--- title: "Birinci sınıf nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/birinci-sinif" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Birinci sınıf **Kısaca:** Birinci sınıf, 5 kanunda 8 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - 2575 s. K. m.6 · genel sekreterlik: Danıştay tetkik hâkimleri ve savcılarının meslekteki kıdem derecesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2575-sayili-danistay-kanunu/madde-6) - 2802 s. K. m.26 · yargıtay ve Danıştay hizmetinde olanlar: Hâkim ve savcılık mesleğinde kıdem ve niteliğe bağlı üst sınıf derecesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2802-sayili-hakimler-ve-savcilar-kanunu/madde-26) - 2797 s. K. m.37 · yardımcısının nitelikleri ve atanmaları: Hâkim ve savcıların meslekteki derece ve sınıf düzeyinin en üstünü olan statüdür. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2797-sayili-yargitay-kanunu/madde-37) ## Kanunda nerede geçiyor ### Hakimler ve Savcılar Kanunu - Hakimler ve Savcılar Kanunu m.15 – Sınıflar ve kıdem: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2802-sayili-hakimler-ve-savcilar-kanunu/madde-15#f1): Mesleğin en üst sınıfıdır. Birinci sınıfa ayrılmış hâkim veya savcının, ayrıldığı tarihten itibaren üç yıl başarılı görev yapması ve birinci sınıfa ayrılma niteliklerini yitirmemesi hâlinde bu sınıfa geçer. - Hakimler ve Savcılar Kanunu m.26 – Yargıtay ve Danıştay hizmetinde olanlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2802-sayili-hakimler-ve-savcilar-kanunu/madde-26#f1): Hâkim ve savcılık mesleğinde kıdem ve niteliğe bağlı üst sınıf derecesidir. Madde, birinci sınıf olmayan hâkim ve savcıların sicillerini düzenler; birinci sınıf olanların sicil düzeni bu maddenin kapsamı dışındadır. - Hakimler ve Savcılar Kanunu m.32 – Birinci sınıfa ayrılma koşulları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2802-sayili-hakimler-ve-savcilar-kanunu/madde-32#f1): Hâkim ve savcının meslekte ulaştığı en üst sınıf olup, bu maddede sayılan koşulların sağlanmasıyla kazanılır. Sınıfa ayrılma, Kurulun incelemesi sonucunda yapılır. ### Yargıtay Kanunu - Yargıtay Kanunu m.29 – Yargıtay Üyelerinin nitelikleri ve seçimi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2797-sayili-yargitay-kanunu/madde-29#f1): Adli yargıda hâkim ve savcılar için kariyer basamağının en üst sınıfıdır. Yargıtay üyeliğine seçilebilmek için aranan temel niteliktir ve nitelik kaybedilmemiş olması gerekir. - Yargıtay Kanunu m.37 – Yardımcısının nitelikleri ve atanmaları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2797-sayili-yargitay-kanunu/madde-37#f1): Hâkim ve savcıların meslekteki derece ve sınıf düzeyinin en üstünü olan statüdür. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcı Başyardımcısının bu sınıfta bulunması maddede aranan ilk koşuldur. ### Danıştay Kanunu - Danıştay Kanunu m.6 – Genel sekreterlik (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2575-sayili-danistay-kanunu/madde-6#f1-2): Danıştay tetkik hâkimleri ve savcılarının meslekteki kıdem derecesidir. Yardımcı görevlendirmesinde aranan ön şarttır; bu sınıfa ayrılmamış hâkim veya savcı yardımcı olarak görevlendirilemez. ### Sayıştay Kanunu - Sayıştay Kanunu m.22 – Başkan yardımcıları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6085-sayili-sayistay-kanunu/madde-22#f2): Denetim tarafındaki bölüm başkanlarının nitelik ölçütü olarak kullanılan meslek sınıfıdır. Maddede yalnız bu sınıfa ayrıldıktan sonra geçen en az üç yıllık çalışma süresi aranır. ### Hakimler ve Savcılar Kurulu Kanunu - Hakimler ve Savcılar Kurulu Kanunu m.11 – Genel Sekreter ve genel sekreter yardımcılarının atanması, görev ve yetkileri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6087-sayili-hakimler-ve-savcilar-kurulu-kanunu/madde-11#f1): Hâkim ve savcıların meslekteki