--- title: "Belge nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/belge" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Belge **Kısaca:** Belge, 5 kanunda 8 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - HMK m.199 · belge: Uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli olan, bilgi taşıyan her türlü ortam ya da şeydir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-199) - CMK m.122 · belge veya kâğıtları inceleme yetkisi: Olayları nakleden, hukuki değer taşıyan irade beyanı içeren ve insan tarafından oluşturulmuş yazı ya da benzeri her türlü veri taşıyıcısıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-122) - 167 s. K. m.8 · belge alınması ve bilgi verilmesi mecburiyeti: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünden alınan, kazı ya da kuyunun açılmasına izin niteliğini taşıyan resmi onaydır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/167-sayili-yeralti-sulari-hakkinda-kanun/madde-8) ## Kanuna göre anlamı - **4586 s. K. m.3/1-c** (Petrolün Boru Hatları ile Transit Geçişine Dair Kanun): Bu Kanun kapsamındaki faaliyetler için, ilgili proje anlaşmalarında belirtilen proje süresi boyunca geçerli olacak izni — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4586-sayili-petrolun-boru-hatlari-ile-transit-gecisine-dair-kanun/madde-3#f1-c - **4982 s. K. m.3/1-d** (Bilgi Edinme Hakkı Kanunu): Kurum ve kuruluşların sahip oldukları bu Kanun kapsamındaki yazılı, basılı veya çoğaltılmış dosya, evrak, kitap, dergi, broşür, etüt, mektup, program, talimat, kroki, plân, film, fotoğraf, teyp ve video kaseti, harita, elektronik ortamda kaydedilen her türlü bilgi, haber ve veri taşıyıcılarını — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4982-sayili-bilgi-edinme-hakki-kanunu/madde-3#f1-d ## Kanunda nerede geçiyor ### Yeraltı Suları Hakkında Kanun - Yeraltı Suları Hakkında Kanun m.5 – kullanılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/167-sayili-yeralti-sulari-hakkinda-kanun/madde-5#f2): Yeraltı suyu arama ve kullanma işinin 8. madde kapsamına girmesi hâlinde yasal olarak alınması zorunlu olan izin niteliğindeki resmî evraktır. Bu belge olmadan yapılan iş, madde kapsamındaki serbestliğe dayanamaz. - Yeraltı Suları Hakkında Kanun m.8 – Belge alınması ve bilgi verilmesi mecburiyeti (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/167-sayili-yeralti-sulari-hakkinda-kanun/madde-8#f1): Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünden alınan, kazı ya da kuyunun açılmasına izin niteliğini taşıyan resmi onaydır. Bu belge olmadan su temini amaçlı kazı yapılamaz. - Yeraltı Suları Hakkında Kanun m.18 – Ceza hükümleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/167-sayili-yeralti-sulari-hakkinda-kanun/madde-18#f1-a): Kuyunun açılması ve işletilmesi için Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce verilen izin niteliğindeki yazılı onaydır. Belge alınmadan m.8 kapsamındaki işlerin yapılması a bendi kapsamında cezalandırılır. ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.199 – Belge (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-199#f1): Uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli olan, bilgi taşıyan her türlü ortam ya da şeydir. Belge, senedi de kapsayan üst kavramdır. - HMK m.202 – Delil başlangıcı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-202#f2): Madde 199 kapsamında, ispata elverişli yazılı veya basılı metin, senet, fotoğraf, görüntü veya ses kaydı, elektronik ortamdaki veriler ve benzeri bilgi taşıyıcılarıdır. Delil başlangıcı olabilmesi için belgenin bu tanıma uyması gerekir. ### Ceza Muhakemesi Kanunu - CMK m.122 – Belge veya kâğıtları inceleme yetkisi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-122#f1): Olayları nakleden, hukuki değer taşıyan irade beyanı içeren ve insan tarafından oluşturulmuş yazı ya da benzeri her türlü veri taşıyıcısıdır. Bu geniş tanım, yazılı içeriği olmayan ancak ispat gücü bulunan öğeleri de kapsar. ### Turizmi Teşvik Kanunu - Turizmi Teşvik Kanunu m.29 – Deniz turizmi araçlarının Türkiye'de kalış süresi ve kabotaj hakları: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2634-sayili-turizmi-tesvik-kanunu/madde-29#f2): Türk