--- title: "Bakmakla yükümlü olunan kişi nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bakmakla-yukumlu-olunan-kisi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Bakmakla yükümlü olunan kişi **Kısaca:** Genel sağlık sigortalısının bakım yükümlülüğü altında bulunan ve onun üzerinden sağlık hizmetlerinden yararlanan kişi. Çocuk bakımında ana ya da babanın tescilli olup olmaması aranmaz. (SGGSSK m.61) ## Kanunda nerede geçiyor ### Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu - SGGSSK m.60 – Genel sağlık sigortalısı sayılanlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5510-sayili-sosyal-sigortalar-ve-genel-saglik-sigortasi-kanunu/madde-60#f5): Genel sağlık sigortalısının geçimini sağladığı ve sağlık hizmetlerinden onun üzerinden yararlanan kişidir. Maddede bakmakla yükümlü kişi sıfatının genel sağlık sigortalısı sıfatından önce geldiği, öncelikle genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olup olmadığına bakıldığı hükme bağlanmıştır. - SGGSSK m.61 – Genel sağlık sigortalılığının başlangıcı, bildirimi ve tescili (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5510-sayili-sosyal-sigortalar-ve-genel-saglik-sigortasi-kanunu/madde-61): Genel sağlık sigortalısının bakım yükümlülüğü altında bulunan ve onun üzerinden sağlık hizmetlerinden yararlanan kişi. Çocuk bakımında ana ya da babanın tescilli olup olmaması aranmaz. - SGGSSK m.62 – Sağlık hizmetleri ve diğer haklar ile bunlardan yararlanma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5510-sayili-sosyal-sigortalar-ve-genel-saglik-sigortasi-kanunu/madde-62): Genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişilerdir. Hakkın türevsel olarak doğmasının dayanağıdır; sigortalının sahip olduğu hakkın kapsamını genişletir ve kişinin kendi başına sigortalı olması gerekmez. - SGGSSK m.77 – Sözleşmeli sağlık hizmeti sunucularının duyurulması ve sağlık hizmet sunucusunu seçme serbestisi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5510-sayili-sosyal-sigortalar-ve-genel-saglik-sigortasi-kanunu/madde-77): Genel sağlık sigortalısının bakım yükümlülüğü altında bulunan ve bu sıfatla genel sağlık sigortasından yararlanan kişidir. Maddenin seçim hakkı bu kişiler bakımından da geçerlidir. - SGGSSK geç. m.30 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5510-sayili-sosyal-sigortalar-ve-genel-saglik-sigortasi-kanunu/gecici-madde-30): Tescil süreci başlatılan kişinin bakmakla yükümlü olduğu, ancak 18 yaşını doldurmamış olmayan kişilerdir. Birinci fıkra bunları kapsar; çocuklar bu kapsamda ayrıca sayılmamıştır. ## Karıştırılan kavramlar - **Bakmakla yükümlü olunan kişi / genel sağlık sigortalısı** (SGGSSK m.60): Bakmakla yükümlü olunan kişi, sağlık hizmetlerini başka bir genel sağlık sigortalısı üzerinden alır. Genel sağlık sigortalısı ise kendi sıfatıyla prim ödeyerek ya da madde gereği kanunen sigortalı sayılarak yararlanır. Öncelik, genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişi olup olmadığına bakılarak belirlenir; bu kişi için ayrıca tescil yapılmaz. - **Sigortalı / Bakmakla yükümlü olunan kişi** (SGGSSK m.62): Genel sağlık sigortalısı, prim ödeme ya da Kanunun saydığı sigortalılık sıfatı yoluyla doğrudan sigortalı olan kişidir. Bakmakla yükümlü olunan kişi, sigortalının bakımı altında bulunan ve sigortalının sıfatına bağlı olarak yararlanan kişidir. Her ikisi de madde gereğince hizmetlerden yararlanır; bakmakla yükümlü kişinin hakkı sigortalının sıfatına bağlıdır ve ayrı bir prim yükümlülüğü doğurmaz. - **Kişinin kendisi / Bakmakla yükümlü olunan kişi (birinci fıkra)** (SGGSSK geç. m.30): Tescil süreci başlatılan kişinin kendi faturaları birinci fıkra kapsamındadır. Bakmakla yükümlü olunan kişiler de kapsamdadır, ancak 18 yaşını doldurmamış çocukları bu kapsama girmez. Çocuklar için bu fıkradan ödeme yapılmaz; onlar ikinci fıkra kapsamında değerlendirilir. - **Yalnız kendisi için indirim / bakmakla yükümlü olunan kişi için indirim** (GVK geç. m.87): Yalnız kendisi için asgari geçim indirimi hesaplanan ücretli, birinci fıkra kapsamındadır. Bakmakla yükümlü olduğu kişiler için de indirim hesaplanan ücretli, birinci fıkra kapsamı dışında kalır. Yalnız kendisi için indirim hesaplananlara ek asgari geçim indirimi ilave edilir; diğerlerine bu ilave yapılmaz. - **Mensup / bakmakla yükümlü olunan kişi** (211 s. K. m.70): Yabancı silahlı kuvvetler mensubu, doğrudan askeri statüsü nedeniyle maddenin birinci öznesidir. Bakmakla yükümlü olunan kişi, mensubun varlığına bağlı olarak maddeden yararlanır. Bakmakla yükümlü kişinin yararlanması, mensubun antlaşma kapsamında yararlanmasına bağlıdır; mensubun statüsü ortadan kalkarsa bu kişinin yararlanması da kendiliğinden sona erebilir. - **Bakmakla yükümlü olunan kişi / isteğe bağlı sigortalı** (SGGSSK m.52): Bakmakla yükümlü olunan kişi, 60. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında olan kişi. İsteğe bağlı sigortalı olan kişi. Bakmakla yükümlü olunan kişinin genel sağlık sigortası bakımından sigortalı sayılması, isteğe bağlı sigortalının ayrıca genel sağlık primi ödemesine engel değildir; isteğe bağlı sigortalı bakmakla yükümlü olsa da genel sağlık primini öder. ## İlgili konular - Kapsamdaki kişiler ve tescili, sağlanan sağlık hizmetleri ve diğer haklar (Sosyal Güvenlik Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/sosyal-guvenlik-hukuku/kapsamdaki-kisiler-ve-tescili-saglanan-saglik-hizmetleri-ve-diger-haklar - Sağlık hizmetlerinden yararlanma şartları ve katılım payı, malî ve çeşitli hükümler (Sosyal Güvenlik Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/sosyal-guvenlik-hukuku/saglik-hizmetlerinden-yararlanma-sartlari-ve-katilim-payi-mali-ve-cesitli ## Örnek kararlar - 10. Hukuk Dairesi, 2020/11825 E., 2021/2612 K., 03.03.2021 — ilgili: SGGSSK m.77, SGGSSK m.61 - 10. Hukuk Dairesi, 2020/1545 E., 2020/5061 K., 29.09.2020 — ilgili: SGGSSK m.77, SGGSSK m.61 - Hukuk Genel Kurulu, 2019/391 E., 2021/1677 K., 14.12.2021 — ilgili: SGGSSK m.61 ## İlgili terimler [Genel sağlık sigortalısı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/genel-saglik-sigortalisi) · [Seçme hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/secme-hakki) · [Uluslararası koruma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/uluslararasi-koruma) · [Mütekabiliyet Esası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mutekabiliyet-esasi) · [Duyuru](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/duyuru) · [Resen tescil](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/resen-tescil) · [Tescil](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tescil) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.