kıdem derecesidir. Genel Sekreter ve yardımcılarının atanabilmesi için bu sınıfa ayrılmış olmak gerekir. ## Karıştırılan kavramlar - **Birinci sınıf tetkik hâkimi-savcı / diğer sınıf tetkik hâkimi-savcı** (2575 s. K. m.6): Birinci sınıfa ayrılmış tetkik hâkimi veya savcı, yardımcı görevlendirmesine uygundur. Birinci sınıfa ayrılmamış tetkik hâkimi veya savcı bu görevlendirme kapsamına girmez. Yardımcı olarak yalnızca birinci sınıf kişiler görevlendirilebilir; sınıf şartı aranmadan yapılan görevlendirme maddeye aykırıdır. - **Birinci sınıf ayrılmış hâkim-savcı / bu meslekten sayılanlar** (2797 s. K. m.29): Adli yargıda birinci sınıfa ayrılmış hâkim ve Cumhuriyet savcıları doğrudan aday olabilir. Bu meslekten sayılanlar, yani kanunen hâkim ve savcılık niteliğine eşdeğer tutulan kişiler, ayrıca birinci sınıf niteliği ve üç yıllık görev şartını taşımak zorundadır. Her iki grupta da seçim yetkisi aynı kurulda olur; ancak niteliklerin ispatı ve süre şartı, adayın statüsüne göre değerlendirilir. - **Birinci sınıfa ayrılmış / Birinci sınıf** (2802 s. K. m.15): Birinci sınıfa ayrılmış hâkim veya savcı, henüz üç yıllık süreyi tamamlamamıştır. Birinci sınıf hâkim veya savcı, üç yıllık süreyi başarıyla tamamlamış ve niteliklerini korumuştur. Birinci sınıf olma, kıdem ve sınıf ilerlemesini belirler. Üç yılın dolmasıyla birlikte sınıf değişikliği kendiliğinden doğmaz; madde metninde yer alan koşulların varlığı gerekir. - **Birinci sınıf olmayan / Birinci sınıf** (2802 s. K. m.26): Birinci sınıf olmayanlar hakkındaki sicil, madde uyarınca belirlenen yetkili makamlar tarafından düzenlenir. Birinci sınıf olanlar bu maddenin kapsamı dışındadır. Birinci sınıf olanların sicilinin hangi makamca düzenleneceği bu maddeden çıkmaz; ayrı bir hükme bakılması gerekir. - **Birinci sınıf tacir / ikinci sınıf tacir / serbest meslek erbabı** (GVK geç. m.35): Birinci sınıf tacir için temel gösterge tutarı, asgari ücretin yıllık brüt tutarının 3,1 katıdır. İkinci sınıf tacir için 1,8 katı, serbest meslek erbabı için 2,8 katı alınır. Aynı asgari ücret tutarına rağmen mükellefin sınıfı ve meslek türü temel gösterge tutarını doğrudan değiştirir. - **Birinci sınıf tüccar / İkinci sınıf tüccar** (VUK m.176): Birinci sınıf tüccar bilanço esasına göre defter tutar. Bu esas, ayrıntılı muhasebe kayıtlarını ve bilanço düzenini gerektirir. İkinci sınıf tüccar işletme hesabı esasına göre defter tutar. Bu esasta gelir ve gider kayıtları esas alınır. İki sınıf farklı defter tutma yöntemine tabi olur. Hangi sınıfa girildiği, tutulacak defterlerin ve kayıt düzeninin belirlenmesinde ölçüt olur. ## İlgili konular - Kuruluş, nitelik, seçim ve atanma (İdari Yargılama Usulü): https://www.hukuksalegitim.com/konu/idari-yargilama-usulu/kurulus-nitelik-secim-ve-atanma ## Örnek kararlar - 2016/144 E., 2020/75 K., 10.12.2020 — ilgili: 2797 s. K. m.29, 2575 s. K. m.6 - 2022/50 E., 2022/107 K., 28.09.2022 — ilgili: 2802 s. K. m.15 - 2014/57 E., 2014/81 K., 10.04.2014 — ilgili: 6087 s. K. m.11 ## İlgili terimler [Genel sekreter yardımcısı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/genel-sekreter-yardimcisi) · [Genel Sekreter](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/genel-sekreter) · [Boşalan üyelik](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bosalan-uyelik) · [Geçici yetki ile görevlendirme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gecici-yetki-ile-gorevlendirme) · [Bölüm başkanı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bolum-baskani) · [Başkan yardımcısı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/baskan-yardimcisi) · [Sınıf](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sinif) · [Özlük hakları](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozluk-haklari) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.