bayraklı yatların sahip veya işletenlerinin, yatı kiraya vermeden önce Bakanlıktan alması gereken izin belgesidir. Belge alınmadan yapılan kiralama maddenin kapsamı dışındadır. ### Bilgi Edinme Hakkı Kanunu - Bilgi Edinme Hakkı Kanunu m.3 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4982-sayili-bilgi-edinme-hakki-kanunu/madde-3#f1-d): Kurum ve kuruluşların sahip olduğu, kanun kapsamındaki yazılı, basılı veya çoğaltılmış her türlü veri taşıyıcısı. Madde, kağıt dosya, kitap, plân, film, fotoğraf, harita gibi fiziki ortamları sayar; elektronik ortamda kaydedilmiş bilgi, haber ve veri de belge sayılır. Bilgi ile belge arasındaki fark, verinin taşıyıcı üzerinde somutlaşıp somutlaşmamasına göre çizilir. ## Karıştırılan kavramlar - **Belge verilmesi / kuyunun kapatılması (a bendi)** (167 s. K. m.18): Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce kuyunun açılıp işletilmesinde mahzur görülmezse sahibine gerekli belge verilir. Mahzur görülürse kuyu kapatılır ve masrafı kuyuyu açtırandan alınır. Ceza alınmış olması belge verilmesine engel değildir; belge verilip verilmemesi mahzur değerlendirmesine bağlıdır. - **Belge alan kiralama / belgesiz kiralama** (2634 s. K. m.29): Türk bayraklı yat, Bakanlıktan belge alındıktan sonra kiraya verilebilir. Belge alınmadan yapılan kiralama bu maddenin koruması dışındadır. Belgeli kiralamada kiracı ticari kullanım yasağına tabidir; belgesiz kiralamanın hukuki durumu bu maddeye göre değerlendirilemez. - **Bilgi / Belge** (4982 s. K. m.3): Bilgi, kayıtlarda yer alan verinin kendisidir ve taşıyıcıdan bağımsız olarak ele alınır. Belge, bu verinin somutlaştığı yazılı, basılı, çoğaltılmış veya elektronik taşıyıcıdır. Madde her iki kavramı ayrı tanımladığı için başvuru talebinin bilgiye mi yoksa belgeye mi yönelik olduğu, erişim biçiminin belirlenmesinde önem taşır. - **Mühürlü belge / Mühürsüz belge** (CMK m.122): Zilyet veya temsilcisi, belge üzerine kendi mührünü koymuş ya da imza atmıştır. Belgeler mühürlenmemiş ve zilyedin işlemi yapılmamıştır. Mühürlü belgede mühür kaldırılırken çağrı zorunludur ve belgenin sonradan değiştirilmediğinin güvencesi sağlanır. - **Suçla ilgili belge / Suçla ilgisi olmayan belge** (CMK m.122): Soruşturma veya kovuşturma konusu suçla ilgili olduğu anlaşılan belge ve kâğıtlardır. İncelemede suçla ilgisi bulunmadığı anlaşılan belge ve kâğıtlardır. Suçla ilgili belgeler delil olarak kullanılabilir; ilgisiz olanlar ilgilisine geri verilir. - **Belge / Senet** (HMK m.199): Belge, bilgi taşıyan her türlü ortamı kapsayan üst kavramdır. Kanunda tanımlanmıştır. Senet, bir kişinin kendi aleyhine delil oluşturmak amacıyla düzenlediği veya düzenlettiği ve imza taşıyan yazılı belgedir. Her senet belgedir ama her belge senet değildir. Senetle ispat zorunluluğu ve kesin delil gücü yalnız senet için geçerlidir (m.200). ## İlgili konular - Belge ve senetle ispat zorunluluğu (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/belge-ve-senetle-ispat-zorunlulugu - Arama ve elkoyma (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/arama-ve-elkoyma ## Örnek kararlar - Ceza Genel Kurulu, 2024/494 E., 2025/165 K., 16.04.2025 — ilgili: 167 s. K. m.5, 167 s. K. m.8 - 2021/100 E., 2024/174 K., 17.10.2024 — ilgili: 2634 s. K. m.29 - 2017/21 E., 2020/77 K., 24.12.2020 — ilgili: CMK m.122 ## İlgili terimler [Bilgi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bilgi) · [Bilgi veya belgeye erişim](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bilgi-veya-belgeye-erisim) · [Delil başlangıcı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/delil-baslangici) · [Kurum ve kuruluş](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kurum-ve-kurulus) · [Faydalı ihtiyaç miktarı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/faydali-ihtiyac-miktari) · [Kâğıt](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kagit) · [Senetle ispat zorunluluğu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/senetle-ispat-zorunlulugu) · [Senet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/senet) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.