--- title: "Basit yargılama usulü nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/basit-yargilama-usulu" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Basit yargılama usulü **Kısaca:** Basit yargılama usulü, 16 kanunda 35 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.437 · yargılama usulü: Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda düzenlenen, duruşma ve yargılama işlemlerinin sadeleştirildiği yargılama türüdür. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-437) - HMK m.322 · uygulanacak hükümler: HMK'da daha sade ve hızlı işleyen, belirli dava ve işler için öngörülen yargılama türüdür. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-322) - CMK m.251 · basit yargılama usulü: Asliye ceza mahkemesinin, iddianame kabul edildikten sonra ve duruşma günü belirlenmeden önce uygulayabileceği, duruşma yapılmadan yazılı beyan ve savunma esasına dayanan özel yargılama usulüdür. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-251) ## Kanunda nerede geçiyor ### İcra ve İflas Kanunu - İİK m.18 – Yargılama usulleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-18#f1): HMK'da düzenlenen, yazılı yargılama usulünden daha kısa ve sade yargılama biçimidir. İcra mahkemesinde uygulanması, HMK'nın basit yargılama hükümlerinin atfıyla gerçekleşir. - İİK m.97 – 2 – Üçüncü şahsın istihkak iddiası (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-97#f11): İstihkak davasının genel hükümler çerçevesinde, daha sade bir usulle görülmesidir. Davada her türlü delil kullanılabilir ve hâkim delilleri serbestçe takdir eder. - İİK m.142 – Cetvele itiraz (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-142#f2): Maddede öngörülen dava usulüdür. Yargılama, HMK'daki basit yargılama usulüne göre yürütülür. - İİK m.158 – Yargılama usulü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-158#f2): HMK m.316 vd. hükümlerine göre yürütülen, iflas davasının inceleme usulüdür. Madde bu usulün uygulanacağını ve davanın mutlaka duruşmalı görüleceğini belirtir. - İİK m.173 – a) İtiraz veya şikayet olunmaması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-173#f3): İflas davasının incelenmesinde uygulanan, kanunda ayrıca düzenlenen yargılama usulüdür. Mahkeme incelemesini bu usulle yapar ve yalnız takip dosyasının ve belgelerin şekli denetimini esas alır. - İİK m.228 – Üçüncü şahısların istihkak iddiaları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-228#f3): HMK m.316-322'de düzenlenen, dava konusu parasal değer ve niteliğine göre uygulanan yargılama usulüdür. Maddede bu usulün genel hükümler dairesinde uygulanacağı belirtilir. - İİK m.251 – Borç ödemeden aciz vesikası (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-251#f2): Yeni mal edinilmediği itirazının icra mahkemesinde görülmesinde uygulanan usuldür. Uyuşmazlık genel hükümler çerçevesinde bu usulle çözülür. - İİK m.271 – Kaçırılan eşyayı takip hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-271#f2): Maddenin ihtilaf halinde öngördüğü, mahkemenin meseleyi hızlı biçimde çözdüğü yargılama usulüdür. Hakim, uyuşmazlığı durum ve şartlara göre serbestçe takdir eder. - İİK m.281 – İptal davalarında yargılama usulü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-281#f1): İptal davalarının HMK m.316-322 uyarınca görüleceğini ifade eden usul türüdür. Madde, davanın bu usulle görülüp hükme bağlanacağını açıkça öngörür. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.268 – 2. Ortakların kararlarına uyma zorunluluğu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-268#f3): Ortaklar ile tasfiye memurları arasındaki uyuşmazlıkların çözümünde uygulanan, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda düzenlenen hızlandırılmış yargılama yöntemidir. Maddenin son fıkrası bu usulün uygulanacağını belirtir. - TTK m.437 – IV - Bilgi alma ve inceleme hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-437#f5): Bilgi alma ve inceleme davasının görüleceği yargılama usulüdür. Davanın hızlı sonuçlanmasını sağlar. - TTK m.546 – IV - Uygulanacak diğer hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-546#f1): Yazılı yargılama usulünden daha basit ve çabuk