--- title: "Belediye nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/belediye" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Belediye Diğer yazımlar: Belediyeler **Kısaca:** Belediye, 3 kanunda 5 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - KTK m.130 · ilgili bakanlık ve kuruluşlarla işbirliğini sağlama: Trafik hizmetleri bakımından görev, yetki ve sorumlulukları yönetmelikte belirlenen yerel yönetim birimleridir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2918-sayili-karayollari-trafik-kanunu/madde-130) - KDVK geç. m.9: Müstisnanın ikinci alıcı kategorisi. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3065-sayili-katma-deger-vergisi-kanunu/gecici-madde-9) - 5393 s. K. m.2 · kapsam: Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan, seçmenlerce seçilen üyelerden oluşan bir karar organına sahip, idarî ve malî bakımdan özerk kamu tüzel kişisidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5393-sayili-belediye-kanunu/madde-2) ## Kanuna göre anlamı - **5104 s. K. m.3/1-c** (Kuzey Ankara Girişi Kentsel Dönüşüm Projesi Kanunu): Ankara Büyükşehir Belediyesini — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5104-sayili-kuzey-ankara-girisi-kentsel-donusum-projesi-kanunu/madde-3#f1-c - **5393 s. K. m.3/1-a** (Belediye Kanunu): Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, idarî ve malî özerkliğe sahip kamu tüzel kişisini — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5393-sayili-belediye-kanunu/madde-3#f1-a - **5957 s. K. m.2/1-b** (Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun): 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ile 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununa tabi belediyeleri — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5957-sayili-sebze-ve-meyveler-ile-yeterli-arz-ve-talep-derinligi-bulunan-diger-mallarin/madde-2#f1-b ## Kanunda nerede geçiyor ### Belediye Kanunu - Belediye Kanunu m.1 – Amaç (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5393-sayili-belediye-kanunu/madde-1#f1): Belde sakinlerinin mahalli müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan, karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, idari ve mali özerkliğe sahip kamu tüzel kişisidir. Bu tanım kanunun üçüncü maddesinde yer alır ve bu maddenin amacı bu tanımın uygulanmasını kapsar. - Belediye Kanunu m.2 – Kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5393-sayili-belediye-kanunu/madde-2#f1): Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan, seçmenlerce seçilen üyelerden oluşan bir karar organına sahip, idarî ve malî bakımdan özerk kamu tüzel kişisidir. Kanunun kapsamı bu tüzel kişiliklerle sınırlıdır. - Belediye Kanunu m.3 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5393-sayili-belediye-kanunu/madde-3#f1-a): Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan, karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, idarî ve malî özerkliğe sahip kamu tüzel kişisidir. Tanımın üç unsuru vardır: mahallî müşterek ihtiyaç amacı, seçimle oluşan karar organı ve özerklik. Tanım, il özel idaresi gibi coğrafi bir bölgeyi değil, yerleşim yerini esas alır. ### Karayolları Trafik Kanunu - KTK m.130 – İlgili bakanlık ve kuruluşlarla işbirliğini sağlama (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2918-sayili-karayollari-trafik-kanunu/madde-130#f1): Trafik hizmetleri bakımından görev, yetki ve sorumlulukları yönetmelikte belirlenen yerel yönetim birimleridir. Maddede ayrıca anılmaları, trafik hizmetlerinde yerel yönetimlerin de yetki ve sorumluluk taşıdığını gösterir. ### Katma Değer Vergisi Kanunu - KDVK geç. m.9 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3065-sayili-katma-deger-vergisi-kanunu/gecici-madde-9#f1): Müstisnanın ikinci alıcı kategorisi. Bu madde bakımından belediyeye yapılan taahhüt işleri istisna kapsamındadır. ## Karıştırılan kavramlar - **İçişleri Bakanlığı / diğer ilgili kurum ve belediyeler** (KTK m.130): İçişleri Bakanlığı trafik hizmetlerinde koordinasyonun ana merkezi olarak anılmaktadır. Diğer bakanlık, kuruluş ve belediyeler kendi alanları bakımından görev ve yetki taşır ve işbirliği yapar. Bir trafik hizmetinde hangi kurumun yetkili olduğu yönetmelikteki görev dağılımına göre belirlenir; sorumluluk paylaşımı bu esaslara bağlıdır. - **Sosyal güvenlik kuruluşu ve belediye / diğer alıcılar** (KDVK geç. m.9): Kanunla kurulmuş sosyal güvenlik kuruluşları ve belediyeler müstisnanın alıcılarıdır. Gerçek kişiler ve diğer özel hukuk tüzel kişileri bu maddede sayılmamıştır. Bu alıcılara yapılmayan taahhüt işlerinde madde gereğince müstisna uygulanmaz. - **Belediye / il özel idaresi** (5393 s. K. m.3): Belediye, belde sakinlerinin ihtiyaçlarını karşılamak için kurulan ve yerleşim yerine bağlı bir kamu tüzel kişisidir. İl özel idaresi, belirli bir coğrafi bölgeyi esas alan idaredir. Ayırım ölçütü, hizmetin bağlandığı alanın yerleşim yeri mi yoksa coğrafi bölge mi olduğudur. Belediye tanımı yerleşim yerine dayandığı için belediye kurulmamış bir yerde belediye hizmeti yürütülemez; bu yerde hizmet il özel idaresi tarafından yürütülür. - **Belediye / mahalle** (5393 s. K. m.3): Belediye, tüzel kişiliği olan ve karar organı seçilen kamu tüzel kişisidir. Mahalle, belediye sınırları içinde komşuluk ilişkisine dayanan idarî bir birimdir ve tüzel kişiliği yoktur. Mahalle adına dava açılamaz ve mahalle borç altına girmez; hak ve yükümlülükler belediye tüzel kişiliğine aittir. - **Köy payı / belediye payı** (167 s. K. m.4): Kaynağın çıktığı yer köy sınırları içinde ise kira gelirinden köy tüzel kişiliğine pay verilir. Kaynağın çıktığı yer belediye sınırları içinde ise kira gelirinden ilgili belediyeye pay verilir. Köy payı yüzde 15, belediye payı yüzde 25 olarak uygulanır; iki pay aynı sahada birlikte değil, yerin statüsüne göre ayrı ayrı doğar. - **Büyükşehir belediye sınırları içindeki mükellef / Kalkınmada öncelikli yörelerdeki mükellef** (GVK geç. m.58): Büyükşehir belediye sınırları içinde faaliyet gösteren mükellefin temel gösterge tutarları yüzde yirmi beş artırılır. Kalkınmada öncelikli yörelerde faaliyet gösteren mükellefin tutarları yüzde elli indirilir. Aynı faaliyet için bölge farkına göre tutar yukarı ya da aşağı değişir. ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2022/546 E., 2022/1345 K., 20.10.2022 — ilgili: 5393 s. K. m.1 - İdare Dava Daireleri Kurulu, 2025/711 E., 2025/2418 K., 10.11.2025 — ilgili: 5393 s. K. m.3 - 10. Daire, 2020/2753 E., 2024/4218 K., 22.10.2024 — ilgili: 5393 s. K. m.3 ## İlgili terimler [Münhasır](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/munhasir) · [Belediyenin organları](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/belediyenin-organlari) · [Mahalle](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mahalle) · [Taahhüt işi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/taahhut-isi) · [Belde](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/belde) · [İşbirliği](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/isbirligi) · [Yönetmelikle düzenleme yetkisi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yonetmelikle-duzenleme-yetkisi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.