--- title: "Başvuru nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/basvuru" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Başvuru **Kısaca:** Başvuru, 7 kanunda 7 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - HMK m.349 · başvurma hakkından feragat: İstinaf dilekçesinin ilk derece mahkemesine verilmesi işlemidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-349) - GVK geç. m.31: Mükellefin, götürü usule geçmek istediğini vergi dairesine yazılı olarak bildirmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/gecici-madde-31) - 5901 s. K. m.42 · kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşları: KKTC vatandaşının Türk vatandaşlığını kazanmak isteğini ortaya koyduğu işlemdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5901-sayili-turk-vatandasligi-kanunu/madde-42) ## Kanuni tanım - **6384 s. K. m.3/1-c** (Tazminat Komisyonunun Görevleri ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Kanun): Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılmış olan başvuruyu — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6384-sayili-tazminat-komisyonunun-gorevleri-ile-calisma-usul-ve-esaslari-hakkinda-kanun/madde-3#f1-c ## Kanunda nerede geçiyor ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.349 – Başvurma hakkından feragat (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-349#f2): İstinaf dilekçesinin ilk derece mahkemesine verilmesi işlemidir. Feragatin sonucu, başvurunun yapılıp yapılmadığına ve dosyanın bölge adliye mahkemesine gönderilip gönderilmediğine göre değişir. ### Gelir Vergisi Kanunu (GVK) - GVK geç. m.31 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/gecici-madde-31): Mükellefin, götürü usule geçmek istediğini vergi dairesine yazılı olarak bildirmesidir. Başvuru, 31/12/1988 tarihine kadar yapılmalıdır. ### Taşınmaz Mal Zilyedliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanun - Taşınmaz Mal Zilyedliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanun m.14 – İhtiyati tedbirler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3091-sayili-tasinmaz-mal-zilyedligine-yapilan-tecavuzlerin-onlenmesi-hakkinda-kanun/madde-14#f1): Taşınmaz mal zilyetliğine tecavüz veya müdahale nedeniyle 3091 sayılı Kanun yoluyla yapılan talebi ifade eder. Maddenin ilk fıkrasındaki uygulamanın durması, başvuru süresi içindeki ihtiyati tedbir ya da dava varlığına bağlıdır. ### Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun - Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun m.33 – Bölge adliye mahkemelerinin görevleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5235-sayili-adli-yargi-ilk-derece-mahkemeleri-ile-bolge-adliye-mahkemelerinin-kurulus-gorev-ve/madde-33#f1-1): Kesin olmayan hüküm ve karara karşı, bölge adliye mahkemesine yöneltilen kanun yolu talebidir. Maddede kanun yolunun adı ayrıca belirtilmemiş, genel bir ifade kullanılmıştır. ### Mahalli İdare Birlikleri Kanunu - Mahalli İdare Birlikleri Kanunu m.21 – Birlik üyelerinin yükümlülükleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5355-sayili-mahalli-idare-birlikleri-kanunu/madde-21#f1): Kesinti işleminin başlaması için birliğin dağıtım kuruluşuna yaptığı istemdir. Kesinti kendiliğinden yapılmaz, birliğin başvurusuna bağlıdır. ### Türk Vatandaşlığı Kanunu - Türk Vatandaşlığı Kanunu m.42 – Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5901-sayili-turk-vatandasligi-kanunu/madde-42#f1): KKTC vatandaşının Türk vatandaşlığını kazanmak isteğini ortaya koyduğu işlemdir. Başvuru, beyanın yapıldığı başvuru sürecinin parçasıdır ve kazanmanın dayanağı olarak değerlendirilir. ### Tazminat Komisyonunun Görevleri ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Kanun - Tazminat Komisyonunun Görevleri ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Kanun m.3 