--- title: "Ceza kovuşturması nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ceza-kovusturmasi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Ceza kovuşturması **Kısaca:** Ceza kovuşturması, 6 kanunda 8 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - DMK m.140 · ceza kovuşturması sırasında görevden uzaklaştırma: Mahkemelerce memur hakkında yürütülen cezai yargılamadır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/madde-140) - Av. K. m.140 · ceza kovuşturmasının disiplin cezalarına tesiri: Avukatın aynı eylemi nedeniyle ceza mahkemesinde yürüyen yargılamadır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-140) - 278 s. K. m.20: Kovuşturmanın hangi suç tipine göre yapılacağı madde metninde belirtilmemiştir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/278-sayili-turkiye-bilimsel-ve-teknolojik-arastirma-kurumu-ile-ilgili-bazi-duzenlemeler/madde-20) ## Kanunda nerede geçiyor ### Devlet Memurları Kanunu - DMK m.131 – Cezai kovuşturma ile disiplin kovuşturmasının bir arada yürütülmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/madde-131): Aynı fiilin genel hükümlere göre suç sayılması hâlinde ceza mahkemesinde yürütülen adli yargılamadır. Disiplin kovuşturmasının sonucunu kendiliğinden belirlemez. - DMK m.140 – Ceza kovuşturması sırasında görevden uzaklaştırma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/madde-140): Mahkemelerce memur hakkında yürütülen cezai yargılamadır. Madde yalnızca mahkemelerce yürütülen bu kovuşturmayı kapsar; ceza kovuşturması başlamamışsa bu maddeye dayanılamaz. - DMK m.145 – Süre (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/madde-145#f2): Memurun işlediği iddia edilen suç nedeniyle yürütülen ceza soruşturması ve yargılamasıdır. Bu kovuşturma hâlinde tedbirin üst süresi öngörülmemiş, yetkili amirin iki ayda bir yaptığı inceleme usulü getirilmiştir. ### Avukatlık Kanunu - Av. K. m.140 – Ceza kovuşturmasının disiplin cezalarına tesiri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-140#f1): Avukatın aynı eylemi nedeniyle ceza mahkemesinde yürüyen yargılamadır. Bu maddede yalnızca başlamış olması önemlidir; başlaması disiplin işlemlerini durdurmaz, ancak ceza davasının açılmış olması disiplin kovuşturmasının bekletilmesi sonucunu doğurur. ### Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun - Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun m.20 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/278-sayili-turkiye-bilimsel-ve-teknolojik-arastirma-kurumu-ile-ilgili-bazi-duzenlemeler/madde-20#f1): Bu madde bakımından, kurum mallarına karşı işlenen belirli fiiller hakkında Devlet mallarına karşı işlenen suçlara ilişkin kovuşturmanın yapılmasıdır. Kovuşturmanın hangi suç tipine göre yapılacağı madde metninde belirtilmemiştir. ### Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname - Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname m.49 – Ceza Kovuşturması ile Disiplin Kovuşturmasının Bir Arada Yürütülmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/399-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-personel-rejiminin-duzenlenmesi-ve-233-sayili-kanun/madde-49#f1): Aynı fiil nedeniyle ceza mahkemesinde yürüyen yargılamadır. Maddenin uygulanması bakımından kovuşturmanın başlamış olması yeterlidir; sonuçlanmış olması gerekmez. ### Noterlik Kanunu - Noterlik Kanunu m.142 – Ceza soruşturma ve kovuşturmalarının disiplin cezalarına etkisi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1512-sayili-noterlik-kanunu/madde-142#f1): Noter hakkında isnat edilen fiil nedeniyle ceza mahkemesinde yürütülen yargılamadır. Madde metninde yer alan hüküm giyme ve beraat hâlleri bu yargılamanın sonuçlarıdır. ### 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun - 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun m.5 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2022-sayili-65-yasini-doldurmus-muhtac-gucsuz-ve-kimsesiz-turk-vatandaslarina-aylik-baglanmasi/madde-5#f1): Belgeyi düzenleyen ve kullanan kişiler hakkında genel hükümlere göre yürütülen cezai süreçtir. Bu kovuşturma, geri