--- title: "Bilirkişi incelemesi nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bilirkisi-incelemesi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Bilirkişi incelemesi **Kısaca:** Bilirkişi incelemesi, 3 kanunda 4 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TBK m.224: Hayvanın ayıplı olup olmadığını uzman kişilerce tespit ettirme işlemidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-224) - CMK m.63 · bilirkişinin atanması: Çözümü uzmanlık, özel veya teknik bilgi gerektiren bir konuda bilirkişinin oy ve görüşüne başvurulmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-63) - VUK m.86 · komisyonların yetkileri: Komisyonun gerekli gördüğü hallerde bilirkişilere inceleme yaptırabilmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-86) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.224 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-224): Hayvanın ayıplı olup olmadığını uzman kişilerce tespit ettirme işlemidir. Maddede, bu incelemenin ihbar süresi içinde yetkili makamdan istenmesi gerekir. - TBK m.474 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-474): Taraflardan birinin giderini karşılayarak eserin bilirkişi tarafından gözden geçirilmesini ve sonucun bir raporla saptanmasını talep ettiği tespit yoludur. Bu inceleme, ayıbın varlığını ve niteliğini belirlemeye yöneliktir. ### Ceza Muhakemesi Kanunu - CMK m.63 – Bilirkişinin atanması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-63): Çözümü uzmanlık, özel veya teknik bilgi gerektiren bir konuda bilirkişinin oy ve görüşüne başvurulmasıdır. Bilirkişi hâkimin yardımcısıdır; yargılama yetkisi ve karar verme yetkisi bilirkişiye ait değildir. ### Vergi Usul Kanunu - VUK m.86 – Komisyonların yetkileri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-86): Komisyonun gerekli gördüğü hallerde bilirkişilere inceleme yaptırabilmesidir. Bu imkân, komisyonun kendi kararıyla kullanılır. ## Karıştırılan kavramlar - **Bilgi isteme / bilirkişi incelemesi** (VUK m.86): Bilgi istemede komisyon, ilgili kişi ve kurumlardan veri talep eder; bu yetki madde metninde belirli bir kişi grubuyla sınırlı değildir. Bilirkişi incelemesi ise bilgi değil, uzman değerlendirmesi ister ve yalnız komisyonun gerekli görmesi halinde yaptırılır. Bilirkişi incelemesi için ayrıca bir gerekli görme kararı aranır; bilgi istemenin ise bu koşulu yoktur. Bilirkişiliği kabul edip incelemeyi yapmayan kişi de Mükerrer 355. madde kapsamına girer. - **Taraf talebiyle bilirkişi incelemesi / mahkemece yapılan keşif** (TBK m.474): Bu maddedeki bilirkişi incelemesi, taraflardan birinin kendi giderini karşılayarak başvurduğu özel bir tespit yoludur. Yargılama sırasında mahkemenin re'sen veya talep üzerine yaptırdığı bilirkişi incelemesi usul hukukuna göre yürütülür. Maddedeki inceleme, sözleşme ilişkisi içinde ayıbın tespitine yönelik bir ön tespit imkânı sağlar; mahkeme incelemesinin yerini tek başına almaz. - **Yeniden bilirkişi incelemesi / Yeniden kıymet takdiri** (İİK m.128/A): Şikâyet üzerine icra mahkemesinin yaptırdığı yeni değer tespitidir ve şikâyetin esasına bağlıdır. Kesinleşmiş bir kıymet takdirinden sonra icra dairesince yeniden yapılan takdirdir ve iki yıl kuralına tabidir. Kesinleşen kıymet takdiri için iki yıl geçmeden yeni takdir istenemez; istisna yalnız doğal afet veya benzeri önemli değişikliklerde kabul edilir. - **Bilirkişi incelemesi / idare kıymet takdir komisyonu** (2942 s. K. m.11): Bu maddedeki bilirkişi kurulu, mahkeme heyetiyle yerinde inceleme yapar ve bedeli mahkeme için raporlar. İdarenin kıymet takdir komisyonu, idarenin içinden seçilen üyelerle tahmini bedeli belirler (m.8). Bu madde mahkeme önündeki bedel tespitine uygulanır; idari aşamadaki tahmini bedel tespiti bu maddenin kapsamında değildir. - **Gerekli görülen hâl / Zorunlu bilirkişi incelemesi** (5411 s. K. m.165): Ceza davalarındaki fıkra, her bilirkişi incelemesi için uygulanır. Hukuk davalarındaki fıkra, yalnızca gerekli görülen hâllerde yaptırılan incelemeler için geçerlidir. Hukuk davalarında bilirkişi incelemesinin gerekli görülüp görülmediği hâkimin takdirine bağlıdır ve madde bu takdiri sınırlandırmaz. - **Hâkim kararı / bilirkişi incelemesi** (HMK m.211): Hâkim, gerekçesini açıkça belirterek kendi kararını verebilir; bunun için başka inceleme gerekmemelidir. Kanaat oluşmazsa hâkim, konunun özel bilgi gerektirmesi hâlinde bilirkişi incelemesine karar verir. Hâkim, ilk iki aşamada kesin kanaat oluşursa bilirkişiye gitmez; oluşmazsa bilirkişi incelemesi zorunlu hâle gelir. ## İlgili konular - Eser sözleşmesi ve hükümleri (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/eser-sozlesmesi-ve-hukumleri - Zapttan sorumluluk (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/zapttan-sorumluluk - Bilirkişi incelemesi (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/bilirkisi-incelemesi - Tadilat komisyonları, zirai kazançlar il ve merkez komisyonları ile özel komisyonlar (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/tadilat-komisyonlari-zirai-kazanclar-il-ve-merkez-komisyonlari-ile-ozel ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2020/167 E., 2022/1675 K., 06.12.2022 — ilgili: TBK m.474 - Hukuk Genel Kurulu, 2019/9 E., 2022/889 K., 14.06.2022 — ilgili: CMK m.63 - Hukuk Genel Kurulu, 2018/320 E., 2021/1394 K., 11.11.2021 — ilgili: CMK m.63 ## İlgili terimler [Hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hakimlik-mesleginin-gerektirdigi-hukuki-bilgi) · [Oy ve görüş](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/oy-ve-gorus) · [Bilgi isteme yetkisi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bilgi-isteme-yetkisi) · [Uygun süre](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/uygun-sure) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.