işleyen, yalnızca kanunda sayılan davalar ve işler hakkında uygulanan yargılama usulüdür. Bu madde ile tasfiye memurları ile pay sahipleri arasındaki uyuşmazlıklar da bu usule bağlanmıştır. - TTK m.1278 – C) Dispeç — I - Genel olarak — 1. Yaptırma yükümlülüğü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1278#f3): Mahkemenin dispecin gerekip gerekmediği konusundaki uyuşmazlığı çabuk sonuçlandırmak için uyguladığı usuldür. Üçüncü fıkra uyarınca bu uyuşmazlıkta bu usul uygulanır. - TTK m.1283 – 3. Uygulanacak usul hükümleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1283#f1): Türk Ticaret Kanununun 1283. maddesinde atıf yapılan, daha kısa ve hızlı ilerleyen yargılama usulüdür. Ayrıntıları 6100 sayılı Kanunun basit yargılamaya ilişkin hükümlerinde yer alır. - TTK m.1521 – A) Şirket davalarında yargılama usulü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1521#f1): Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda düzenlenen, duruşma ve yazılı aşamanın sadeleştirildiği yargılama türüdür. Bu maddede belirtilen davalarda kanun gereği uygulanır, dava değerine bağlı değildir. ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.316 – Basit yargılama usulüne tabi dava ve işler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-316#f1): Yazılı yargılama usulüne göre daha kısa ve hızlı işleyen, dilekçe ve duruşma sayısı bakımından sınırlandırılmış yargılama biçimidir. Uygulama alanı m.316 ile belirlenir. - HMK m.317 – Dilekçelerin verilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-317): Kanunda sayılan dava türlerinde, yazılı yargılama usulünden daha kısa ve sade bir süreçle uygulanan yargılama biçimidir. Bu maddedeki kurallar yalnızca bu usulde işler. - HMK m.322 – Uygulanacak hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-322#f1): HMK'da daha sade ve hızlı işleyen, belirli dava ve işler için öngörülen yargılama türüdür. Hangi davalara uygulanacağı ilgili maddelerde belirlenir. - HMK m.385 – Yargılama usulü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-385#f1): HMK m.316 vd.da düzenlenen, daha kısa ve esnek süreçli yargılama türüdür. Bu madde uyarınca çekişmesiz yargıda yalnızca işin niteliğine uygun düştüğü ölçüde uygulanır; dolayısıyla tüm kuralları olduğu gibi geçerli değildir. - HMK m.447 – Diğer kanunlardaki yargılama usulü ile ilgili hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-447#f1): 6100 sayılı Kanunda yazılı yargılama usulü ile birlikte iki usulden biri olarak düzenlenen ve diğer kanunlardaki sözlü ve seri yargılama atıflarının karşılandığı usul. Kanun, sözlü ve seri yargılama usullerini ayrı usul olarak bırakmamıştır. ### Ceza Muhakemesi Kanunu - CMK m.251 – Basit yargılama usulü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-251#f1): Asliye ceza mahkemesinin, iddianame kabul edildikten sonra ve duruşma günü belirlenmeden önce uygulayabileceği, duruşma yapılmadan yazılı beyan ve savunma esasına dayanan özel yargılama usulüdür. Yalnız adli para cezasını veya üst sınırı iki yıl ve daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlarda söz konusu olur. - CMK m.252 – Basit yargılama usulünde itiraz (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-252#f3): Asliye ceza mahkemesinde, adli para cezasını veya üst sınırı iki yılı geçmeyen hapis cezasını öngören suçlarda, duruşma yapılmaksızın yazılı beyan ve savunma esasına dayanan alternatif yargılama usulüdür. Bu usulde verilen hükme karşı madde uyarınca itiraz edilebilir. ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.138 – V. Redde itiraz ve yargılama usulü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-138#f2): Dava açılarak görülen, HMK'daki basit yargılama usulüne tabi yargılamadır. Mutlak butlan sebebine dayanan ret kararlarında uygulanır. - TMK m.437 – II. Yargılama usulü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-437#f1): Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda düzenlenen, duruşma ve yargılama işlemlerinin sadeleştirildiği yargılama türüdür. Madde bu usulün vesayet işlerinde uygulanacağını belirtir. ### İş Mahkemeleri Kanunu - İş Mah. K. m.7 – Yargılama usulü ve kanun