--- title: "Bilinçli taksir nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bilincli-taksir" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Bilinçli taksir **Kısaca:** Failin neticeyi öngörüp buna rağmen hareket etmesi hâlidir. Taksirli suçtan doğan hapis cezası adli para cezasına çevrilebilirken, bilinçli taksirde bu imkân kapalıdır. (TCK m.50) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ceza Kanunu - TCK m.21 – Kast (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-21): Failin neticenin gerçekleşebileceğini öngörüp buna güvenerek fiili işlemesidir. Olası kastta netice kabullenilir, bilinçli taksirde ise gerçekleşmeyeceğine güvenilir; ayrım somut olayın değerlendirilmesiyle yapılır. - TCK m.22 – Taksir (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-22#f3): Kişinin öngördüğü neticeyi istememesine karşın neticenin meydana gelmesidir. Failin neticeyi öngörmüş olması, ancak istememesi ve buna rağmen gerçekleşmesi ile ayrılır; bu tür taksirde ceza artırımı uygulanır. - TCK m.50 – Kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-50#f4): Failin neticeyi öngörüp buna rağmen hareket etmesi hâlidir. Taksirli suçtan doğan hapis cezası adli para cezasına çevrilebilirken, bilinçli taksirde bu imkân kapalıdır. - TCK m.85 – Taksirle öldürme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-85): Failin neticenin gerçekleşebileceğini öngörmesine karşın, bunun gerçekleşmeyeceğine inanarak hareket etmesi halidir. Bu halde ceza, genel hükümlere göre artırılır. - TCK m.171 – Genel güvenliğin taksirle tehlikeye sokulması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-171): Failin öngördüğü neticeyi istememesine karşın neticenin meydana gelmesidir. Bu halde taksirli suça ilişkin ceza m.22 uyarınca üçte birden yarısına kadar artırılır. ### Türk Sivil Havacılık Kanunu - Türk Sivil Havacılık Kanunu m.126 – Sınırsız sorumluluk (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2920-sayili-turk-sivil-havacilik-kanunu/madde-126): Zararın doğma ihtimalinin bilinerek, buna rağmen dikkatsizce hareket edilmesidir. Sadece bir zarar olabileceğinin öngörülmemesi, bilinçli taksir değildir; ihtimalin fark edilmiş olması gerekir. ## Karıştırılan kavramlar - **Olası kast / Bilinçli taksir** (TCK m.21): Olası kastta fail neticeyi öngörür ve kabullenir. Bilinçli taksirde fail neticeyi öngörür ancak gerçekleşmeyeceğine güvenerek hareket eder. Olası kast kasten suç hükümlerine, bilinçli taksir ise taksirle işlenen suç hükümlerine tabi olur; ayrım yanlış yapılırsa ceza sonucu değişir. - **Bilinçsiz taksir / Bilinçli taksir** (TCK m.22): Bilinçsiz taksirde fail neticeyi öngörmez; yalnızca dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık vardır. Bilinçli taksirde fail neticeyi öngörmüş, ancak istememiştir ve buna rağmen netice gerçekleşmiştir. Bilinçli taksirde taksirli suça ilişkin ceza üçte birden yarısına kadar artırılır (22/3); bilinçsiz taksirde böyle bir artırım yoktur. - **Taksirli suç / Bilinçli taksir ile olası kast** (TCK m.22): Bilinçli taksirde fail neticeyi öngörmüş ve istememiştir. Olası kastta fail neticeyi öngörmüş ve kabullenmiştir. Bilinçli taksir hâlinde ceza artırılır; olası kast hâlinde fail kasten sorumlu tutulur. Bu iki kavram aynı sonuca bağlanmamalıdır. - **Taksirli suç / bilinçli taksir** (TCK m.50): Taksirli suçtan dolayı hükmolunan hapis cezası, uzun süreli olsa bile diğer koşullar varsa adli para cezasına çevrilebilir. Bilinçli taksir hâlinde aynı imkân kapalıdır. Taksirli suçta adli para cezasına çevirme mümkünken, bilinçli taksirde bu yol kapalıdır. - **Bilinçli taksir / Bilinçsiz taksir** (TCK m.85): Failin neticeyi öngörmesine karşın gerçekleşmeyeceğine inanarak hareket ettiği haldir. Failin öngörülebilir neticeyi hiç öngörmediği haldir. Bilinçli taksirde ceza, genel hükümlere göre artırılır; bilinçsiz taksirde ise şahsi cezasızlık nedeni (m.22/6) gündeme gelir. Madde metni bu ayrımı doğrudan yapmaz, genel hükümlere bağlar. - **Bilinçli taksir / basit taksir** (TCK m.171): Fail öngördüğü neticeyi istemeyerek neticenin meydana gelmesine yol açar. Fail neticeyi öngörmez; yalnızca dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranır. Bilinçli taksirde m.22 uyarınca ceza üçte birden yarısına kadar artırılır. Basit taksirde ise m.61 ve m.22/4 uyarınca kişisel ve ailevi durum nedeniyle ceza verilmeyebilir veya cezada indirim yapılabilir. ## İlgili konular - Ceza sorumluluğunun şahsiliği, kast ve taksir, ceza sorumluluğunu kaldıran veya azaltan nedenler (Ceza Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-hukuku-genel-hukumler/ceza-sorumlulugunun-sahsiligi-kast-ve-taksir-ceza-sorumlulugunu-kaldiran-veya - Genel tehlike yaratan suçlar ve çevreye karşı suçlar (Ceza Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-hukuku-ozel-hukumler/genel-tehlike-yaratan-suclar-ve-cevreye-karsi-suclar - Hayata karşı suçlar ve vücut dokunulmazlığına karşı suçlar (Ceza Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-hukuku-ozel-hukumler/hayata-karsi-suclar-ve-vucut-dokunulmazligina-karsi-suclar ## Örnek kararlar - Ceza Genel Kurulu, 2020/444 E., 2022/423 K., 08.06.2022 — ilgili: TCK m.21 - Ceza Genel Kurulu, 2019/314 E., 2021/373 K., 09.09.2021 — ilgili: TCK m.21 - Ceza Genel Kurulu, 2018/386 E., 2020/495 K., 01.12.2020 — ilgili: TCK m.21 ## İlgili terimler [Taksir](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/taksir) · [Kast](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kast) · [Olası kast](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/olasi-kast) · [Doğrudan kast](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dogrudan-kast) · [Somut tehlike](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/somut-tehlike) · [Seçenek yaptırım](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/secenek-yaptirim) · [Sorumluluk sınırı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sorumluluk-siniri) · [Kusur](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kusur-kavrami) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.