--- title: "Borsa rayici nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/borsa-rayici" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Borsa rayici **Kısaca:** Yabancı paranın borsada oluşan resmi değeri; değerleme işleminde öncelikle başvurulan kur esasıdır. Borsa rayicinin takarrüründe muvazaa bulunduğu anlaşılırsa bu rayiç yerine alış bedeli esas alınır. (VUK m.280) ## Kanunda nerede geçiyor ### Vergi Usul Kanunu - VUK m.263 – Borsa rayici (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-263#f1): Borsaya kayıtlı iktisadi kıymetin, değerlemeden önceki son muamele gününde borsadaki işlemlerinin ortalama değeridir. Ölçüt son işlem fiyatı değil, o günkü muamelelerin ortalamasıdır. - VUK m.279 – Menkul kıymetler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-279#f1): Menkul kıymetin borsada oluşan fiyatı olarak kullanılan değerleme ölçüsüdür. Maddenin genel kuralında değerleme bedeli olarak esas alınır. Borsa rayicinin muvazaalı biçimde oluştuğu anlaşılırsa bu ölçü kullanılamaz. - VUK m.280 – Yabancı paralar: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-280#f1): Yabancı paranın borsada oluşan resmi değeri; değerleme işleminde öncelikle başvurulan kur esasıdır. Borsa rayicinin takarrüründe muvazaa bulunduğu anlaşılırsa bu rayiç yerine alış bedeli esas alınır. - VUK m.289 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-289#f1): Kıymetin borsada oluşan fiyatıdır. Borsada rayici bulunan kıymetlerde bu ölçü, mukayyet değerden önce gelir; borsa rayicinin yokluğu hâlinde ikinci ölçüye geçilir. - VUK m.294 – Esham, tahvilat ve yabancı paralar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-294#f1): Esham ve tahvilin borsada oluşan fiyatıdır. Yalnızca borsada kayıtlı kıymetler için değerleme ölçüsü olarak kullanılır. ### Gelir Vergisi Kanunu (GVK) - GVK m.79 – Yabancı parası ile ödenen faiz ve temettüler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/madde-79#f1): Yabancı paranın ilgili gün için borsada oluşan resmi değeridir. Madde, çevirmede öncelikle bu ölçütü esas alır; borsada rayiç yoksa ikinci ölçüte geçilir. ## Karıştırılan kavramlar - **Borsa rayici / Maliye Bakanlığınca tayin olunacak kur** (GVK m.79): Borsada o gün için rayiç bulunan yabancı para. Borsada rayiç bulunmayan yabancı para. Birinci halde borsa rayici, ikinci halde Maliye Bakanlığınca belirlenen kur uygulanır; uygulanacak ölçüt rayicin varlığına bağlıdır. - **Borsa rayici / alış bedeli** (VUK m.280): Borsada normal şekilde oluşmuş ve gerçek bir değer tespiti niteliği taşıyan borsa rayicidir. Rayicin takarrüründe muvazaa bulunduğu anlaşılan hâldir. Muvazaa tespit edilirse değerleme rayiç yerine alış bedeli üzerinden yapılır. - **Borsa rayici / mukayyet değer** (VUK m.289): Borsada işlem gören kıymetlerde borsa rayici birinci ölçüdür. Borsada rayici bulunmayan kıymetlerde mukayyet değer ikinci ölçü olarak uygulanır. Borsa rayicinin varlığı hâlinde mukayyet değere bakılmaz; yokluğunda mukayyet değer esas alınır. - **Borsa rayici / emsal bedeli** (VUK m.294): Borsaya kayıtlı esham ve tahvilde değer, borsa rayicidir. Borsada kayıtlı olmayan esham ve tahvilde değer, emsal bedelidir. Hangi değerleme yönteminin uygulanacağı, değerlenen kıymetin borsada kayıtlı olup olmamasına göre belirlenir. - **Borsa rayici / maliyet bedeli** (VUK m.274/A): Borsa rayicinin mevcut ve gerçek olduğu hal; kıymetli maden borsada oluşan fiyat üzerinden değerlenir. Borsa rayicinin bulunmadığı veya muvazaalı oluştuğunun anlaşıldığı hal; rayiç yerine maliyet bedeli esas alınır. Değerleme ölçütü değişir; maliyet bedeli, borsa fiyatının yapaylığı nedeniyle dışlanan rayicin yerine geçer. ## İlgili konular - Gayrimenkullerde veya elektrik üretim ve dağıtım varlıklarında maliyet bedelinin (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/gayrimenkullerde-veya-elektrik-uretim-ve-dagitim-varliklarinda-maliyet-bedelinin - Değerleme esasları (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/degerleme-esaslari - Gayrimenkul sermaye iradı, menkul sermaye iradı, diğer kazanç ve iratlar (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/gayrimenkul-sermaye-iradi-menkul-sermaye-iradi-diger-kazanc-ve-iratlar - Kasa mevcudu (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/kasa-mevcudu - Servetleri değerleme (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/servetleri-degerleme ## Örnek kararlar - Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2021/222 E., 2023/96 K., 15.02.2023 — ilgili: VUK m.279 ## İlgili terimler [Alış bedeli](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/alis-bedeli) · [Muvâzaa](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muv-zaa) · [Emsal bedeli](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/emsal-bedeli) · [Takarrür](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/takarrur) · [Kur farkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kur-farki) · [Mukayyet değer](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mukayyet-deger) · [Tasarruf](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tasarruf) · [İktisadi kıymet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/iktisadi-kiymet) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.