--- title: "Basit usul nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/basit-usul" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Basit usul **Kısaca:** Basit usul, 5 kanunda 10 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - GVK m.51 · basit usulün hududu: Gelir vergisinde ticari kazancın, belli hasılat sınırları içinde kalan mükellefler için defter tutma yükümlülüğü yerine hasılat esasına dayalı olarak takdir edilen sadeleştirilmiş tespit yöntemidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/madde-51) - VUK m.240 · taşıma ve otel işletmelerine ait belgeler: Kazancı basit usulde tespit edilen mükellefler de madde kapsamına dahil edilmiştir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-240) - 1512 s. K. m.164 · görevlerine son verilmesi: Görevine son verilmesi istenen organlar hakkında asliye hukuk mahkemesince yürütülen, dava süresinin kısa tutulduğu yargılama türüdür. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1512-sayili-noterlik-kanunu/madde-164) ## Kanunda nerede geçiyor ### Gelir Vergisi Kanunu (GVK) - GVK m.46 – Basit usulde ticari kazancın tesbiti: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/madde-46): Ticari kazancın, işletmenin defter kayıtlarına dayanmadan, belgelerdeki hasılat, gider ve alış tutarları üzerinden hesaplandığı vergilendirme yöntemidir. Basit usulün uygulanabilmesi için 47 ve 48. maddelerdeki şartların birlikte bulunması gerekir. - GVK m.47 – Basit usule tabi olmanın genel şartları: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/madde-47): Gelir vergisinde kazancın bilanço veya işletme defteri yerine hasılat ile giderler arasındaki farka göre tespit edildiği vergilendirme yöntemidir. Bu maddedeki genel şartları taşıyan ve m.48'deki özel şartlara da uyan mükellefler bu usule tabi olur. - GVK m.48 – Basit usule tabi olmanın özel şartları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/madde-48): Ticari kazancın, bir hesap dönemindeki hasılat ile giderler arasındaki fark olarak basit usulde tespit edildiği vergilendirme yöntemidir. Bu maddedeki şartları taşıyan mükellefler için uygulanır. - GVK m.51 – Basit usulün hududu: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/madde-51): Gelir vergisinde ticari kazancın, belli hasılat sınırları içinde kalan mükellefler için defter tutma yükümlülüğü yerine hasılat esasına dayalı olarak takdir edilen sadeleştirilmiş tespit yöntemidir. Madde, bu usulden kimlerin yararlanamayacağını belirler. ### Vergi Usul Kanunu - VUK m.173 – İstisnalar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-173): Gelir Vergisi Kanunu'na göre kazancın götürü biçimde tespit edilmesi yöntemidir. Bu usulde kazancı tespit edilen mükellef, 173. maddenin 2. bendi kapsamında defter tutma yükümlülüğünden muaftır. - VUK m.240 – Taşıma ve otel işletmelerine ait belgeler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-240): Kazancı basit usulde tespit edilen mükellefler de madde kapsamına dahil edilmiştir. Bu nedenle basit usul mükellefi olmak, belge düzenleme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. - VUK m.251 – Karnesiz hizmet erbabı çalıştıranların sorumluluğu: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-251): Ticari kazancı defter tutma yükümlülüğü olmayan küçük mükelleflerin vergisinin, kanunda öngörülen esaslara göre takdir edilmesi usulüdür. Bu maddenin yükümlülüğü, basit usulde kazancı tespit edilen ticaret erbabına bağlıdır. ### Noterlik Kanunu - Noterlik Kanunu m.164 – görevlerine son verilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1512-sayili-noterlik-kanunu/madde-164): Görevine son verilmesi istenen organlar hakkında asliye hukuk mahkemesince yürütülen, dava süresinin kısa tutulduğu yargılama türüdür. Dava en geç üç ay içinde sonuçlandırılır. ### Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu - Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu m.15 – Odaların kuruluşu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3568-sayili-serbest-muhasebeci-mali-musavirlik-ve-yeminli-mali-musavirlik-kanunu/madde-15): Asliye hukuk mahkemesinde görülen, yargılamanın sadeleştirilmiş biçimde yürütüldüğü usuldür. Organların görevden alınmasına ilişkin davalar bu usulle görülür. ### Ziraat