--- title: "Bozma nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bozma" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Bozma **Kısaca:** Bozma, 5 kanunda 10 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TCK m.281 · suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirme: Delilin maddi varlığını ortadan kaldırmadan ispat işlevini ortadan kaldıran ya da zedeleyen müdahaledir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-281) - CMK m.302 · temyiz isteminin esastan reddi veya hükmün bozulması: Yargıtayın, temyiz edilen hükmü temyiz başvurusunda gösterilen ve hükmü etkileyecek nitelikteki hukuka aykırılıklar nedeniyle ortadan kaldırmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-302) - İYUK m.49 · temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar: Danıştayın, temyize konu kararı üç sebepten birine dayanarak ortadan kaldırmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-49) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ceza Kanunu - TCK m.185 – Zehirli madde katma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-185): Maddenin zehir dışındaki bir yolla niteliğinin değiştirilmesi ya da kullanılamaz hâle getirilmesidir. Fiilin sonucunda maddenin insan sağlığı bakımından tehlikeli hâle gelmesi aranır. - TCK m.205 – Resmî belgeyi bozmak, yok etmek veya gizlemek (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-205): Belgeye belge niteliğini veren unsurların tamamının veya bir kısmının anlaşılmaz hale getirilmesidir. Belgenin maddi varlığına dokunulmadan da gerçekleşebilir; yazıların silinmesi, boyanması veya karalanması örnektir. Bozulan belgede aldatıcılık özelliği kalmamalıdır; aldatıcılık sürüyorsa fiil 204. maddedeki değiştirmedir. - TCK m.244 – Sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-244): Sistemin işleyişinin ya da verilerin kullanılmaz hale getirilmesidir. Fiziksel varlığa zarar verilmeksizin yapılan, sistemi işlemez kılan müdahaleler bu kapsama girer; bilgisayarın kendisinin kırılması ise malvarlığına zarar verme sayılır. - TCK m.281 – Suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-281): Delilin maddi varlığını ortadan kaldırmadan ispat işlevini ortadan kaldıran ya da zedeleyen müdahaledir. Bilgisayar verisinin bozulması veya kan örneğine madde katılması buna örnektir. ### Ceza Muhakemesi Kanunu - CMK m.242 – Katılanın kanun yoluna başvurması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-242): Kanun yolu incelemesi sonucunda kararın hukuka aykırılık nedeniyle ortadan kaldırılması ve yeniden inceleme yapılması için yerel mahkemeye veya ilgili merciye gönderilmesidir. Maddenin ikinci fıkrası, katılanın başvurusu üzerine yapılan bozmayı düzenler. - CMK m.280 – Bölge adliye mahkemesinde inceleme ve kovuşturma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-280): Hükmün bölge adliye mahkemesi tarafından ortadan kaldırılması ve dosyanın yeniden inceleme için ilk derece mahkemesine ya da kendi yargı çevresinde uygun görülen başka bir ilk derece mahkemesine gönderilmesidir. Bozmanın gerektiği hâller madde içinde sınırlı sayılmıştır. - CMK m.302 – Temyiz isteminin esastan reddi veya hükmün bozulması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-302#f2): Yargıtayın, temyiz edilen hükmü temyiz başvurusunda gösterilen ve hükmü etkileyecek nitelikteki hukuka aykırılıklar nedeniyle ortadan kaldırmasıdır. Bozma sebepleri kararda ayrı ayrı gösterilmek zorundadır. ### İcra ve İflas Kanunu - İİK m.309/R – Kararın sonuçları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-309r#f2): Tasdik kararının temyiz incelemesi sonunda Yargıtay tarafından bozulmasıdır. Maddenin ikinci fıkrasındaki icranın durması, bu halde gerçekleşir; metin 'kaldırma' yerine 'bozma' ifadesini kullanır. ### İdari Yargılama Usulü Kanunu - İYUK m.49 – Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-49): Danıştayın, temyize konu kararı üç sebepten birine dayanarak ortadan kaldırmasıdır. Sebepler görev ve yetki dışına çıkma, hukuka aykırı karar verme ve usul hükümlerinde kararı etkileyebilecek hata veya eksikliktir. ### Harçlar Kanunu - Harçlar K. m.8 – Hükmün bozulması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-8): Yargıtayın temyiz incelemesinde mahkeme kararını kısmen veya tamamen