--- title: "Birinci sınıf hâkim ve savcı nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/birinci-sinif-hakim-ve-savci" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Birinci sınıf hâkim ve savcı **Kısaca:** Birinci sınıf hâkim ve savcı, 5 kanunda 12 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - Anayasa geç. m.19: Birinci sınıfa ayrılmayı gerektiren nitelikleri yitirmemiş olan hâkim ve savcıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/gecici-madde-19) - AYMKYUHK m.6 · mahkemenin kuruluşu ve üyelerin seçilme yeterliği: Birinci sınıfa ulaşmış yargı mensuplarıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-6) - 2802 s. K. geç. m.17: Kanunda öngörülen niteliklere sahip ve birinci sınıfa ayrılmış hâkim veya savcıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2802-sayili-hakimler-ve-savcilar-kanunu/gecici-madde-17) ## Kanunda nerede geçiyor ### Hakimler ve Savcılar Kanunu - Hakimler ve Savcılar Kanunu m.33 – Birinci sınıf hâkim ve savcıların çalışmalarının değerlendirilmesi: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2802-sayili-hakimler-ve-savcilar-kanunu/madde-33): Hâkim ve savcılık mesleğinde belirli bir kıdeme ulaşmış ve birinci sınıfa ayrılmış meslek mensuplarıdır. Maddenin değerlendirmesi yalnız bu grup için öngörülmüştür. - Hakimler ve Savcılar Kanunu m.98 – Birinci sınıf hakim ve savcılar hakkında uygulanacak hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2802-sayili-hakimler-ve-savcilar-kanunu/madde-98#f1): Hâkim ve savcılık mesleğinin en üst sınıfında bulunan, meslekte belli bir kıdemi tamamlamış hâkim ve savcılardır. Madde, bu sınıfa dâhil olanları Adalet Bakanlığı merkez, bağlı ve ilgili kuruluşlarında görevli olanlarla sınırlar. - Hakimler ve Savcılar Kanunu m.103 – Aylık tablosu: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2802-sayili-hakimler-ve-savcilar-kanunu/madde-103#f1-cc): Birinci sınıfa ayrılmış hâkim ve savcılardan ayrı bir gruptur ve ç bendinde ayrı oranla anılır. Birinci sınıf hâkim ve savcılar, ikinci fıkra uyarınca üç yılda bir iki puanlık oran artırımına tabidir. - Hakimler ve Savcılar Kanunu ek geç. m.2 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2802-sayili-hakimler-ve-savcilar-kanunu/ek-gecici-madde-2#f1-b): Birinci sınıfa ayrılmış, bu sınıfta bir yıl çalışmış ve yüksek yargı organı üyeliğine seçilme niteliklerini koruyan hâkim ve savcıdır. Askerî hâkim ve savcılar için bu sınıfa geçiş, 2006 değişikliğiyle getirilen koşullara bağlıdır. - Hakimler ve Savcılar Kanunu geç. m.13 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2802-sayili-hakimler-ve-savcilar-kanunu/gecici-madde-13): Mesleğe ilişkin kıdem ve nitelik koşullarını taşıyarak birinci sınıfa ayrılmış hâkim veya savcıdır. Bu sınıfa ayrılma, 2802 sayılı Kanunun 15. maddesindeki incelemeye bağlıdır. - Hakimler ve Savcılar Kanunu geç. m.17 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2802-sayili-hakimler-ve-savcilar-kanunu/gecici-madde-17#f1): Kanunda öngörülen niteliklere sahip ve birinci sınıfa ayrılmış hâkim veya savcıdır. Maddenin uygulanabilmesi için hem bu sıfatın yürürlük tarihinde bulunması hem de halen meslekte olunması gerekir. ### Türkiye Cumhuriyeti Anayasası - Anayasa m.146 – II. Yüksek mahkemeler — A. Anayasa Mahkemesi — 1. Kuruluşu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-146#f3): Birinci sınıf sıfatını taşıyan hâkim ve savcılardır. Adaylık süresi dahil en az yirmi yıl çalışmış olmaları aranır. - Anayasa m.154 – B. Yargıtay (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-154): Yargıtay üyeliğine aday olabilecek, adli yargıda birinci sınıfa ayrılmış hakim ve Cumhuriyet savcılarıdır. Bu meslekten sayılanlar da bu kapsama dahil edilmiştir. - Anayasa geç. m.19 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/gecici-madde-19): Birinci sınıfa ayrılmayı gerektiren