--- title: "Beyan nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/beyan" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Beyan **Kısaca:** Beyan, 8 kanunda 10 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.627 · beyan: Mirasçının, beyana çağrı üzerine tanınan süre içinde mirasla ilgili seçimini bildirdiği irade açıklamasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-627) - İİK m.215 · defterin müflis tarafından tanınması: Müflisin defterin doğruluğu ve noksansızlığı hakkında iflas dairesine verdiği cevaptır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-215) - GVK geç. m.90: Türkiye'de bulunan ancak kanuni defterlerde kayıtlı olmayan varlıkların vergi dairesine yapılan bildirimidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/gecici-madde-90) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.534 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-534#f1): Mirasbırakanın vasiyetnamenin kendi okuduğu metin olduğunu ve son arzularını içerdiğini memur ve iki tanık önünde söylemesidir. Beyan, tarih ve imzanın hemen ardından yapılır. - TMK m.627 – II. Beyan (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-627#f1): Mirasçının, beyana çağrı üzerine tanınan süre içinde mirasla ilgili seçimini bildirdiği irade açıklamasıdır. Beyan, mahkemeye ya da ilgili makama yapılır ve seçimin içeriğini belirler. ### İcra ve İflas Kanunu - İİK m.179 – Sermaye şirketleri ile kooperatiflerin iflâsı: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-179#f1): Borca batıklığın idare ve temsil ile görevlendirilmiş kişiler, tasfiye hâlinde tasfiye memurları ya da bir alacaklı tarafından mahkemeye bildirilmesidir. Beyan, iflas kararının önkoşuludur ve mahkemenin tespitiyle birlikte sonuç doğurur. - İİK m.215 – Defterin müflis tarafından tanınması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-215#f1): Müflisin defterin doğruluğu ve noksansızlığı hakkında iflas dairesine verdiği cevaptır. Kanun cevabın içeriğine bir sınır koymaz; cevap deftere yazılır ve müflise imzalatılır. ### Gelir Vergisi Kanunu (GVK) - GVK geç. m.90 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/gecici-madde-90#f2): Türkiye'de bulunan ancak kanuni defterlerde kayıtlı olmayan varlıkların vergi dairesine yapılan bildirimidir. Beyan edilen varlığın değeri üzerinden vergi tarh edilir. ### Vergi Usul Kanunu - VUK m.245 – Tahkik ve ihbar ödevi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-245#f2): 243. maddeye göre verilmesi gereken vergiye ilişkin bildirimdir. Maddede hem hiç beyanda bulunmamış olma hem de yanlış veya hakikate aykırı beyanda bulunma durumları ayrı ayrı ele alınır. ### Kurumlar Vergisi Kanunu - Kurumlar Vergisi Kanunu geç. m.15 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5520-sayili-kurumlar-vergisi-kanunu/gecici-madde-15#f4): Türkiye'de bulunan ancak kanuni defterlerde yer almayan varlıkların gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerince vergi dairesine yapılan bildirimidir. Bu yolda vergi dairesi tarafından %3 oranında vergi tarh edilir. ### Bazı Varlıkların Milli Ekonomiye Kazandırılması Hakkında Kanun - Bazı Varlıkların Milli Ekonomiye Kazandırılması Hakkında Kanun m.3 – Uygulama esasları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5811-sayili-bazi-varliklarin-milli-ekonomiye-kazandirilmasi-hakkinda-kanun/madde-3#f1): Varlıkların vergi dairesine rayiç bedelle yapılan beyanıdır. Birinci ve ikinci fıkra beyanlarında vergi, mükellefin kendisi tarafından tarh edilir ve ödenir. ### Türk Vatandaşlığı Kanunu - Türk Vatandaşlığı Kanunu m.42 – Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5901-sayili-turk-vatandasligi-kanunu/madde-42#f1): Türk vatandaşı olma isteğinin ilgili makama yazılı olarak bildirilmesidir. Maddenin kazanma işlemi bu yazılı beyana bağlanmıştır; sözlü beyan bu hükmün kapsamında değildir. ### İş Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması ile Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun - İş Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması ile Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun m.74 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6552-sayili-is-kanunu-ile-bazi-kanun-ve-kanun-hukmunde-kararnamelerde-degisiklik-yapilmasi-ile/madde-74#f1-a): Net alacak tutarının vergi dairesine bildirilmesi işlemidir. Beyan, kayıtların düzeltilmesi için kanunda öngörülen tek yoldur ve beyan edilen tutar üzerinden %3 vergi doğurur. ## Karıştırılan kavramlar - **Bildirim / Beyan** (GVK geç. m.90): Yurt dışındaki varlıklar Türkiye'deki banka veya aracı kuruma bildirilir ve vergiyi banka veya aracı kurum öder. Türkiye'de bulunan ama defterlerde olmayan varlıklar vergi dairesine beyan edilir ve vergi mükellef tarafından ödenir. Her iki yolda da oran %1'dir, ancak bildirim ile beyanın kapsamı, muhatap kurum ve ödeme yükümlüsü farklıdır. - **Tarih-imza ile beyan arasındaki sıra** (TMK m.534): Tarih ve imza, beyandan önce atılmış olmalıdır. Beyan bu işlemden hemen sonra yapılmalıdır. Beyanın tarih ve imzadan önce yapılması ya da aradaki bağlantının kopması, maddenin öngördüğü sıraya uyulmadığı anlamına gelir. - **Açık beyan / Beyansızlık** (TMK m.627): Açık beyan, mirasçının süre içinde seçimini bildirmesidir. Beyansızlık, süre içinde hiçbir beyanda bulunmamaktır. Beyansız kalan mirasçı kanun gereği deftere göre kabul etmiş sayılır; açık beyanda ise seçilen beyanın sonucu doğar. - **Aynı beyan / Değişik beyan** (TMK m.627): Mirasçılar birlikte uyuştukları bir seçimi kullanabilir. Mirasçılar her biri ayrı bir seçim yapabilir. Birlikte uyuşulan seçim hakimce uygulanır; değişik beyanlarda her mirasçının beyanının sonucu ayrı ayrı doğar. - **Birinci fıkra / ikinci fıkra beyan yolu** (5811 s. K. m.3): Birinci fıkra, 1/6/2009 itibarıyla yurt dışında bulunan varlıkların banka, aracı kurum veya vergi dairesine bildirilmesini ya da beyanını düzenler. İkinci fıkra, Türkiye'de bulunup kanuni defter kayıtlarında özkaynak olarak yer almayan varlıkların vergi dairesine beyanını düzenler. Birinci fıkrada beyan edilen varlıklar vergi dairesine beyan edilirse binde yirmi oranında, yani yüzde 2 oranında vergi tarh edilir; ikinci fıkrada beyan edilen varlıklarda oran yüzde 5'tir (m.3/3). - **Vergi dairesine beyan / banka ya da aracı kuruma bildirim** (5811 s. K. m.3): Vergi dairesine beyan, beyan eden mükellefin kendi tarhiyat ve ödeme yükümlülüğünü doğurur. Banka veya aracı kuruma bildirim, bildirimi alan kurumun vergi sorumlusu sıfatıyla vergi beyan etmesini doğurur. Bildirilen varlıklara ilişkin yüzde 2 vergi banka ve aracı kurumca, bildirimi izleyen ayın on beşinci günü akşamına kadar beyan edilip ödenir (m.3/4). ## İlgili konular - İflasın tasfiyesi (İcra ve İflas Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/iflasin-tasfiyesi - Resmî defter tutma (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/resmi-defter-tutma - Vasiyet (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/vasiyet - Ekim ve sayım beyanı, vergi karnesi, muhafaza ve ibraz ödevleri (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/ekim-ve-sayim-beyani-vergi-karnesi-muhafaza-ve-ibraz-odevleri ## Örnek kararlar - 2008/116 E., 2010/85 K., 24.06.2010 — ilgili: 5811 s. K. m.3 - Hukuk Genel Kurulu, 2024/768 E., 2025/768 K., 03.12.2025 — ilgili: TMK m.534 - Hukuk Genel Kurulu, 2024/775 E., 2025/748 K., 26.11.2025 — ilgili: TMK m.534 ## İlgili terimler [Sermaye avansı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sermaye-avansi) · [Özel fon hesabı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozel-fon-hesabi) · [Bildirim](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bildirim) · [Kayıtsız şartsız kabul](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kayitsiz-sartsiz-kabul) · [Kanaat verici belge](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kanaat-verici-belge) · [Mevcudat defteri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mevcudat-defteri) · [Sermaye piyasası araçları](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sermaye-piyasasi-araclari) · [Davet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/davet) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.