---
title: "Çek defteri nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/cek-defteri"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Çek defteri

**Kısaca:** Muhatap banka tarafından düzenleyene verilen, içinde seri numaralı çek yaprakları bulunan belge. (5941 s. K. m.1)

## Kanunda nerede geçiyor

### Çek Kanunu
- Çek Kanunu m.1 – Amaç ve kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5941-sayili-cek-kanunu/madde-1): Muhatap banka tarafından düzenleyene verilen, içinde seri numaralı çek yaprakları bulunan belge. Maddenin birinci fıkrası, çek defterlerinin içeriğini kanunun düzenlediği konular arasında sayar.
- Çek Kanunu m.7 – Diğer ceza hükümleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5941-sayili-cek-kanunu/madde-7#f1): Kanunen çek basmaya yetkili kılınanlar tarafından basılan ve bankanın hesap sahibine verdiği çek formlarını içeren belgedir. Kanunen yetkili olmayanların bastığı veya bastırdığı defter bu maddenin 8. fıkrası kapsamındadır.

### Türk Ticaret Kanunu
- TTK m.812 – A) Sahte veya tahrif edilmiş çek (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-812#f1): Muhatap banka tarafından düzenleyene verilen ve içinde çek yapraklarının bulunduğu belgedir. Düzenleyenin bu defteri özenle saklaması, kötüye kullanımı önlemek için beklenen bir davranıştır.

## Karıştırılan kavramlar

- **Tacir olmayan kişinin kendi çek defteriyle çek düzenlemesi / hamiline çek defteri yaprağı kullanılmadan hamiline çek düzenlenmesi** (5941 s. K. m.7): Tacir olmayan kişinin çek defterini kullanarak çek düzenleyip düzenletmesi, tacirin ticari işletmesiyle ilgili iş ve işlemlerde gerçekleşmelidir (7/1). Hamiline çek defteri yaprağı kullanılmadan hamiline çek düzenlenmesi, ceza değil idari para cezası ile yaptırıma bağlanmıştır (7/9). İlk halde altı aydan iki yıla kadar hapis cezası; ikinci halde Cumhuriyet savcısı tarafından her bir çek için üçyüz Türk Lirasından üçbin Türk Lirasına kadar idari para cezası verilir.
- **Banka görevlisinin ceza sorumluluğu: karşılıksız işlemi / ödeme yükümlülüğü ihlali / çek defteri verme ihlali** (5941 s. K. m.7): Karşılıksız çekte talebe rağmen karşılıksızdır işlemini yapmayan (7/4) ya da karşılığı hesapta olan çekte hamile ödemede bulunmayan ya da kanunen ödemekle yükümlü olunan miktarı ödemeyen (7/5) banka görevlisi, şikâyet üzerine cezalandırılır. Tacir olmayan kişiye tacire verilmesi gereken çek defterini veren (7/2) ya da yasak kişiye çek defteri veren (7/3) banka görevlisi, şikâyet aranmaksızın adli para cezası ile cezalandırılır. Karşılıksızdır ve ödeme ihlallerinde bir yıla kadar hapis cezası şikâyete bağlıdır; çek defteri verme ihlallerinde elli günden yüzelli güne kadar adli para cezası öngörülmüştür.

## İlgili konular

- Çeşitli hükümler ve kanunlar ihtilafı (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/cesitli-hukumler-ve-kanunlar-ihtilafi

## Örnek kararlar

- Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2025/559 E., 2026/429 K., 07.05.2026 — ilgili: TTK m.812
- İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2023/51 E., 2026/76 K., 28.01.2026 — ilgili: TTK m.812

## İlgili terimler

[Gerçek dışı beyan](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gercek-disi-beyan) · [Muhatap](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muhatap) · [Genel hükümler](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/genel-hukumler) · [Kusur](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kusur-kavrami)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.