleyen idari ilişkidir. Maddeye göre Müsteşarlık, Bayındırlık ve İskan Bakanlığına bağlanmıştır. ## Karıştırılan kavramlar - **Bağlılık / Salt konu benzerliği** (İYUK m.5): Maddi veya hukuki yönden bağlılık, bir işlemin diğerinin hukuki dayanağı ya da nedeni olması halinde bulunur. Aynı konuda ya da aynı mevzuata dayanan işlemler birbirinden bağımsız değerlendirilebilir; yalnızca benzer olmaları bağlılık oluşturmaz. Yalnız benzerlik taşıyan işlemler için tek dilekçe kullanılması kanuna aykırı sayılabilir. - **Kişisel muafiyet / bağlılık arz eden faaliyet** (GVK m.9): Kendi nam ve hesabına çalışan esnaf muafiyetten yararlanır. Gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerine bağlılık arz edecek şekilde yapılan işler muafiyet dışındadır. Bağlılık arz eden faaliyetten doğan kazanç muafiyete girmez. - **Kazanç bağlı üç yıllık usul / iki yıllık bağlılık** (GVK m.113): Ek fıkra kapsamındaki taksi mükellefleri için talep tarihini izleyen yılın başından itibaren en fazla üç yıl yararlanma süresi vardır. Her iki kapsamdaki mükellef için usulden çıkma iki yıl geçmedikçe mümkün değildir. Taksi mükellefi üç yıllık süre içinde en az iki yıl usulde kalmak zorundadır; süre sonunda usulden çıkış serbest hâle gelir. - **İş süresi / bekleme ve bağlılık süresi** (854 s. K. m.26): İş süresi, gemiadamının işbaşında çalıştığı veya vardiya tuttuğu süredir. Gemide bulunmakla birlikte işbaşında olmayan, serbest kalan zaman iş süresi sayılmaz. Sürenin iş süresi olarak sayılıp sayılmayacağı, gemiadamının işbaşında bulunup bulunmadığına göre belirlenir. (9. Hukuk Dairesi, 2024/9662 E., 2024/15289 K., 26.11.2024) - **Bağlılık / Bütçe bağımsızlığı** (1593 s. K. m.5): Hudutlar ve Sahiller Sıhhat Umum Müdürlüğü Bakanlığa merbut olarak görev yapar; yönetsel bağ vardır. Aynı birim mülhak bütçeyle idare olunur; bütçesi Bakanlık bütçesinin parçası değildir. Bağlılık yönetsel denetim ve koordinasyon anlamına gelir; mali bağımsızlık ise korunur. Bu iki kavram birbirine karıştırılmamalıdır. - **Resen inceleme / taraf delillerine bağlılık** (İYUK m.20): Mahkeme, bakmakta olduğu davaya ilişkin her türlü incelemeyi kendiliğinden yapar ve evrak ile bilgi isteyebilir. Taraflar delillerini sunar ve ileri sürdükleri iddialarla yargılama sınırlanır. Mahkeme tarafların getirmediği bilgi ve belgeyi de araştırabilir; bunun için ara kararı verebilir. (8. Daire, 2025/6389 E., 2025/9925 K., 16.12.2025) ## İlgili konular - Kapsam ve nitelik, idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı (İdari Yargılama Usulü): https://www.hukuksalegitim.com/konu/idari-yargilama-usulu/kapsam-ve-nitelik-idari-dava-turleri-ve-idari-yargi-yetkisinin-siniri - Umumi mağazalar, makbuz senedi ve varant (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/umumi-magazalar-makbuz-senedi-ve-varant ## Örnek kararlar - 2022/62 E., 2022/95 K., 20.07.2022 — ilgili: 2692 s. K. m.2 - 1990/25 E., 1991/1 K., 10.01.1991 — ilgili: 285 s. K. m.2 - 12. Daire, 2022/4282 E., 2025/2551 K., 20.05.2025 — ilgili: İYUK m.5 ## İlgili terimler [Olağanüstü Hal Bölge Valiliği](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/olaganustu-hal-bolge-valiligi) · [Seferberlik ve savaş hali](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/seferberlik-ve-savas-hali) · [Makbuz senedi (resepise)](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/makbuz-senedi-resepise) · [Varant](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/varant) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.