---
title: "Bütçe içi işletme nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/butce-ici-isletme"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Bütçe içi işletme

**Kısaca:** İl özel idaresinin kendi bütçesi içinde, özel gelir ve gideri bulunan bir hizmeti ayrı bir birim olarak yürütmek için kurduğu işletmedir. Ayrı bir tüzel kişilik değildir ve il özel idaresinin mali yapısı içinde yer alır. (5302 s. K. m.53)

## Kanunda nerede geçiyor

### İl Özel İdaresi Kanunu
- İl Özel İdaresi Kanunu m.10 – İl genel meclisinin görev ve yetkileri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5302-sayili-il-ozel-idaresi-kanunu/madde-10#f1-e): İl özel idaresi bütçesi içinde yer alan ve ayrı bir tüzel kişiliği bulunmayan işletmedir. Bunun kurulmasına meclis karar verir; Türk Ticaret Kanununa tâbi ortaklıklardan ayrı bir kavramdır.
- İl Özel İdaresi Kanunu m.53 – İşletme tesisi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5302-sayili-il-ozel-idaresi-kanunu/madde-53#f1): İl özel idaresinin kendi bütçesi içinde, özel gelir ve gideri bulunan bir hizmeti ayrı bir birim olarak yürütmek için kurduğu işletmedir. Ayrı bir tüzel kişilik değildir ve il özel idaresinin mali yapısı içinde yer alır.

### Belediye Kanunu
- Belediye Kanunu m.71 – İşletme tesisi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5393-sayili-belediye-kanunu/madde-71): Belediyenin özel gelir ve gideri bulunan bir hizmetini ayrı bir tüzel kişilik kurmadan, belediye bütçesi içinde yürüttüğü örgütlenme biçimidir. Kararlar, ayrı tüzel kişiliği bulunmasa da bu işletmenin varlığını kabul etmektedir.

## Karıştırılan kavramlar

- **Bütçe içi işletme / Türk Ticaret Kanununa tâbi ortaklık** (5302 s. K. m.10): Bütçe içi işletme, il özel idaresinin bütçesi içinde yürütülen ve ayrı tüzel kişiliği olmayan birimdir. TTK'ya tâbi ortaklık, ticaret hukuku şirketi olup ayrı tüzel kişiliğe sahiptir. Her ikisinin kurulması ve ortaklıktan ayrılması için meclis kararı gerekir (e bendi); ancak ortaklık için sermaye artışı ve gayrimenkul yatırım ortaklığı kurulması da ayrıca meclis kararına bağlıdır.
- **Bütçe içi işletme / genel bütçeden yürütülen hizmet** (5302 s. K. m.53): Özel gelir ve gideri bulunan hizmet, bütçe içi işletme kurularak yürütülebilir. Özel gelir ve gideri bulunmayan hizmet, genel bütçe kaynaklarıyla doğrudan il özel idaresi birimlerince yürütülür. Yalnız özel gelir ve gideri bulunan hizmetler için m.53 kapsamında işletme kurma yolu açıktır. Hizmetin niteliği bu yolu belirler.
- **Bütçe içi işletme / ayrı tüzel kişilik** (5302 s. K. m.53): Bütçe içi işletme il özel idaresinin bütçesi içinde yer alır ve ayrı tüzel kişiliği yoktur. Ayrı tüzel kişiliği olan kuruluşlar m.53'e değil, kuruluş kanununa ve ilgili mevzuata tabidir. Bütçe içi işletmenin davalarda ve borçlarda muhatabı il özel idaresidir; ayrı tüzel kişilik gibi davranılamaz. (12. Hukuk Dairesi, 2012/8770 E., 2012/21984 K., 21.06.2012)
- **Bütçe içi işletme / izin makamı olarak İçişleri Bakanlığı** (5302 s. K. m.53): Kurulum için İçişleri Bakanlığının izni aranır. İzin verilmeden kurulan işletme m.53 kapsamında değerlendirilemez. İzinsiz kurulan birimin hukuki statüsü tartışmalıdır ve kuruluş işlemi hukuka aykırılık taşır.
- **Bütçe içi işletme / Ayrı tüzel kişilikli şirket** (5393 s. K. m.71): Bütçe içi işletme, belediyenin bütçesi içinde ayrı bir tüzel kişilik olmadan yürüttüğü işletmedir. Ayrı tüzel kişilikli işletme veya şirket, belediyeden bağımsız bir tüzel kişilik olarak kurulur. Madde yalnız bütçe içi işletmeyi düzenler; tüzel kişilik gerektiren yapılar bu maddeye değil ilgili mevzuata dayanır. Kararlar, bütçe içi işletmenin ayrı tüzel kişiliği bulunmasa da 4734 sayılı Kanun kapsamında sayılabildiğini kabul etmektedir.

## Örnek kararlar

- 2005/32 E., 2007/3 K., 18.01.2007 — ilgili: 5302 s. K. m.10
- Hukuk Genel Kurulu, 2013/1048 E., 2014/430 K., 02.04.2014 — ilgili: 5302 s. K. m.10
- 13. Daire, 2024/180 E., 2024/1159 K., 07.03.2024 — ilgili: 5393 s. K. m.71

## İlgili terimler

[Şartlı bağış](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sartli-bagis) · [Bakanlık izni](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bakanlik-izni) · [Sınırlı ayni hak](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sinirli-ayni-hak) · [Stratejik plan](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/stratejik-plan)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.