--- title: "Beyana dayanan vergi nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/beyana-dayanan-vergi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Beyana dayanan vergi **Kısaca:** Beyana dayanan vergi, 3 kanunda 3 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - VUK m.25 · tahakkuk fişi esası: Vergi kanunlarına göre mükellefin beyannamesi üzerine alınan verginin türüdür. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-25) - 4811 s. K. m.1 · kapsam: Mükellefin beyannamesiyle matrah ve vergiyi bildirdiği, idarenin tahakkuk ettirmediği vergilerdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4811-sayili-vergi-barisi-kanunu/madde-1) - 7256 s. K. m.1 · kapsam ve tanımlar: Mükellefin beyannamesiyle matrah ve vergiyi bildirdiği vergilerdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7256-sayili-bazi-alacaklarin-yeniden-yapilandirilmasi-ile-bazi-kanunlarda-degisiklik-yapilmasi/madde-1) ## Kanunda nerede geçiyor ### Vergi Usul Kanunu - VUK m.25 – Tahakkuk fişi esası (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-25#f3): Vergi kanunlarına göre mükellefin beyannamesi üzerine alınan verginin türüdür. Bu vergilerde tarh, vergi dairesinin re'sen takdir ettiği matrah yerine mükellefin beyanına göre gerçekleşir. ### Vergi Barışı Kanunu - Vergi Barışı Kanunu m.1 – Kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4811-sayili-vergi-barisi-kanunu/madde-1): Mükellefin beyannamesiyle matrah ve vergiyi bildirdiği, idarenin tahakkuk ettirmediği vergilerdir. Madde 1/1-b bakımından bu vergilerde belirleyici olan, 31.8.2002'ye kadar verilmesi gereken beyannamenin tarihidir. ### Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun - Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun m.1 – Kapsam ve tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7256-sayili-bazi-alacaklarin-yeniden-yapilandirilmasi-ile-bazi-kanunlarda-degisiklik-yapilmasi/madde-1): Mükellefin beyannamesiyle matrah ve vergiyi bildirdiği vergilerdir. Bu tür vergilerde, 31/8/2020 tarihine kadar verilmesi gereken beyannameye ilişkin vergi kapsama girer. ## Karıştırılan kavramlar - **Beyana dayanan vergi / Re'sen tarh edilen vergi** (VUK m.25): Mükellefin beyanına dayanan vergi bu madde kapsamında tahakkuk fişi ile tarh edilir. Beyanname verilmeden vergi dairesince takdir edilen vergi bu maddenin kapsamında değildir. Re'sen tarhta tahakkuk fişi ve beyanname makbuzu düzenlemesi söz konusu olmaz; madde hükmü uygulanmaz. - **Beyana dayanan vergi / resen tahakkuk eden vergi (2002 öncesi dönem)** (4811 s. K. m.1): Beyana dayanan vergilerde belirleyici olan, 31.8.2002'ye kadar verilmesi gereken beyannamedir. Resen tahakkuk eden vergilerde, 2002 yılı için belirleyici olan 31.8.2002'den önce yapılan tahakkuktur. İki grupta da dönem tarihi farklı ölçütle belirlenir; birinde beyanname tarihi, diğerinde tahakkuk tarihi esas alınır. - **Beyana dayanan vergi / Beyana dayanmayan vergi** (7256 s. K. m.1): Beyana dayanan vergilerde kapsam, 31/8/2020 tarihine kadar verilmesi gereken beyannamelere göre belirlenir. Beyana dayanmayan vergilerde ise 2020 yılına ilişkin ve 31/8/2020 tarihinden önce tahakkuk etmiş olması aranır. Aynı dönemdeki iki vergi türü farklı ölçütlerle kapsama girer; beyanname verme tarihi ile tahakkuk tarihi birbirinden ayrı değerlendirilir. - **Beyana dayanan vergi / tahakkuk eden vergi** (6736 s. K. m.1): Beyana dayanan vergilerde ölçüt, 30/6/2016 tarihine kadar verilmesi gereken beyannamedir. Beyanname dönemi bu tarihten önce olmalıdır. Tahakkuk eden vergilerde ölçüt, 2016 yılına ilişkin olup 30/6/2016 tarihinden önce tahakkuk etmiş olmaktır. İki kategori farklı tarih ölçütüne bağlanmıştır. Bir alacağın hangi kategoriye girdiği, vergi türüne ve tarh yöntemine göre belirlenir. - **Beyana dayanan vergi ile 2017 yılı tahakkuklu vergi** (7020 s. K. m.1): 31/3/2017 öncesi dönemlere ilişkin beyana dayanan vergilerde, bu tarihe kadar verilmesi gereken beyannamelere ilişkin vergi kapsama girer. 2017 yılına ilişkin vergi ise yalnızca 31/3/2017 tarihinden önce tahakkuk etmiş olması hâlinde kapsamdadır. Gelir ve kurumlar vergisinin 2017'de ödenmesi gereken geçici vergi ile gelir vergisinin ikinci taksitleri kapsam dışında kalır; motorlu taşıtlar vergisinin 2017 ikinci taksiti de kapsam dışıdır. - **Beyana dayanan vergi / Tahakkuk ettirilen vergi** (7143 s. K. m.1): Beyana dayanan vergilerde ölçüt, beyannamenin 31/3/2018 tarihine kadar verilmesi gerekmesidir. 2018 yılına ilişkin tahakkuk ettirilen vergilerde ölçüt, tahakkukun 31/3/2018 tarihinden önce yapılmış olmasıdır. Aynı vergi türü bile bu iki halden hangisine girdiğine göre farklı bentte değerlendirilir. ## İlgili konular - Beyannameye dayanan tarh, ikmalen, re'sen ve idarece tarh (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/beyannameye-dayanan-tarh ## Örnek kararlar - 8. Daire, 2020/5919 E., 2024/1400 K., 13.03.2024 — ilgili: VUK m.25 ## İlgili terimler [Vergi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vergi) · [Tahakkuk fişi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tahakkuk-fisi) · [Gümrük vergileri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gumruk-vergileri) · [İhbarname](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ihbarname) · [Ecrimisil](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ecrimisil) · [Amme alacağı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/amme-alacagi) · [Beyanname](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/beyanname) · [Yİ-ÜFE aylık değişim oranları](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yi-ufe-aylik-degisim-oranlari) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.