yolları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7036-sayili-is-mahkemeleri-kanunu/madde-7#f1): Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 318 ve devamındaki düzenlemelerle belirlenen, daha az şekilli ve hızlı ilerleyen yargılama biçimidir. İş mahkemeleri bu usulle çalışır. Dava türüne değil, mahkemenin bakış biçimine bağlıdır. ### Gecekondu Kanunu - Gecekondu Kanunu m.4 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/775-sayili-gecekondu-kanunu/madde-4): Bedele ilişkin anlaşmazlıkların mahalli asliye hukuk mahkemesinde görülme usulüdür. Bu usul, hızlı sonuçlanmayı amaçlayan daha sade bir yargılama düzenidir. ### Kooperatifler Kanunu - Kooperatifler Kanunu m.99 – G) Davaların niteliği ve muhakeme usulü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1163-sayili-kooperatifler-kanunu/madde-99): HMK'da düzenlenen, daha kısa sürede sonuçlandırılmasını amaçlayan yargılama usulüdür. Bu maddede yalnızca hangi usulün uygulanacağı belirtilmiş, usulün ayrıntıları HMK'ya bırakılmıştır. ## Karıştırılan kavramlar - **Basit yargılama usulü / genel dava usulü** (5253 s. K. m.18): Madde kapsamındaki davalarda basit yargılama usulü uygulanır. Bu maddenin kapsamı dışındaki davalarda, usule ilişkin genel hükümler uygulanır. Yargılama süreci, delil ve duruşma düzeni bakımından farklılaşır; basit usulde yargılama daha hızlı ilerler. - **Basit yargılama usulü / Seri muhakeme usulü** (CMK m.251): Basit yargılama, iddianame kabulünden sonra ve asliye ceza mahkemesinde uygulanır; duruşma açılmadan yazılı savunma ile sonuçlanır. Seri muhakeme, soruşturma aşamasında savcının teklifi ve şüphelinin müdafi huzurundaki kabulüyle uygulanır (CMK m.250). İki usul farklı aşamada ve farklı makamın takdiriyle devreye girer. Bu madde yalnız kovuşturma aşamasındaki basit yargılamayı düzenler. - **Yazılı yargılama / Basit yargılama usulü** (HMK m.360): İlk derecede yazılı yargılama usulü uygulanmışsa istinafta da yazılı usul uygulanır. İlk derecede basit yargılama usulü uygulanmışsa istinafta da bu usul geçerli olur. İstinaf incelemesinin usulü, ilk derecedeki usul türüne göre belirlenir. ## İlgili konular - Basit yargılama usulü (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/basit-yargilama-usulu - Gaiplerin ve kaçakların yargılanması, tüzel kişilerin soruşturmada ve kovuşturmada temsili, bazı suçlara ilişkin muhakeme usulü (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/gaibin-tanimi-ve-yapilabilecek-islemler-gaibe-ihtar - Alacaklıları davet ve masanın idaresi (İcra ve İflas Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/alacaklilari-davet-ve-masanin-idaresi - İflas yoliyle takip ve iflas yoliyle adi takip (İcra ve İflas Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/iflas-yoliyle-takip-ve-iflas-yoliyle-adi-takip - İflas yolu ile takip, iflas davası, müşterek hükümler (İcra ve İflas Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/iflas-yolu-ile-takip-iflas-davasi-musterek-hukumler - İptal davası (İcra ve İflas Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/iptal-davasi ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2024/224 E., 2025/467 K., 14.07.2025 — ilgili: HMK m.316, HMK m.317, HMK m.385, TTK m.546 - Hukuk Genel Kurulu, 2024/251 E., 2025/468 K., 14.07.2025 — ilgili: HMK m.316, HMK m.317, HMK m.385, TTK m.546 - Hukuk Genel Kurulu, 2024/375 E., 2025/474 K., 14.07.2025 — ilgili: HMK m.316, HMK m.317, HMK m.385, TTK m.546 ## İlgili terimler [Depo kararı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/depo-karari) · [Yazılı yargılama usulü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yazili-yargilama-usulu) · [Duruşma günü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/durusma-gunu) · [Dispeç](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dispec) · [İstihkak iddiası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/istihkak-iddiasi) · [Kesin karar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kesin-karar) · [Tasfiye memuru](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tasfiye-memuru) · [İtiraz](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/itiraz) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.