--- title: "Bakanlık denetimi nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bakanlik-denetimi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Bakanlık denetimi **Kısaca:** Bakanlık denetimi, 4 kanunda 4 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - 637 s. K. m.36 · dış Ekonomik İlişkiler Kurulu: DEİK bütçesinin Ticaret Bakanlığınca denetlenmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/637-sayili-destekleme-ve-fiyat-istikrar-fonu-ve-bazi-duzenlemeler-hakkinda-kanun-hukmunde/madde-36) - 5174 s. K. m.100 · denetim: Odaların, borsaların, Birliğin ve bunların bağlı ve ilgili kuruluşlarının işlemlerinin Bakanlık tarafından incelenmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5174-sayili-turkiye-odalar-ve-borsalar-birligi-ile-odalar-ve-borsalar-kanunu/madde-100) - 5200 s. K. m.18 · denetim: Bakanlığın, uygun gördüğü müfettiş, kontrolör ve denetçiler vasıtasıyla birlik ve merkez birliklerini denetleme yetkisidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5200-sayili-tarimsal-uretici-birlikleri-kanunu/madde-18) ## Kanunda nerede geçiyor ### Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname - Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.36 – Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/637-sayili-destekleme-ve-fiyat-istikrar-fonu-ve-bazi-duzenlemeler-hakkinda-kanun-hukmunde/madde-36): DEİK bütçesinin Ticaret Bakanlığınca denetlenmesidir. Madde bu denetimi açıkça öngörür; denetimin kapsam ve usulü maddede ayrıca tanımlanmamıştır. ### Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu - Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu m.100 – Denetim (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5174-sayili-turkiye-odalar-ve-borsalar-birligi-ile-odalar-ve-borsalar-kanunu/madde-100): Odaların, borsaların, Birliğin ve bunların bağlı ve ilgili kuruluşlarının işlemlerinin Bakanlık tarafından incelenmesidir. Denetim, kanunda öngörülen belge, bilgi ve yardım yükümlülüklerini kapsar. ### Tarımsal Üretici Birlikleri Kanunu - Tarımsal Üretici Birlikleri Kanunu m.18 – Denetim (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5200-sayili-tarimsal-uretici-birlikleri-kanunu/madde-18): Bakanlığın, uygun gördüğü müfettiş, kontrolör ve denetçiler vasıtasıyla birlik ve merkez birliklerini denetleme yetkisidir. Bu yetki mali denetimden ayrı bir denetim türüdür. ### Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu - Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu m.8 – Rehinli Taşınır Sicili (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6750-sayili-ticari-islemlerde-tasinir-rehni-kanunu/madde-8): Bakanlığın sicilin faaliyetlerini her zaman denetleme ve gerekli önlemleri alma yetkisidir. Sicil, Bakanlıkça alınan önlemlere ve verilen talimatlara uymakla yükümlüdür. ## Karıştırılan kavramlar - **Mali denetim / Bakanlık denetimi** (5200 s. K. m.18): Mali denetim, birlik ve merkez birliklerin mali tablolarının yeminli mali müşavir veya bağımsız denetim kuruluşlarınca genel kurul öncesinde yapılan denetimdir. Bakanlık denetimi, Bakanlığın uygun gördüğü müfettiş, kontrolör ve denetçiler eliyle yaptığı, kanunda kendi tarafına özgü ayrı bir yetkidir. Mali denetimin yaptırılması zorunludur ve genel kurul öncesinde tamamlanır. Bakanlık denetimi ise Bakanlığın takdirine bağlıdır ve mali denetimin yapılmış olması bu yetkiyi ortadan kaldırmaz. - **Bakanlık denetimi / Merkez birlik denetimi** (5200 s. K. m.18): Bakanlık, birlik ve merkez birlikleri denetleyebilir. Merkez birlikler yalnızca kendilerine üye olan birlikleri denetleyebilir. Denetleyen makam ve denetlenen kuruluş ilişkisi farklıdır: Bakanlık her iki kuruluşu denetleyebilir, merkez birlik ise yalnız üyesi olan birlikleri denetleyebilir. - **Bakanlık denetimi / kredi veren kurumun denetimi** (1163 s. K. m.90): Bakanlık denetimi, kooperatifler ve üst kuruluşların işlem, hesap ve varlıklarının tamamına yöneliktir. Kredi denetimi, yalnızca verilen kredinin açılış gayesine, plan ve projesine, teknik özelliklerine ve kalitesine ilişkindir. Kredi veren kurumlar kredinin kullanımı dışında kooperatifin genel işlemlerini bu madde uyarınca denetleyemez. - **Görevlendirme yetkisi / doğrudan bakanlık denetimi** (1163 s. K. m.91): Bakanlık, denetimi kendi görevlileriyle doğrudan yapar. Bakanlık, 91. madde uyarınca üst kuruluş, müessese ya da bağımsız denetim kuruluşunu görevlendirir. Görevlendirme yoluyla yapılan denetimde yetki, görevlendirilen kuruluşa sınırlı olarak devredilir; denetimin esasları yönetmelikle belirlenir. - **Bakanlık denetimi / yetkilendirilmiş kişi denetimi** (1618 s. K. m.24): Denetim doğrudan Bakanlık adına yapılır ve yetkinin asıl sahibi Bakanlıktır. Müfettiş, uzman denetçi, bölge müdürü veya Bakanlıkça yetkili kılınan diğer kişilerce yapılan denetimde yetki, Bakanlığın devrettiği yetkiye dayanır. Her iki durumda da denetim geçerli sayılır; yetkilendirilen kişinin Bakanlık adına hareket ettiğinin ortaya konulması gerekir. - **Bakanlık denetimi / devralınmış denetim** (5262 s. K. m.11): Bakanlığın kendi personeli eliyle yaptığı denetim, madde uyarınca varsayılan denetim biçimidir. Bakanlığın yetkisini akreditasyonu yapılmış bir kuruluşa devrettiği denetim, Bakanlığın takdirine bağlı istisnai bir biçimdir. Devir yapılmamışsa denetim Bakanlığca yürütülür; devir yapılmışsa devralan kuruluş denetimi, devredilen ölçüde yürütür. ## İlgili terimler [Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dis-ekonomik-iliskiler-kurulu) · [Rehinli Taşınır Sicili](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/rehinli-tasinir-sicili) · [Tedbiren görevden uzaklaştırma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tedbiren-gorevden-uzaklastirma) · [Katılan sıfatı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/katilan-sifati) · [Mali denetim](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mali-denetim) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.