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6384-sayili-tazminat-komisyonunun-gorevleri-ile-calisma-usul-ve-esaslari-hakkinda-kanun/madde-3#f1-c): Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılmış olan başvuruyu ifade eder. Komisyona yapılan talep bu kavramın kapsamına girmez. ## Karıştırılan kavramlar - **Başvuru yapan mükellef / Başvuru yapmayan mükellef** (GVK geç. m.31): 31/12/1988 tarihine kadar bağlı olduğu vergi dairesine yazılı başvuruda bulunan mükellef, koşulları taşıması hâlinde götürü usule geçer. Süre içinde yazılı başvuruda bulunmayan mükellef, götürü usul şartlarını taşısa bile bu madde ile geçiş yapamaz. Başvuru süresinin kaçırılması, götürü usule geçiş hakkını ortadan kaldırır ve mükellef gerçek usulde vergilendirilmeye devam eder. - **Taşınmaz mal anlaşmazlığı / Medeni Kanun'a dayalı talep dışındaki başvuru** (3091 s. K. m.14): Soruşturma memuru, Medeni Kanuna göre müdahalenin men'i veya tecavüzün refi davası konusunu ayırt ederek araştırma yapar. Mahkemeye yapılan başvuru bu davalar dışında kalıyorsa, idarenin soruşturma yapması ve karar vermesi engellenmez. Yalnızca men'i veya refi davası ya da tedbir varlığı durumunda soruşturma durdurulur; diğer başvurularda idari süreç sürer. - **Başvuru / Müracaat** (6384 s. K. m.3): Başvuru, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvurudur. Müracaat, Komisyona iletilen tazminat talebidir. Hangi merciye yapıldığına göre farklı usul ve süre rejimleri uygulanır; bu nedenle tanımların karıştırılması talebin reddine yol açabilir. - **Başvuru yükümlülüğü / amire bildirim yükümlülüğü** (211 s. K. m.64): Hastanın sağlık hizmet sunucusuna başvurması, acil vaka anında doğrudan yapılacak fiili bir davranıştır. Amire bildirim, başvurudan sonra veya başvuruyla eş zamanlı yapılabilecek bir bilgilendirme yükümlülüğüdür. Bildirimin mümkün olan en kısa sürede yapılması aranır; bildirim eksikliği sağlık başvurusunu geçersiz kılmaz. - **Yazılı başvuru / başvuru şartı aranmayan hâl** (VUK m.17): Genel kural olarak mühlet istemi, kanunî süre bitmeden yazılı olarak yapılır. Maliye Bakanlığı yetkisini bölge, il, ilçe, sektör, iş kolu veya mükellef grupları itibarıyla devrettiğinde yazılı başvuru şartı aranmadan mühlet verebilir. Devredilmiş ve başvuru şartı kaldırılmış hâllerde mühlet, mükellefin talebi beklenmeksizin idarece de verilebilir. - **Yazılı başvuru / Posta ile taahhütlü gönderim** (VUK m.122): Kanun yazılı başvuruyu zorunlu kılar. Aynı başvurunun posta ile taahhütlü gönderilmesi ayrıca caiz kılınmıştır. Taahhütlü posta kullanılabilir, ancak başka bir yazılı biçim de yazılı başvuru koşulunu karşılar mı sorusu madde metninde cevaplanmamıştır; yazılı olma şartı zorunludur. ## İlgili konular - İstinaf yoluna başvurulabilen kararlar ve istinaf dilekçesi (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/istinaf-yoluna-basvurulabilen-kararlar-ve-istinaf-dilekcesi ## Örnek kararlar - 2024/98 E., 2025/149 K., 10.07.2025 — ilgili: 6384 s. K. m.3 - 1996/7 E., 1996/11 K., 18.04.1996 — ilgili: 3091 s. K. m.14 - 10. Daire, 2025/4051 E., 2025/4706 K., 22.10.2025 — ilgili: 3091 s. K. m.14 ## İlgili terimler [Başvurma hakkından feragat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/basvurma-hakkindan-feragat) · [Müracaat eden](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muracaat-eden) · [Başvuran](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/basvuran) · [İlamın tebliği](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ilamin-tebligi) · [Malî yükümlülük](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mali-yukumluluk) · [Mükellefiyetin tesisi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mukellefiyetin-tesisi) · [Gerçek usul](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gercek-usul) · [İhtiyati tedbir kararı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ihtiyati-tedbir-karari) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.