---
title: "Bilimsel özerklik nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bilimsel-ozerklik"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Bilimsel özerklik

**Kısaca:** Bilimsel özerklik, 3 kanunda 5 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

- Anayasa m.130 · yükseköğretim kurumları: Üniversitenin akademik faaliyetlerini kendi organları eliyle yürütebilmesi ve bu faaliyetlere idari makamların müdahale etmemesi anlamına gelir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-130)
- 2547 s. K. m.1 · amaç: Yükseköğretim kurumlarının ve öğretim elemanlarının bilimsel faaliyetlerini kendi ölçütleriyle yürütebilmesi anlamına gelir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2547-sayili-yuksekogretim-kanunu/madde-1)
- 7100 s. K. m.2: Üniversitelerin ve öğretim elemanlarının akademik faaliyetlerini kendi ilkelerine göre yürütebilme yetkisidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7100-sayili-yuksekogretim-kanunu-ile-bazi-kanun-ve-kanun-hukmunde-kararnamelerde-degisiklik/madde-2)

## Kanunda nerede geçiyor

### Yükseköğretim Kanunu
- Yükseköğretim Kanunu m.1 – Amaç (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2547-sayili-yuksekogretim-kanunu/madde-1): Yükseköğretim kurumlarının ve öğretim elemanlarının bilimsel faaliyetlerini kendi ölçütleriyle yürütebilmesi anlamına gelir. Anayasa'nın 130. maddesinde güvence altına alınmıştır; bu madde yalnızca konusunu sayar.
- Yükseköğretim Kanunu m.12 – Yükseköğretim Kurumlarının görevleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2547-sayili-yuksekogretim-kanunu/madde-12): Yükseköğretim kurumlarının bilimsel faaliyetlerini kendi kararlarıyla yürütebilmesi anlamına gelir. Madde, görevleri sayarken bu özerkliği doğrudan düzenlemez; Anayasa'nın 130. maddesi ve kanunun ilgili hükümleri bu çerçeveyi oluşturur.

### Yükseköğretim Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun
- Yükseköğretim Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun m.2 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7100-sayili-yuksekogretim-kanunu-ile-bazi-kanun-ve-kanun-hukmunde-kararnamelerde-degisiklik/madde-2): Üniversitelerin ve öğretim elemanlarının akademik faaliyetlerini kendi ilkelerine göre yürütebilme yetkisidir. Bu özerklik, devletin gözetim ve denetimi altında kullanılır.
- Yükseköğretim Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun m.5 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7100-sayili-yuksekogretim-kanunu-ile-bazi-kanun-ve-kanun-hukmunde-kararnamelerde-degisiklik/madde-5): Üniversitelerin ve öğretim elemanlarının bilimsel araştırma ve yayın faaliyetlerini serbestçe yürütebilmesi anlamına gelir. Bu serbestlik devletin varlığı, bağımsızlığı ile milletin ve ülkenin bütünlüğü aleyhine faaliyette bulunma özgürlüğü vermez.

### Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
- Anayasa m.130 – E. Yükseköğretim kurumları ve üst kuruluşları — 1. Yükseköğretim kurumları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-130): Üniversitenin akademik faaliyetlerini kendi organları eliyle yürütebilmesi ve bu faaliyetlere idari makamların müdahale etmemesi anlamına gelir. Anayasa bu özerkliği üniversitenin kamu tüzel kişiliği ile birlikte tanır.

## Karıştırılan kavramlar

- **Bilimsel özerklik / idari vesayet** (7540 s. K. m.3): Akademi eğitim ve araştırma programlarını kendi kurullarıyla belirler. Akademi Bakanlıkla ilgili bir kuruluştur ve Bakanlığın gözetimi altındadır. Özerklik, Bakanlığın gözetim yetkisiyle sınırlıdır; tam bağımsızlık söz konusu değildir.

## İlgili konular

- İdarenin kuruluşu ve kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/idarenin-kurulusu-ve-kamu-hizmeti-gorevlileriyle-ilgili-hukumler

## Örnek kararlar

- 8. Daire, 2025/1189 E., 2025/4670 K., 15.05.2025 — ilgili: Anayasa m.130, 2547 s. K. m.1
- Hukuk Genel Kurulu, 2019/663 E., 2021/1668 K., 14.12.2021 — ilgili: Anayasa m.130
- Hukuk Genel Kurulu, 2017/3094 E., 2021/1118 K., 30.09.2021 — ilgili: Anayasa m.130

## İlgili terimler

[Yükseköğretim kurumları](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yuksekogretim-kurumlari) · [Vakıf yükseköğretim kurumu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vakif-yuksekogretim-kurumu) · [Yükseköğretim üst kuruluşu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yuksekogretim-ust-kurulusu) · [Amaç maddesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/amac-maddesi) · [Yükseköğretim Kurulu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yuksekogretim-kurulu) · [Kamu tüzel kişiliği](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamu-tuzel-kisiligi) · [Döner sermaye işletmesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/doner-sermaye-isletmesi)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.