--- title: "Bütünleyici parça nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/butunleyici-parca" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Bütünleyici parça **Kısaca:** Bütünleyici parça, 5 kanunda 13 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.862 · rehnin kapsamı: Taşınmazın ayrılmaz biçimde bütünü oluşturan ve ayrı bir şey olarak varlığını sürdüremeyen parçalarıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-862) - TBK m.209 · konusu: Bir taşınmazdan ayrılmadan önce o taşınmazın parçası olan, ayrıldıktan sonra mülkiyeti devredilecek unsurlardır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-209) - HMK m.12 · taşınmazın aynından doğan davalarda yetki: Asıl şeyden ayrılıp bağımsız eşya niteliği kazanırsa bu kapsam dışında kalır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-12) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.684 – I. Bütünleyici parça (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-684#f2): Yerel âdetlere göre asıl şeyin temel unsuru olan ve o şey yok edilmeden, zarara uğratılmadan veya yapısı değiştirilmeden ondan ayrılması olanak bulunmayan parçadır. Taşınır ya da taşınmaz olabilir; önemli olan asıl şeyle kurulan fiziki bağlılıktır. - TMK m.685 – II. Doğal ürünler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-685): Asıl şeyden ayrılmadığı sürece ayrı bir mülkiyet konusu olamayan, asıl şeyin hukuki kaderine tabi parçadır. Doğal ürünler asıl şeyden ayrılıncaya kadar bu niteliği taşır. - TMK m.722 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-722#f1): Bir şeyin, kendisinden ayrılamayan ve maliki açısından ayrı bir mülkiyet konusu olamayan parçası anlamındadır. Madde uyarınca kullanılan malzeme bu niteliği kazanır ve arazi maliki bu malzemenin mülkiyetini kazanır. - TMK m.729 – IV. Araziye dikilen fidanlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-729): Arazinin mülkiyetine dahil olan, ayrı eşya niteliği taşımayan unsurdur. Kalıcı olarak dikilen fidanlar bu niteliği taşır; taşınır bitkiler ise bu kapsama girmez. - TMK m.756 – I. Mülkiyet ve irtifak hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-756#f1): Kaynağın, bulunduğu arazinin ayrılmaz bir parçası sayılmasıdır. Bu nedenle kaynağın mülkiyeti ancak kaynadığı arazinin mülkiyeti ile birlikte kazanılabilir. - TMK m.804 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-804#f3): Malın niteliği gereği onunla birlikte bulunan ve doğal verimi ya da ürünü sayılmayan parçalardır. Bu parçalar malike aittir. - TMK m.828 – III. Sona ermenin sonuçları — 1. Yapı mülkiyetinin malike geçmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-828#f1): Bir şeyin, ayrı bir mülkiyet konusu olamayacak ölçüde arazinin parçası haline gelmesi anlamına gelir. Üst hakkı sona erince yapılar bu niteliğe kavuşur ve arazi maliki bunların mülkiyetini kendiliğinden kazanır. - TMK m.862 – I. Rehnin kapsamı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-862#f1): Taşınmazın ayrılmaz biçimde bütünü oluşturan ve ayrı bir şey olarak varlığını sürdüremeyen parçalarıdır. Rehin, bu parçaları taşınmazla birlikte kapsar. - TMK m.947 – 2. Rehnin kapsamı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-947#f2): Bir şeyin fiziken ondan ayrılması hâlinde, asıl şeyin ya da ayrılan parçanın zarar görmesine ya da ekonomik değerinin bozulmasına yol açan, asıl şeyle birlikte var olan parçalardır. Bu niteliği taşıyan parçalar rehnin kendiliğinden kapsamına girer. ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.209 – A. Konusu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-209): Bir taşınmazdan ayrılmadan önce o taşınmazın parçası olan, ayrıldıktan sonra mülkiyeti devredilecek unsurlardır. Örnek olarak ürünler, bir yapının yıkıntıları ve taş ocağından çıkarılacak taşlar verilmiştir; bunların satışı, ayrılmadan önce bile satış konusu olabilir. ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.12 – Taşınmazın aynından doğan davalarda yetki (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-12): Taşınmazın ayrılmaz bir parçası olup asıl taşınmazın hukuki kaderini paylaşan parçadır (TMK m.684 kapsamında). Asıl şeyden ayrılıp bağımsız eşya niteliği kazanırsa bu kapsam dışında kalır. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.1020 – 6. İpoteğin kapsamı a) Gemi, gemi payı, bütünleyici parça, eklenti, gemi yerine geçen satış veya kamulaştırma bedeli ve tazminat istemleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1020#f3): Geminin fiziksel yapısına bütünleşmiş ve bu bütünleşme nedeniyle ayrı bir şey olarak varlığını yitirmiş parçalardır. Geçici bir amaçla ayrılmamış olmaları ve alacaklı lehine gemiye el konulmamış olması koşuluyla ipoteğin kapsamında kalırlar. ### Kat Mülkiyeti Kanunu - KMK m.6 – II - Bağımsız bölümlerle eklentiler ve ortak yerler arasındaki bağlantı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/634-sayili-kat-mulkiyeti-kanunu/madde-6#f1) ## Karıştırılan kavramlar - **Bütünleyici parça / Eklenti** (TMK m.684): Bütünleyici parça, asıl şeyle fiziki olarak birleşmiş ve ayrılması şeyi zarara uğratan veya yapısını değiştiren parçadır. Eklenti, asıl şeye sürekli olarak özgülenen ve birleştirme, takma veya başka biçimde bağlanan taşınır maldır; ayrı bir taşınır şeydir. Bütünleyici parça asıl şeyin mülkiyetine kendiliğinden dahildir ve bağımsız tasarruf konusu olamaz. Eklenti ise tasarruflar aksi belirtilmedikçe kapsanır ama geçici ayrılmakla niteliğini kaybetmez ve ayrı tasarruf konusu olabilir. - **Yerel âdet ölçütü / Doğrudan kanun gereği bütünleyici parça** (TMK m.684): Genel kuralda parçanın bütünleyici parça olup olmadığı yerel âdetlere ve temel unsur ölçütüne göre belirlenir. Kanun bazı şeyleri (yapılar, dikili bitkiler, kaynaklar) bu ölçüte bakmaksızın arazinin bütünleyici parçası sayar. Yapı, bitki ve kaynaklarda temel unsur ve ayrılabilirlik ölçütü aranmaz; genel kuralın ölçütleri ancak diğer şeyler bakımından uygulanır. - **Asıl şeye bağlı bütünleyici parça / Bağlantısı sona ermiş parça** (TMK m.684): Parça asıl şeyle bağlı iken asıl şeyin mülkiyetine tabidir. Bağlantı sona erip parça ayrıldığında bağımsız eşya haline gelir. Parça bağımsız hale gelince üzerinde ayrı tasarruf ve aynî haklar kurulabilir; bağlantı sona erdiğinde asıl şey üzerindeki haklar da parçayı artık kapsamaz. - **Doğal ürün / Bütünleyici parça** (TMK m.804): Malın doğal verimi veya ürünü olarak ortaya çıkan ve olgunlaşan ürünler, intifa hakkı sahibine aittir. Nitelikleri itibarıyla malın doğal verimi veya ürünü sayılmayan bütünleyici parçalar, malik üzerinde kalır. Aynı malın parçaları olsa da intifa hakkı sahibi yalnız doğal ürünlerden yararlanır; bütünleyici parçalar malikin mülkiyetinde kalır. - **Taşınır satışı / Bütünleyici parça satışı** (TBK m.209): Taşınmaz üzerinde bulunan ve henüz ayrılmamış bir şeyin, ayrıldıktan sonra mülkiyeti devredilecek biçimde satılması. Bağımsız taşınır olarak mevcut bir eşyanın doğrudan satılması. İkinci fıkra gereği bütünleyici parça satışı da taşınır satışı sayılır; bu nedenle taşınmazdan ayrılma öncesi satış için tapu sicili formalitelerine başvurmaya gerek kalmaz. - **Eklenti / Bütünleyici parça** (TTK m.1020): Eklenti, gemiye bağlı fakat bağımsız ekonomik değeri olan şeydir. Ayrılması normal işletme gereğine ya da devre bağlıdır. Bütünleyici parça, gemiyle fiziksel bütünleşmiş parçadır. Ayrılması ancak geçici olmayan bir amaç ve el koymanın yokluğu hâlinde ipoteği etkiler. Eklentinin normal işletme gereği ayrılması ipoteği ortadan kaldırır; bütünleyici parçanın ayrılması ise geçici amaçlı değilse ve önceden el konulmadıysa ipoteği ortadan kaldırır. ## İlgili konular - Genel hükümler, mülkiyet hakkının kapsamı ve eklenti (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/genel-hukumler-mulkiyet-hakkinin-kapsami-ve-eklenti - Taşınmaz mülkiyetinin içeriği ve sınırlar (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/tasinmaz-mulkiyetinin-icerigi-ve-sinirlar - Genel hükümler, taşınır satışı ve satıcının borçları (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/genel-hukumler-tasinir-satisi-ve-saticinin-borclari - Başkasının arazisine girme hakkı ve kamu hukuku kısıtlamaları (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/baskasinin-arazisine-girme-hakki-ve-kamu-hukuku-kisitlamalari - Hükmü (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/hukmu - Oturma hakkı, üst hakkı ve sona ermenin sonuçları (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/oturma-hakki-ust-hakki-ve-sona-ermenin-sonuclari ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2022/450 E., 2023/1075 K., 08.11.2023 — ilgili: TMK m.684, TMK m.722 - 7. Hukuk Dairesi, 2025/1009 E., 2025/5436 K., 16.12.2025 — ilgili: TMK m.722, TMK m.729 - Hukuk Genel Kurulu, 2023/1070 E., 2025/84 K., 26.02.2025 — ilgili: TMK m.684 ## İlgili terimler [Doğal ürün](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dogal-urun) · [Eklenti](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/eklenti) · [Üst hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ust-hakki) · [Alıkoyma hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/alikoyma-hakki) · [Taşınır satışı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tasinir-satisi) · [Yeraltı suyu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yeralti-suyu) · [Özgülenme amacı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozgulenme-amaci) · [Muhdesat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muhdesat) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.