---
title: "Banka ve sigorta muameleleri vergisi nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/banka-ve-sigorta-muameleleri-vergisi"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Banka ve sigorta muameleleri vergisi

**Kısaca:** Banka ve sigorta muameleleri vergisi, 3 kanunda 4 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

- VUK m.204 · banka, banker ve sigorta şirketlerinin gider vergisine ait kayıtları: Banka, banker ve sigorta şirketlerinin yaptığı, mevzuatında yer alan işlemlerden alınan vergidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-204)
- 6802 s. K. m.29 · istisnalar: Banka ve sigorta muamelelerinden alınan paralar üzerinden 6802 sayılı Kanunda düzenlenen vergidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6802-sayili-gider-vergileri-kanunu/madde-29)
- 4562 s. K. m.21 · muafiyet ve destekler: 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu uyarınca alınan bir vergidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4562-sayili-organize-sanayi-bolgeleri-kanunu/madde-21)

## Kanunda nerede geçiyor

### Gider Vergileri Kanunu
- Gider Vergileri Kanunu m.28 – I - Mevzu, vergiyi doğuran olay (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6802-sayili-gider-vergileri-kanunu/madde-28#f1): Banka ve sigorta şirketlerinin yaptıkları muameleler dolayısıyla kendi lehlerine aldıkları paralar üzerinden alınan vergidir. Maddede vergi konusu, işlemin niteliğinden çok paranın alınmasına bağlanmıştır.
- Gider Vergileri Kanunu m.29 – İstisnalar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6802-sayili-gider-vergileri-kanunu/madde-29#f1): Banka ve sigorta muamelelerinden alınan paralar üzerinden 6802 sayılı Kanunda düzenlenen vergidir. Madde bu verginin konusunu değil, verginin dışında bırakılan paraları belirler.

### Vergi Usul Kanunu
- VUK m.204 – Banka, banker ve sigorta şirketlerinin gider vergisine ait kayıtları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-204#f1): Banka, banker ve sigorta şirketlerinin yaptığı, mevzuatında yer alan işlemlerden alınan vergidir. Madde bu verginin konusuna giren işlemlerin defterde gösterimini düzenler, vergiyi düzenlemez.

### Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu
- Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu m.21 – Muafiyet ve destekler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4562-sayili-organize-sanayi-bolgeleri-kanunu/madde-21#f1): 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu uyarınca alınan bir vergidir. Ek cümle ile OSB tüzel kişiliğinin muafiyeti bu verginin kapsamına şümul etmez.

## Karıştırılan kavramlar

- **Asıl defter kaydı / Ayrı banka ve sigorta muameleleri vergisi defteri** (VUK m.204): Vergiye konu işlemler mükellefin kendi muhasebe defterlerinde diğer işlemlerle birlikte, ancak ayrılarak gösterilir. Mükellef isterse bu işlemleri ayrı bir vergi defterinde tutar. Ayrı defter tutmak bir seçimdir. Mükellef hangi yöntemi seçerse seçsin ayırım yapma ilkesi aynen uygulanır.
- **Vergi, resim ve harç muafiyeti / banka ve sigorta muameleleri vergisi** (4562 s. K. m.21): OSB tüzel kişiliğinin bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili işlemlerindeki her türlü vergi, resim ve harç muafiyeti. 6802 sayılı Kanun uyarınca ödenecek banka ve sigorta muameleleri vergisi. Banka ve sigorta muameleleri vergisi bakımından muafiyet uygulanmaz; OSB bu verginin yükümlüsü olabilir.
- **Harç ve damga vergisi / banka ve sigorta muameleleri vergisi** (İİK m.308/G): Harçlar Kanunu ve damga vergisi kapsamındaki işlemler, konkordato işlemi ve bu işlemle düzenlenen kâğıtlarla ilgilidir. Banka ve sigorta muameleleri vergisi, alacaklıların her ad altında tahsil ettiği tutarlar üzerinden alınır. Her iki vergi türü de ayrı bir bendle istisna edilmiştir; birinde işlem, diğerinde tahsil edilen tutar ölçüt alınır.
- **Damga vergisi ve harç / banka ve sigorta muameleleri vergisi** (İİK m.309/U): Kâğıt düzenlenmesi, işlem yapılması ve harçlar ile damga vergisi kapsamındaki işlemler birinci fıkra bendinde sayılır. Alacaklıların tahsil ettiği tutarlar ise ikinci bentte, banka ve sigorta muameleleri vergisi bakımından düzenlenmiştir. Her iki vergi türü de istisna kapsamındadır; ancak hangi bentte sayıldığı, tahsilatın niteliğine göre belirlenir.

## İlgili konular

- Diğer müesseselerin tutacakları özel kayıtlar ve serbest mesleklerde defter tutma (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/diger-muesseselerin-tutacaklari-ozel-kayitlar-ve-serbest-mesleklerde-defter

## Örnek kararlar

- Hukuk Genel Kurulu, 2015/2388 E., 2017/572 K., 29.03.2017 — ilgili: 6802 s. K. m.28
- 7. Daire, 2023/1707 E., 2025/949 K., 04.03.2025 — ilgili: 6802 s. K. m.29
- Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2023/1206 E., 2024/995 K., 13.11.2024 — ilgili: 6802 s. K. m.29

## İlgili terimler

[Müstesna](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mustesna)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.