nitelikleri yitirmemiş olan hâkim ve savcıdır. Yalnız bu sınıftakiler (d) ve (e) bentlerindeki seçimlerde aday olabilir. ### Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun - AYMKYUHK m.6 – Mahkemenin kuruluşu ve üyelerin seçilme yeterliği (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-6#f2-c-4): Birinci sınıfa ulaşmış yargı mensuplarıdır. Madde (2)(c)(4) uyarınca adaylık süresi dâhil en az yirmi yıl çalışmış olmak gerekir. ### Yüksek Hakimlik Tazminatı Hakkında Kanun Hükmünde Kararname - Yüksek Hakimlik Tazminatı Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.1 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/270-sayili-yuksek-hakimlik-tazminati-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-1#f11): Hakimler ve Savcılar Kanunu bakımından birinci sınıfa ayrılmış hakim ve savcılardır. Cetvel bu sınıfı iki ayrı sıraya bölmüş; sıra 3'te görevleri sayılanları, sıra 4'te ise Yargıtay ya da Danıştay üyeliğine seçilme hakkını korumuş ve birinci sınıfa ayrıldığı tarihten itibaren üç yılını doldurmuş olanları almıştır. ### Hakimler ve Savcılar Kurulu Kanunu - Hakimler ve Savcılar Kurulu Kanunu m.18 – Üyelerin seçimi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6087-sayili-hakimler-ve-savcilar-kurulu-kanunu/madde-18): Birinci sınıfa ayrılmayı gerektiren nitelikleri yitirmemiş adlî veya idarî yargı hâkim ve savcısıdır. Cumhurbaşkanı seçiminde aranan niteliktir ve madde metninde yalnızca bu sınıf ile sınırlanmıştır. ## Karıştırılan kavramlar - **Birinci sınıf hâkim ve savcı seçimi / idari yargı seçimi** (Anayasa geç. m.19): (d) bendinde adli yargı hâkim ve savcılarından yedi asıl ve dört yedek üye seçilir. (e) bendinde idari yargı hâkim ve savcılarından üç asıl ve iki yedek üye seçilir. Adli ve idari yargı için ayrı seçim yapılır ve seçilecek üye sayıları farklıdır. - **Birinci sınıf hâkim ve savcı / birinci sınıfa ayrılmış hâkim ve savcı** (2802 s. K. m.103): Birinci sınıf hâkim ve savcılar (ç bendi) yüzde 79 oranından yararlanır. Birinci sınıfa ayrılmış hâkim ve savcılar (d bendi) yüzde 65 oranından yararlanır. Birinci sınıf olma ile birinci sınıfa ayrılmış olma farklı oran gruplarına bağlıdır; ikinci fıkradaki üç yıllık ilave yalnızca birinci sınıf hâkim ve savcılar için öngörülmüştür. - **(b) bendi raportör / (c)(4) birinci sınıf hâkim ve savcı** (AYMKYUHK m.6): (b) bendi, Mahkemede asgari beş yıl raportör olarak görev yapmış kişileri kapsar. (c)(4) bendi, birinci sınıf hâkim veya savcılık ile adaylık dâhil en az yirmi yıl çalışmayı şart koşar. Raportör olarak beş yıllık süre (b) bendi için yeterlidir; hâkim veya savcı olarak yirmi yıl ise (c)(4) için aranır. Bu iki süre birbirinin yerine geçmez. ## İlgili konular - Yüksek mahkemeler (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/yuksek-mahkemeler ## Örnek kararlar - 1997/71 E., 1998/73 K., 18.11.1998 — ilgili: 2802 s. K. m.103, 270 s. K. m.1 - 1997/70 E., 1998/72 K., 18.11.1998 — ilgili: 2802 s. K. m.103, 270 s. K. m.1 - 1992/37 E., 1993/18 K., 27.04.1993 — ilgili: 2802 s. K. m.98, 270 s. K. m.1 ## İlgili terimler [Üst kademe yöneticisi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ust-kademe-yoneticisi) · [Yüksek Hakimlik Tazminatı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yuksek-hakimlik-tazminati) · [Ek tazminat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ek-tazminat) · [Kurul üyesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kurul-uyesi) · [Raportörlük](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/raportorluk) · [Karma Komisyon](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/karma-komisyon) · [Asıl ve yedek üye](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/asil-ve-yedek-uye) · [Kıstas aylık](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kistas-aylik) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.