Odaları ve Ziraat Odaları Birliği Kanunu - Ziraat Odaları ve Ziraat Odaları Birliği Kanunu m.18 – Organların görevden uzaklaştırılması ve görevlerine son verilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6964-sayili-ziraat-odalari-ve-ziraat-odalari-birligi-kanunu/madde-18): Asliye hukuk mahkemesinde görülen, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda düzenlenen yargılama usulüdür. Görevden son verme davası bu usulde görülür. ## Karıştırılan kavramlar - **Basit usul / götürü usul içinde muafiyet** (VUK m.173): Kazancı basit usulde tespit edilen mükellef 2. bent kapsamında defter tutma yükümlülüğünden muaftır. Muaf olunan vergi bakımından götürü usulde tespit yapılmayan mükellef için madde, istisnanın şümulü bulunmadığını belirtir. Basit usul muafiyeti yalnızca götürü usulde tespit edilen vergiler için geçerlidir; başka vergiler için tutulacak defterler devam eder. - **Konaklama yeri (genel usul) / Basit usul mükellefi konaklama yeri** (VUK m.240): Genel usulde defter tutan konaklama işletmesi günlük müşteri listesi düzenler. Kazancı basit usulde tespit edilen konaklama işletmesi de madde metninde açıkça kapsama alınmıştır. Basit usul mükellefi olmak günlük müşteri listesi düzenleme yükümlülüğünden kurtarmaz. - **Basit usul ticaret erbabı / götürü gider usulü gayrimenkul sahibi** (VUK m.251): Kazancı basit usulde tespit edilen ticaret erbabı bu yükümlülüğe tabidir. Gayrimenkul sermaye iradı sahibi ise yalnızca götürü gider usulünü kabul etmişse bu yükümlülüğe tabidir. Her iki grup da madde kapsamına girer; ancak gayrimenkul sahibi için götürü gider usulünü kabul etmiş olması şarttır. - **Basit usul yargılaması / Vali faaliyetten men** (6964 s. K. m.18): Amaçları dışında faaliyet hali ve Bakanlık veya Cumhuriyet Başsavcılığının istemi üzerine asliye hukuk mahkemesinin kararı yoluna gidilir. Millî güvenlik, kamu düzeni, suç veya yakalama gerekçesi ve gecikmede sakınca halinde vali doğrudan faaliyeti durdurabilir. Vali tedbiri uygulandıktan sonra 24 saat içinde hâkimin onayına sunulur; hâkim 48 saat içinde açıklar, süre geçerse idari karar kendiliğinden yürürlükten kalkar. - **Gerçek usul / basit usul ve işletme hesabı** (GVK m.9): Ticari, ziraî veya mesleki kazancı nedeniyle gerçek usulde vergilendirilenler esnaf muaflığından yararlanamaz. Basit usulde vergilendirilenler ve işletme hesabı esasına göre defter tutanlar, şartları taşıdıkları ölçüde esnaf sayılır. Gerçek usul tabi olan kişi muafiyet dışında kalır. - **Gerçek usul / basit usul** (GVK geç. m.94): Ticari kazancı gerçek usulde vergilendirilen mükellef, maddenin öznel kapsamına girer. Basit usulde vergilendirilen mükellef, maddede sayılmadığı için kapsam dışındadır. Yalnızca gerçek usul mükelleflerinin plaka satış kazancı istisna kapsamında kalır. ## İlgili konular - Ticari kazanç (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/ticari-kazanc - Ekim ve sayım beyanı, vergi karnesi, muhafaza ve ibraz ödevleri (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/ekim-ve-sayim-beyani-vergi-karnesi-muhafaza-ve-ibraz-odevleri - Genel esaslar ve defter tutma bakımından tüccarlar (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/genel-esaslar-ve-defter-tutma-bakimindan-tuccarlar - Serbest meslek makbuzları, ücretlere ait kayıt ve vesikalar (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/serbest-meslek-makbuzlari-ucretlere-ait-kayit-ve-vesikalar ## İlgili terimler [Faaliyetten men](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/faaliyetten-men) · [Bürolar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/burolar) · [Emsal kira bedeli](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/emsal-kira-bedeli) · [Gayri safi iş hasılatı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gayri-safi-is-hasilati) · [Götürü gider usulü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/goturu-gider-usulu) · [İktisadi kamu müessesesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/iktisadi-kamu-muessesesi) · [Gerçek usul](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gercek-usul) · [Gerçek usulde vergilendirme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gercek-usulde-vergilendirme) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.