---
title: "Butlan nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/butlan"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Butlan

**Kısaca:** Hacizli malın üçüncü kişiye geçişinin tamamen geçersiz kılınması değil, haczin doğurduğu haklara zarar verdiği ölçüde sonuç doğurmamasıdır. Hüküm, mahkemece hükmolunan ve nispi nitelikte bir iptaldir. (AATUHK m.73)

## Kanunda nerede geçiyor

### İcra ve İflas Kanunu
- İİK m.277 – İptal davası ve davacılar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-277#f1)

### Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun
- AATUHK m.73 – Haczin neticeleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-73#f3): Hacizli malın üçüncü kişiye geçişinin tamamen geçersiz kılınması değil, haczin doğurduğu haklara zarar verdiği ölçüde sonuç doğurmamasıdır. Hüküm, mahkemece hükmolunan ve nispi nitelikte bir iptaldir.

## Karıştırılan kavramlar

- **Mutlak butlan / Sakat bölüm** (4054 s. K. m.56): Anlaşmanın tamamı sakat ise başlangıçtan itibaren hak ve borç doğmaz ve ifa edilecek borç kalmaz. Anlaşmanın yalnızca bir bölümü sakat ise geçerli bölüm ayakta kalabilir. Hangi bölümün sakat olduğu somut anlaşma veya karar bazında tespit edilir; genel bir kural yoktur.
- **Hak düşürücü süre / mutlak butlan** (TMK m.83): İptal davasına konu kararlar bakımından madde süreleri uygulanır. Yok veya mutlak butlanla hükümsüz kararlar madde kapsamı dışında tutulmuştur. Mutlak butlan iddiası bu süre sınırlarına bağlı kalmadan ileri sürülebilir.
- **Mutlak butlan dışı ret / Mutlak butlan ret** (TMK m.138): Ret sebebi mutlak butlan sebebi değilse, yani evlenme engeli nisbi nitelikte veya eksik şart ise, itiraz evrak üzerinde incelenir. Ret sebebi mutlak butlan sebeplerinden biri ise, itiraz dava yoluyla ve basit yargılama usulünde görülür. Birinci halde dava açılmasına gerek yoktur ve karar kesindir. İkinci halde dava açılır ve yargılama HMK basit usulüne göre yürür.
- **Mutlak butlan / nisbi butlan (ayırt etme gücü)** (TMK m.145): Sürekli ayırt etme gücünden yoksunluk mutlak butlan sebebidir; dava her zaman açılabilir ve savcı da dava açabilir. Geçici ayırt etme gücünden yoksunluk nisbi butlan sebebidir; yalnızca iptal davası açılır ve süreye bağlıdır. Sürekli yoksunlukta evlilik kendiliğinden geçersiz değildir ama dava açılmadan sona erişmez; geçicilikte ise iptal davası hak düşürücü süreye bağlıdır.
- **Mutlak butlan ile yokluk** (TMK m.145): Mutlak butlanda evlenme yapılmış ve kurucu unsurları tamdır; geçerlilik koşulunda kamu düzenini ilgilendiren eksiklik vardır. Yokluk halinde kurucu unsurlarda eksiklik bulunur. Mutlak butlanda hâkim kararı gerekir; yokluk halinde dava gerekmez.
- **Genel mutlak butlan / Ayırt etme gücü sonradan kazanılan veya iyileşen eş** (TMK m.147): Genel hâlde mutlak butlan davası, sona ermiş evlilikte ilgililerce açılabilir. Ayırt etme gücünün sonradan kazanılması veya akıl hastalığının iyileşmesi hâlinde yalnızca ilgili eş dava açabilir. Bu özel hâlde mutlak butlan davası yalnız eşe özgü hâle gelir, diğer ilgililer dava açamaz; mutlak butlan fiilen nisbi butlana dönüşmüş olur.

## İlgili konular

- İptal davası (İcra ve İflas Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/iptal-davasi
- Borçlu elinde haczedilen mallara karşı istihkak iddiaları (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/borclu-elinde-haczedilen-mallara-karsi-istihkak-iddialari

## Örnek kararlar

- Danıştay 15. Daire Başkanlığı, 2013/1508 E., 2016/546 K., 03.02.2016 — ilgili: AATUHK m.73

## İlgili terimler

[Hüsnüniyet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/husnuniyet) · [Tasarrufun iptali davası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tasarrufun-iptali-davasi) · [Tasarruf](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tasarruf)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.