alma işleminden ayrı ve bağımsız olarak yürür. ## Karıştırılan kavramlar - **Ceza kovuşturması / Disiplin kovuşturması** (DMK m.131): Ceza kovuşturması adli yargı tarafından, kamu davası ve ceza mahkûmiyeti ölçütleriyle yürütülür. Disiplin kovuşturması idari nitelikte olup amacı kurumda düzenin ve hizmetin sağlanmasıdır. İki süreç birbirini kendiliğinden etkilemez; biri diğerinin tamamlanmasını beklemek zorunda değildir. - **Ceza kovuşturması nedeniyle / disiplin soruşturması nedeniyle görevden uzaklaştırma** (DMK m.140): Bu madde, mahkemelerce yürütülen cezai kovuşturmaya dayanan tedbiri düzenler. Disiplin soruşturmasına dayanan tedbir 137. maddenin ve 145. maddenin konusudur; bir disiplin soruşturmasının açılmış olması gerekir. Ceza kovuşturması nedeniyle alınan tedbirin süresi disiplin tedbirindeki gibi üç ayla sınırlı değildir; yetkili amir her iki ayda bir durumu inceleyerek görevine dönüp dönmemesi hakkında karar verir (m.145). - **Disiplin kovuşturması / Ceza kovuşturması** (DMK m.145): Disiplin kovuşturmasına bağlı tedbirde süre üç ayla sınırlıdır ve süre sonunda karar verilmemişse memur kendiliğinden görevine başlatılır. Ceza kovuşturmasına bağlı tedbirde maddede bir üst süre yoktur; yetkili amir iki ayda bir inceleme yapar ve görevine dönüp dönmemesi hakkında karar verir. İki hâlde tedbirin sona erme yolu farklıdır: disiplinde süre dolumu, ceza kovuşturmasında amirin tebliğli kararı belirleyicidir. - **Ceza kovuşturması başlamış / ceza davası açılmış** (Av. K. m.140): Yalnızca ceza kovuşturması başlamışsa, avukat hakkında yürüyen disiplin işlemleri ve kararları durdurulmaz ve uygulanmaya devam eder. Aynı eylemden dolayı ceza mahkemesinde dava açılmışsa disiplin kovuşturması ceza davasının sonuna kadar bekletilir. Dava açılmış olması disiplin kovuşturmasını durdurur; yalnızca başlamış kovuşturma bu etkiyi doğurmaz. Bekletme hâlinde işten yasaklama konusunda ayrı bir karar gerekir. - **Disiplin kovuşturması / ceza kovuşturması (işten yasaklama)** (Av. K. m.140): Disiplin kovuşturmasında amaç mesleki yükümlülüğün korunmasıdır ve bu yargılama ceza yargılamasından bağımsızdır. Ceza kovuşturmasında amaç suç nedeniyle cezalandırmadır ve yargılama ceza muhakemesi kurallarına tabidir. Ceza kovuşturmasının sonucu, disiplin kararını kendiliğinden belirlemez; bekletme hâlinde dahi disiplin organı işten yasaklama konusunda karar vermek zorundadır. - **Disiplin cezası / Ceza kovuşturması** (DMK m.125): Disiplin kovuşturmasının yapılmış olması, fiilin genel hükümler kapsamına girmesi halinde ayrıca ceza kovuşturması açılmasına engel olmaz. Disiplin cezası verilmesi, aynı fiil için ceza kovuşturmasının yapılmasını kendiliğinden durdurmaz. Disiplin ve ceza yargılaması birbirinden bağımsız yürür; biri diğerinin sonucunu beklemek zorunda değildir. ## İlgili konular - Disiplin işlem ve cezaları, baroya yazılmadan önceki ve meslekten ayrıldıktan sonraki eylem (Avukatlık Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/avukatlik-hukuku/disiplin-islem-ve-cezalari-baroya-yazilmadan-onceki-ve-meslekten-ayrildiktan ## Örnek kararlar - İdare Dava Daireleri Kurulu, 2023/31 E., 2023/36 K., 12.10.2023 — ilgili: DMK m.140, DMK m.145 - İkinci Bölüm, 2019/38975 E., 20.11.2024 — ilgili: DMK m.140, DMK m.145 - 2018/137 E., 2022/86 K., 30.06.2022 — ilgili: DMK m.145 ## İlgili terimler [Disiplin kovuşturması](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/disiplin-kovusturmasi) · [Yetkili amir](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yetkili-amir) · [Görevden uzaklaştırma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gorevden-uzaklastirma) · [İhtilas](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ihtilas) · [İşten yasaklama](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/isten-yasaklama) · [Kötüye kullanma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kotuye-kullanma) · [Zimmet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/zimmet) · [Geri alma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/geri-alma) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.