bozmasıdır. Bozma, kararın yeniden yargılamayı gerektirdiği hallerde yeni hükmün harcına yol açar. ## Karıştırılan kavramlar - **Bozma sonrası yeni hüküm / Bozma sonrası yargılamanın yenilenmesi (m.10)** (Harçlar K. m.8): Madde, Yargıtay bozması üzerine yeniden yargılamayla verilen hükme uygulanır. İade-i muhakeme sonucu verilen hüküm, 492 sayılı Kanun m.10 kapsamında yeni dava gibi harca tabidir. Bozma kaynaklı yeni hükümde mahsup yapılır; iade-i muhakemede m.10 hükmü uygulanır. - **Bozma / kaldırma sonrası işlemler** (İİK m.309/R): Bozma kararından önce yapılan işlemler, icranın durmasından etkilenmez. Bozma kararından sonra yapılacak işlemler, tasdik kararının icrasının durmasıyla geçersiz hâle gelir. Bozmaya kadar yapılan işlemler geçerliliğini korur; sonrası için icra durur. - **Gerekçe değiştirerek onama / Bozma** (İYUK m.49): Kararın sonucu hukuka uygundur, yalnızca gerekçe doğru değil ya da eksiktir. Danıştay bu hâlde kararı bozmaz, gerekçeyi kendisi değiştirir. Karar hukuka aykırı verilmiş ya da usul hatası kararı etkilemiştir. Bu hâlde karar sonucu da bakımından bozulur. Yalnızca gerekçe sorunu varsa karar korunur; sonuç hukuka aykırıysa karar bozulur ve ilk derece mahkemesine ya da ilgili mercie dönüş sağlanır. - **Maddi hata düzeltilerek onama / Bozma** (İYUK m.49): Yeniden yargılama gerektirmeyen maddi hata ya da düzeltilebilir eksiklik vardır. Danıştay kararı düzelterek onar. Hata ya da eksiklik kararın esasını etkileyecek niteliktedir ve yeniden yargılama gerektirir. Bu durumda karar bozulur. Düzeltme yoluyla çözülebilen hata karar bozulmadan giderilir. Yeniden yargılama gerektiren hata bozma sebebi olur. - **Kısmen onama ve kısmen bozma / Tam onama veya tam bozma** (İYUK m.49): Kararın bir bölümü hukuka uygun, diğer bölümü aykırıdır. Danıştay her iki kısmı ayrı ayrı değerlendirir. Kararın tamamı ya da tamamına yakını hukuka uygun ya da aykırıdır ve tek bir hüküm verilir. Kısmi hâlde kesinleşen kısım Danıştay kararında açıkça belirtilir; bozulan kısım yeniden görüşülür. - **Zehir katma / Başka suretle bozma** (TCK m.185): Zehir katma, maddeye zehirli bir maddenin karıştırılmasıdır. Başka suretle bozma, zehir dışındaki yollarla maddenin niteliğinin değiştirilmesi ya da kullanılamaz hâle getirilmesidir. Her iki hareket biçimi de birinci fıkrada aynı suçu oluşturur; ayrı cezalandırma gerektirmez. ## İlgili konular - Resmî belgeyi bozmak, yok etmek veya gizlemek (Ceza Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-hukuku-ozel-hukumler/resmi-belgeyi-bozmak-yok-etmek-veya-gizlemek - Suçu bildirmeme ve kamu görevlisinin suçu bildirmemesi (Ceza Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-hukuku-ozel-hukumler/sucu-bildirmeme-ve-kamu-gorevlisinin-sucu-bildirmemesi - İstinaf (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/istinaf - Temyiz isteminin kabule değer sayılmamasından dolayı hükmü veren (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/temyiz-isteminin-kabule-deger-sayilmamasindan-dolayi-hukmu-veren - Harçlar kanunu ve mükellefiyet (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/harclar-kanunu-ve-mukellefiyet - Kararlara karşı başvuru yolları (İdari Yargılama Usulü): https://www.hukuksalegitim.com/konu/idari-yargilama-usulu/kararlara-karsi-basvuru-yollari ## Örnek kararlar - Ceza Genel Kurulu, 2022/582 E., 2025/574 K., 10.12.2025 — ilgili: TCK m.281 - Ceza Genel Kurulu, 2023/99 E., 2025/533 K., 26.11.2025 — ilgili: TCK m.205 - Ceza Genel Kurulu, 2021/122 E., 2024/182 K., 06.06.2024 — ilgili: TCK m.281 ## İlgili terimler [Esastan red](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/esastan-red) · [Şahsi cezasızlık sebebi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sahsi-cezasizlik-sebebi) · [Onama](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/onama) · [Gizleme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gizleme) · [Suç delili](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/suc-delili) · [Tasdik kararı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tasdik-karari) · [Somut tehlike](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/somut-tehlike) · [Yok etme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yok-etme) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.